Þjóðviljinn - 31.08.1957, Page 6

'6) — ÞJÓÐVILJINN
Laugardagur 31. ágúst 1957
IOÐVIUINN
Útgefandl: Sameiningarflokkur alþýðu — Sósíalistaflokkurinn. — Rltstjórar:
Magnús Kjartansson (áb), Sigurður Guðmundsson. — Fréttaritstjóri: Jón
BJarnason. — Blaðamenn: Ásmundur Sigurjónsson, Guðmundur Vigfússon,
ívar H. Jónsson, Magnús Torfi Ólafsson, Sigurjón Jóhannsson. — Auglýs-
ingastjóri: Guðgeir Magnússon. — Ritstjórn, afgreiðsla, auglýsingar, prent-
smiðja: Skólavörðustíg 19. — Sími 17-500 (5 línur). — Áskriftarverð kr. 25 á
mán. í Reykjavík og nágrenni; kr. 22 annarsstaðar. — Lausasöluverð kr. 1.50.
Prentsmiðja Þjóðviljans.
Tími til kominn
Þar losar þjóð sig við
erlendar herstöðvar
Viðíal við Bandaranaike, forsætisráðherra Ceylons
Eftir enska blaðamanninn Gordon Schaffer
að er æfinlega gott þegar
menn hafa samvizkubit út
af illum verkum — a.m.k. ef
þeir bregðast mannlega við
; því og uppræta forsendurnar í
stað þess að láta meinsemdina
grafa um sig og spilla sálinni.
Ungir Alþýðuflokksmenn hafa
samvizkubit út af ástandinu í
hernámsmálunum og fram-
ferði utanríkisráðherra síns;
það birtist í gær í ramma-
klausu á síðu þeirra í Al-
þýðublaðinu. Er þar reynt að
verja Guðmund I. Guðmunds-
son á fölskum forsendum með
því áð hann hafi aðeins fylgt
,,kommúnistum“ að málum í
hemámsstjórn sinni, og er
komizt svo að orði: „Enda
lýstu ráðherrar kommúnista
því yfir á alþingi, að þeir
t^ldu ekki „tímabært“ að
semja nú um brottför hers-
ins og vildu því fresta henni.
Méira að segja Einar Olgeirs-
son tók undir þetta. Það ligg-
tir því opinberlega fyrir, að
kdmmúnistar hafa sjálfir
samþykkt áframhaldandi dvöl
hihs erlenda hers.“
Ungir Alþýðuflokksmenn vita
fullvel að þeir eru að
fglsa staðrejmdir með slíkum
málflutningi. Þegar viðræðun-
nra ura brottför hersins var
frestað síðastliðið hailst var
þáð gert með tve:mur gerólík-
tiih forsendum. Ráðherrar Al-
þýðuflokksins og Framsóknar
færðu þau r"k fyrir afstöðu
sinnii að nú væri Island í
hfeettu og þyrfti því á vernd
að halda; ráðherrar Alþýðu-
handalagsins höfnuðu hins
vegar þeirri röksemd gersam-
lega, en sáu að sjálfsögðu að
von'aust var að semja endan-
lesra um brottför hersins þá,
ireðan sam-tarfsflokkarnir
vn'ru þann;g á sig komnir. Um
það efni knmrí Einar Olgeirs-
son þannig að orði í ræðu
smni á Alþingi 6. desember
s. 1.:
E~ g tel það rangar hugmynd-
ir, sem utanríkisráðherra
hefur gert sér um ástandið í
veröldinni sem stendur og
sem liggja til grundvallar fyr-
ir frestuninni sem forsenda
af hans hálfu. Hins vegar er
þáð rétt, að þegar hugmynd-
ir sem þessar eru ekki aðeins
hjá honum he’dur einnig,
býst ég við, hjá ráðherrum
Framsóknarfiokksins, þá er
óheppilegur timi til að ætla
að knýja fram endurskoðun á
samningnum á meöan, og þess
v?gna álít ég að það hafi ver-
ið algerlega rétt af ráðherr-
' nm Alþýðubandalagsins að
fallast á að fresta um nokkra
: mánuði því að endurskoðun
' hæfist, einmitt með tilliti til
þessara innri aðstæðna, með
tílliti til þessa huglæga á-
stands hjá meiri hhita ríkis-
stiórnarinnar .... Ég er því
fyllilega sammála, að það er
rétt með tilliti til þessara
inari aðstæðna. að fresta um
’ nokkra mánuði að hefja end-
urskoðunina, en hins vegar
viðurkenni ég ekki þær for-
sendur, sem utanríkisráð-
herra færði fram af sinni
hálfu fyrir þeirri frestun.“
Iþessari ræðu komst Einar
Olgeirsson einnig þannig að
orði um afstöðu íslenzkra sós-
íalista: „Hins vegar vil ég
taka það fram, að það er
skoðun sem ég hef oftar látið
hér í ljós, að þó að stríðs-
hætta væri meiri nú í veröld-
inni en hún var í vor, þá álit
ég einnig rangt að hafa hér
her eða herstöðvar, og ég vil j
að það sé munað í öllum þeim
umræðum, sem fram fara um
þessa hluti, að svo illt sem!
það er að hafa her og her-
stöðvar á íslandi á friðartím-
um, þá er það ennþá verra
á striðstímum. Það er hætta
af þeim stöðvum sem hér
starfa, margs konar hætta
fyrir þjóðerni okkar og efna-
hag og annað slíkt á friðar-
tímum, en það er tortíming-
arhætta fyrir þjóðina af þeim
á stríðstímum .... Ég hef
sagt það hér áður, og ég skal
segja það enn, að það álít ég
beztu varnarráðstöfun okkar,
ef til styrjaldar væri að koma,
að sprengja herstöðvarnar all-
ar saman upp, þannig að
landið okkar væri sem minnst
eftirsóknarveri fvrir nokkra
styrjaldarþjóð — og helzt að
það væri hvergi hægt að lenda
hér flugvélum. En það er ekki
út frá umhyggju um það,
liver eða hverjir myndu sigra
í því striði, heldur út frá því,
að það yrði þá reynt að forða
einhverjum Islendingum lif-
andi ef til slíkrar styrjaldar
kæmi. Og ég held að það sé
nóg verkefni íslenzkra stjórn-
málamanna á hverjum tíma,
þegar hætta vofir yfir, að til
styrjaldar kojni í heiminum,
að hugsa um að eitthvert fólk
verði eftir lifandi í þessu
landi, þegar því striði væri
lokið, heldur en hitt að vera
að leggja fram sinn skerf til
þess, hvor muni standa bet-
ur að vígi í þeim hildarleik.“
Afstaða íslenzkra sósíalista
og Alþýðubandalagsins
hefur alltaf verið skýr og ó-
tviræð í þessu máli. Það voru
ráðherrar Alþýðuflokksins og
Framsóknar sem ekki voru
reiðubúnir til þess að standa
við ákvörðun Alþingis og yfir-
lýsingar sínar s. 1. haust og
af þeirri ástæðu einni var
málinu frestað. Þeir mánuðir
sem síðan eru liðnir hafa
leitt ótvírætt í ljós að rök-
semdir utanríkisráðherra og
mat hans á heimsmálum hafa
ekki staðizt, og það er fyrir
löngu orðið tímabært að binda
endi á frestunina. Sú stefna
rikisstjórnarinnar að senda
herinn af landi brott stendur
enn óhögguð, og nú þarf að
taka upp formlega samninga
um brottförina á nýjan leik.
Eru ungir Alþýðuflokksmenn
ekki sammála þvi?
COLOMEO i ágúst. Mr. Max-
vell Gluck frá Texas, sem
nýlega hefur verið skipaður
bandarískur ambassador á
Ceylon, hefur hlotið nokkra
frægð, vegna þess að hann var
Solomon Bandanaraike,
forsætisráðherra Ceylons
svo hreinskilinn að játa að
hann hefði ekki hugmynd um
hvað forsætisráðherra Ceyions
héti. Það er engin nýung að
stjórnmálamenn séu fáfróðir
um lönd og þjóðir, þótt þeir
eigi að hafa áhr.f á örlög
þeirra. Eftir heimsstyrjöldina
fyrri birtust mörg dæmi þess,
hvernig stjórnmálamenn á
Versalafundinuaj tóku til við
að stofna ný ríki í Evrópu á
landssvæðum, sem þe.r höfðu
aldrei heyrt getið áður.
En mér hefur skilizt að mr.
Gluck sé nú önnum kafinn við
að kynna sér ástandið á Ceyl-
on, og í von um að hann rek-
ist á þessar línur, sem einnig
eru bixtar í bandariska blað-
inu National Guardian, ætla
ég að skýra frá tveggja tíma
viðtalj sem ég átti við S W.R.D.
Bandaranaike (svo heitir for-
sætisráðherra Ceylon, mr.
Gluck).
,,Móðurlandið“ van-
rækti efnahagsmálin
á Ceylon
Á Ceylon búa 8.5 milljónir
manna, og lifa e'nkum á því
að rækta te, gúmtré og kók-
óshne ur. Áður en landið náði
sjálfstæði voru aðrar auðiind-
ir vanræktar. Ceylonbúum
bjóðast axiðug fiskimið. en þó
er fluttur inn niðursoðinn fisk-
ur í stórum stíl. Þar er hægt
að framleiða svo til allar teg-
und'r matvæla. en það var
ekki fyrr en s.l. sumar að Ceyl-
onbúar framleiddu nægilegt
smjör handa sér. Landið flyt-
ur inn 60% af hrísgrjóna-
neyzlu íbúanna, allan sykur
og korn Eftir að íbúar Ceyl-
ons losnuðu undan yf rdrottn-
un Breta hafa þeir samið á-
ætlanir um að rækta sex
milljónir ekra af landi sem áð-
ur var ekki hagnýtt og um að
hagnýta regn og fljót til á-
veituframkvæmda og orkuvera,
sem framleiði rafmagn til iðn-
aðar og landbúnaðar.
Við viljum vináttu
við allar bjðir
T 1. lausnar þessum vanda-
málum þarf Ceylon á vélum,
fjármagni og vísindalegri að-
stoð að halda. Ég spurði for-
sætisráðherrann í upphafi um
það hvernig land hans hygð-
ist tryggja sér þá aðstoð. „Við
erum vinir a'lra þjóða“, svar-
aði hann, ,en við munum aldrei
selja fullveldi okkar fyrir
nokkra aðstoð, hvorki efna-
nagslega, hernaðarlega né
aðra“.
Forsætisráðherrann hélt á-
fram: „Við eigum við sömu
vandamál að etja og flest þau
'önd sem lotið hafa nýlendu-
stjóm. Fyrst verðum við að
stofna frjálst þjóðfélag, og við
verðum að tryggja frjálst efna-
hagslif í stað nýlenduhagkerf-
is ns áður“.
,Og þér teljið að það sé
kleift, þótt Ceylon sé áfram í
brezka samveldinu?“ spurði ég.
„Vafallaudt", svaraði hann.
,,Við fögnum a’lri aðstoð, sem
brezka samveldið getur látið
okkur í té, og að sjálfsögðu
leggjum við einnig mikið af
/ -------------------------—\
Ceylon rauf fyrst landa
verzlunarbannið við Kina
1952,*vegna bess að Kína
gat selt hrísgrjón fyrir
gúm. Á myndinni sjást
fyrstu ldnversku hrís-
gr.jónasekkirnir sem komu
á land á Ceylon.
mörkum til brezka samveldis-
ins og sterling-svæðisins En
við reynum að tryggja gott
samband við aðrar þjóðir á
jafnréttisgrundvelþ. Við . höf-
um samning við Kína um
skipti á gúmi og hrísgrjónum.
Við rufum viðskiptabannið við
Kína fyrstir þjóða, vegna þess
að hrísgrjónaverðið var orð.ð
gersamlega óviðunandi vegna
Kóreustyrjaldarinnar, og við
gátum aðeins fengið hrísgrjón
með því að selja Kínverjum
gúm.
Við höfum gert viðskipta-
samninga við Sovétríkin. Ung-
verja’and, Tékkóslóvakíu og
Pólland, og v. 'ijum mjög gjarn-
an eiga viðskipti við önnur
iönd í kommúnistíska ríkja-
.sambandinu. Einnig gerum við
okkur vonir um að auka við-
skipt; okkar við önnur lönd
í brezka samveldinu“.
Sósíalistískt lýð-
ræðisríki
Ég spurði forsætisráðherrann
hvort hann teldi að unnt yrði
að halda þeirri stefnu að eiga
vináttu við allar þjóðir í heimi
sem sundraður er af köldu
stríði.
,,Við erum“, svaraði hann,
„sósíalistískt lýðræðisríki. Við
erum ekki kommúnistar, en hví
skyldum v.'ð ekki hafa við-
skipti, menningartengsl og önn-
ur samskipti við kommúnist-
ísku löndin? Við gagnrýnum
harðlega stefnu Frakka í Alsír.
Engu að síður leggjum' við á-
herzlu á vinsamlegt samband
við Frakka, og ég er nýbúinn
að sk'pa ambassador í París.
Við teljum ekki að Eiscnhower-
kenningin sé i samræmi við
hagsmuni þjóðanna í nólægari
aus'urlöndum, en við leitum
vináttu við Bandarík'n án
nokkurra kenninga, þegar und-
an er -skilin sú kenning að eng-
inn hafi heimild til að skipta
sér af innanlandsmálum okk-
ar“.
Þegar ég vik að því að Ceyl-
on hefur ne'tað að gerast að-
ili að SEATO-bandalaginu,
minnti Bandaranaike mig á
það, að meira að segja fyrri
stjórn undir forustu hins mikla
andkommúnista John Kotela-
wala hefði neyðst til að standa
utan við SEATO vegna almenn-
ingsálitsins. Nú hefur ^tjórn
Bandaranaike haldið áfram á
braut hlutleysisins og fengið
loforð Breta um það, að þeir
muni í haust hverfa úr flota-
stöðinni við Trincomalee og
Framhald á 11. síðu