Þjóðviljinn - 20.06.1943, Blaðsíða 1

Þjóðviljinn - 20.06.1943, Blaðsíða 1
J ÓÐVII 8. árgangur. Sunnudagur 20. júní 1943. 135 tölublað. Enn ein árás Fratnsófenar á sfómenn Ujlhjálmop Pdp neitip ið sreiði fisi wí 18 hFfluor, furiF sílflirnílifl Meirihlutinn í stjórn síldarverksmiðjanna mótmælir aðförum ráðherrans Það er nú komið að þvi að ákveða verður verðið á bræðslu- síldinni í sumar. Sjómenn og útgerðarmenn þyrftu að fá 24 kr. fyrir málið, til þess að hafa samsvarandi verð og í fyrra. Engu að síður hefur meirihluti síldarverksmiðjustjórnarinnar, fjórir af fimm, lagt til að greiða 18 kr. fyrir málið fast og virðist það sannarlega ekki mega minna vera. En formanni ríkisverksmiðju- stjórnarinnar, Framsóknarmanninum Þormóði Eyjólfssyni, og atvinnumálaráðherranum, Framsóknarmanninum Vilhjálmi Þór, finnst þetta of hátt verð og finnst nóg að hafa það sem áætlunarverð, en greiða bara 85% af því út. Ríkisstjórnin mun bera það fyrir sig að salan á síldarolíu og síldarmjöli, sem hún sjálf hefur séð um, beri ekki hærra verð. Því er þar til að svara að ríkisverksmiðjurnar hafi haft nægan gróða undanfarið til þess að greiða 18 kr. nú, jafnvel þótt einhver halli yrði á þeim kaupum. Hér mun að vanda Framsóknar, vera á ferðinni ein tilraun- in til þess að lækka kaup sjómannanna. Þessum vinum Jón- asar frá Hriflu munu þykja „hræðslupeningar" þeirra of rífleg- ir og „öryggið" á Norðurlandi svo framúrskarandi mikið, eins og árasin á Súðina sýnir. En þjóðin mun ekki taka slíku með þögn og þolinmæði. Hún vill ekki láta stöðva síldarútveginn fyrir sér. Einkaverksmiðjurnar, Kveldúlfur og h.f. Djúpavík, hafa á- kveðið að greiða 18 kr. verð. Ákvörðun ríkisstjórnarinnar er tvennt í senn, tilraun til að lækka síldarverðið á kostnað sjó- manna og smáútvegsmanna og þar gengið lengra en Kveldúlfs- valdið, og í öðru lagi til að hindra að ríkisverksmiðjurnar fái síld. í gær og fyrradag hafa farið fram bréfaskipti milli ríkis: stjórnarinnar og ríkisverk- smiðjustjórnarinnar út af þess- um málum. / í fyrsta bréfi síldarvenk- smiðjustjórnarinnar til atvinnu- málaráðuneytisins gerði hún ^vohljóðandi tillögu um bræðslu síldarverðið: „Stjórn Síldarverksmiðja ríkisins samþykkir að áætla verð bræðslu- síldar í 'sumar kr. 18.00 pr. mál og er sú áætlun miðuð við að samn- ingsverð Viðskiptanefndar fáist fyr- ir lýsi og síldarmjöl, bæði það sem selt er á innlendum og erlendum markaði. Þá samþykkir stjórnin að leita heimildar atvinnumálaráðherra til þess að kaupa síldina föstu verði kr. 18.00 pr, mál, en þeim sem þess óska sé gefinn kostur á að leggja síldiná ínn til vinnslu gegn 85% út- borgun af áætlunarverðinu við mót- töku. Verksmiðjust.iórnin leggur til, að allar síldarverksmiðjur ríkisins, að Norðfiarðarverksmiðjunni undan- skilinni og Krossanesverksmiðjan að auki, verði starfræktar í sumar á frámangreindum grunclvelli." Atvinnumálaráðherra samþykkti ekki tillögu meiri hluta verksmiðju- stjórnar um heimild handa verk- smiðjum til þess að kaupa síldina föstu verði fyrir kr. 18,00 fnálið, en samþykkti með bréfi dags. 18: þ. m.: ,,Að greiðslá út á þá síld, sem lögð verður inn til Vinnslu fyrir reikning eigenda, verði kr. 15,30 fyrir mál (85% af 18,00 kr.). Að verksmiðjunum sé heimilað á þessu sumri að kaupa föstu verði síld af þeim, sem þess óska, og greiða fyrir síldina eins og hér segir: Nái heildarsíldarmagn, sem verksmiðjun um berst 700 Ö00 málum eða meira, greiðist 18,00 kr. fyrir málið. Verði heildarsíldarmagnið ekki 700 þúsund, en nái 500 þúsund málum greiðast kr. 17,50 fyrir málið, en nái heildar- sildarmagp'ið ekki 500 þúsund^ mál- um greiðist 17,00 kr. fyrir mál- ið". Síldarverksmiðjustjórnin rit- aði svo í gær, eftirfarandi bréf til atvinnumálaráðuneytisins: „Til atvinnumálaráðherra, Rvík. Vér höfum meðtekið bréf atvinnu- málaráðuneytisins dags. 18. þ. m. viðvíkjandi rekstri Síldarverksmiðja ríkisins í sumar. Getum vér eigi komizt hjá að láta í ljósi öánægju vora út af ákvörðun atvinnumálaráðuneytisins varðandi verðlag á bræðslusíld þeirri er ráðu- neytið hefur heimilað síldarverk- smiðjum ríkisins að kaupa föstu vefði í sumar. Þetta er í fyrsta sinn, sem eigi .Jiefur verið farið að tillögum verk- smiðjustjórnarinnar um ákvörðun síldarverðsins. Hefur verið farið inn á þá braut án þess, að atvinnumála- ráðherra sæi ástæðu til þess að kalla meiri hluta verksmiðjustjórnarinnar á fund sinn, svo að honum.gæfist Framhald á 4. síðu. m. 750 oiillióntF Síðasta fjárframlag Banda- ríkjanna til styrjaidarinnar Á þingi Bandaríkjanna var í gær lögð fram tillaga um nýja fjárveitingu til styrjaldarinnar. Var farið fram á 71 500 milljón dollara, eða um 465 milljónir kr. Þessi ævintýralega upphæð er mesta f járveiting, sem enn hef- ur verið veitt til hérnaðarút- gjalda. Nemur hún þrisvar þeirri upphæð, sem styrjaldar- rekstur Bandaríkjanna var alla síðustu heimsstyrjöld. í sambandi við fjárveitinguna var lögð fram áætlun um hvern ig verja eigi þessu fé. M. a. til byggingu 100 þús. hernaðarflug- véla. í síðastliðnum mánuði var sett nýtt met í framleiðslu Bandaríkjanna á hernaðarflug- vélum. Voru þá framleiddar 7200 flugvél'ar af ýmsum gerð- um. Bardagarnír í Riísslandí Orusturnar við Orel hafa aftur blossað upp. Eftir að Rússar hrundu gagnárásum Þjóðverja í gær, hafa þeir nú só.tt lítils- háttar fram. 2000 Þjóðverjar féllu. Loftorustur hafa átt sér stað yfir vígstöðvunum við Donets og Leningrad. Vísítalan 246 Vísitalan, sem gengur í gildi um næstu 'mánaðamót hefur lækkaö um 3 stig frá því í maí og veröur 246. Telur kauplagsnefndin að þessi lækkun stafi aðallega af verðlækkun á kartöí'lum og ennfremur lækkuu á nokkrum landbúr.a/iarvörum reu: ekki voru komin t'ram við vísitöluútreikning í siö'- asta mánuði. \ Almennt verkamannakaup í dagvinnu veröur með þess- ari vísitöhj. kr. 5,17 um tím- ann. Hífaveítan Hitaleiðslunni til bæjarins verður lokið fyrir haustið Hægt að hita þau toæjarhverfi sem þá verða tilbúin. — Um 600 manns vinna nú í hita- veitunni — þyrftu að vera 700 - 000 Viðtal við Valgeir Bjðrnsson bæjarverkfræBing Tiðindamaður Þjóðviljans hitti Valgeir Björnsson bæjar- verkfræðing að máli í gær og ræddi við hann um hitaveituna, en eins og bæjarbúum er kunnugt er nú unnið af kappi að því að fullgera sem mest af hitaveitunni fyrir næsta haust. —¦ Hvernig er útlitið með að hitaveitunni verði lokið í haust? — Það er óhætt að segja, að hitalögninni frá Reykjum og til' bæjarins verður að fullu lokið fyrir haustið, ef við fáum dælur þær, sem nú eiga að vera á leið- inni til landsins, og verður þá hægt að hleypa heitu vatni á þau bæjarkerfi, sem þá verða til-' búin. Hve mikill hluti bæjarins verður fullbúinn þá, fer eftir því, hve vel vinnan gengur. Nú þegar er búið að leggja í alla Norðurmýrina og steypa allar rennur fyrir aðalleiðslurnar, nema í miðbænum. í öllum bæj- arhlutum er nú unnið að lagn- ingu hitaveitunnar og miðar verkinu vel áfram. — Hve margir vinna nú hjá hitaveitunni? — Verkamenn hjá hitaveit- unni nú eru allt að 600. . . — Er það nægjanlegur f jöldi? — Ef vel-ætti að véra, þyrfti, a. m. k. um tíma, 700—800 verka- menn. — Eru margir þessara manna utanbæjarmenn? — Það munu vera um 20 af Stokkseyri, 40 úr Keflavík og af Suðurnesjum og um 30 af Norð- urlandi. Þéim hefur verið komið fyrir í Heklu og í Franska spítal- anum, og hafa þeir sameiginlegt mötuneyti, sem þeir sjá um sjálfir, að öðru leyti en því, að þ'eim er séð fyrir matreiðslu- manni, áhöldum og húsnæði. — Hvað er að segja um hina einstöku hluta verksins? Hvaða dælur voru það, sem þér nefnd- uð áðan? — Dælur þessar þarf að nota vegna þess að vatnsgeymarnir á Öskjuhlíðinni eru um 39 metr- um hærri en síaðurinn, þar sem vatnið er tekið á Reykjum, auk þess tapast um 100 metrar í mót- stöðu á leiðinni, svo það verður að dæla með 130 metra þrýst- ingi. Leiðslan frá Reykjum er í tveim pípum, sem tengdar eru saman á nokkrum stöðum. Er það gert til þess að alltaf sé hægt að fá nóg heitt vatn, þótt önnur pípan bili, með því að veita því í hina og nota þá að- eins aðra pípuna á þeim kafla. Á þann hátt er hægt að fá 80% af vatnsmagninu, sem er meira en bærinn þarf nú. Pípurnar liggja í steyptri rennu og er leiðslan frá Reykj- um einangruð með reiðingstorfi, sem þótti betra einangrunarefni en vikur með tilliti til þess, að pípurnar lengjast við hita og styttast við kulda. Svonefndum þenslustykkjum er komið fyrir á leiðslunni vegna þessarar mis- þenslu. Yfir rennuna eru steypt lok, sem hægt er að taka af, og er nú búið að steypa þau. á kafl- anum frá því nokkuð ofan við Elliðaár og alllangt niður á Öskjuhlíðina. — Aðalleiðslan frá Reykjum að vatnsgeymun- um á Öskjuhlíðinni er um 15 kílómetrar. Á Öskjuhlíðinni verða fyrst um sinn 4—5 geymar, sem taka 1000 tonn af vatni hver. Síðar eiga þeir að verða 8. Á Öskju- hlíðinni er ennfremur dælistöð. . Aðalpípurnar í götunum liggja einnig í steyptum steinrennum og er fyllt að þeim með hraun- gjalli. .Pípurnar, sem liggja inn í húsin, eru aftur á móti ein- angraðar með glerull og þar utan yfir eru bræddar saman asfaltmottur. — Það hefur gengið illa að fá efni til hitaveitunnar? — Já, fyrst var það pantað í Danmörku og Þýzkalandi og sat fast þar eftir að stríðið skall á, og tvisvar hefur hitaveituefni verið sökkt hingað á leið s frá Ameríku, í annað skiptið um það bil helming af aðalleiðslu- pípunum. — Eg hef heyrt, að tekið hafi verið upp uppbótarfyrirkomulag í hitaveituvinnunni. — Já, það hefur verið tekið upþ í vinnunni utan við bæinn. Framh. á 4. síðu.

x

Þjóðviljinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Þjóðviljinn
https://timarit.is/publication/257

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.