Þjóðviljinn - 28.07.1984, Blaðsíða 13

■ (punktur)
■ (punktur)
p (komma)
■■■■■ (strik...)
Og eitthvað fyrir krakkana...
Út er komin ný barnaplata sem
heitir Óli Prik, og syngja krakkar
á aldrinum 6-12 ára flest lögin.
Efniviðurinn er vitaskuld sniðinn
til handa börnum og öllum þeim
sem enn hafa gaman af að teikna
hinn sígilda Óla Prik, en kappinn
sá er líklega einn hinn litskrúðug-
asti persónuleiki sem lifað hefur í
mannaheimum til þessa.
Yfirumsjón með verki þessu
hafði Magnús Pór, og geymir
platan 10 lög, sem eins og áður
segir eru flest sungin af börnum,
en þau eru: Gísli Guðmundsson
(12 ára), Björgvin Gíslason (6
ára) og Anna Thelma Magnús-
dóttir (12 ára). Þau hafa ekki
áður sungið inná plötu, en er ár-
angur þeirra vægast sagt góður og
til fyrirmyndar.
Magnús Þór hefur og samið öll
lögin við texta eftir hina ýmsu
höfunda, m.a. þýðingar Kristjáns
frá Djúpalæk úr vísnabók
Æskunnar (allar eftir enskum
þjóðvísum) þ.e. „Konan í skó“,
„Hnetutréð“, „Skipakoma“,
„Langi Palli“ og „Maja og litla
lambið". Edda Björgvinsdóttir
kemur þarna nokkuð við sögu og
syngur „10 bama móðir“, ljóðið
fengið að láni úr ljóðasafni handa
unglingum, sem Finnur T. Hjör-
leifsson tók saman, en textinn er
eftir Oscar Haneson. Hinar
kunnu vísur Sigurðar Júl. Jó-
hannessonar, „Gleraugun hans
afa“ eru þarna að finna í flutningi
Önnu Thelmu, dóttur Magnúsar
Þórs, og ættu margir foreldrar að
kannast við þessa skemmtilegu
„sögu“ um gleraugun sem afi
gamli steingleymdi að taka með
sér á leið sinni til himnaríkis.
Björgvin Gíslason, sonur Gísla
Rúnars og Eddu Björvins, syngur
þarna líka af tindrandi húmor
syrpu af kunnum vísubrotum.
Hljóðfæraleikarar á plötu
þessari eru ekki af lakari endan-
um og eru, utan Magnúsar Þórs,
þeir Guðmundur Ingólfsson,
Skúli Sverrisson og Jón Gústafs-
son. Það ætti því ekki að þurfa
mikið hik, til að næla sér í Óla
Prik...
Ólína Prik
/

QCS%uaj
er aö fá að vera við sjálf"
Kukl
Gerningar
og galdratilraunir
Afbrýöi og öfund eru systur
tvær sem löngum hafa
hreiörað um sig í skapgerð ís-
lendinga gegnum tíðina og
oftlega litað sögu vora rauða.
Gildir þá einu hvort vitnað er í
íslendingasögurnar eða
nærtæk dæmi úr veruleika
nútímans höfð að leiðarljósi.
Mun það lengi í minnum haft
þegar Bryndís nokkur Schram
var aðalumræðuefni manna á
meðal, kynsystra sinna þó að-
allega, og fóru þvílíkar sagnir
af konunni (sem á þeim tíma
stýrði Stundinni okkar) að
Ijóst var hvert hugur stefndi.
Svona er það segin saga að
þegar eitthvað er glæsilegra
eða efnilegra en annað það
sem venjulegt fólk á að venj-
ast, lendir það miskunnar-
laust á milli tannanna á því og
ræður þar yfirleitt illvilji og
öfund ferðum. Þannig er því
þó iðulega farið að þegar
eitthvað orsakar víðtækt um-
tal er vissulega þess virði að
gefa nánari gaum að því.
Því er þetta nefnt hér, að um
daginn hlýddi ég á samræður
fólks er það var að afgreiða með-
limi hljómsveitarinnar Kukls á
einn veg:
„..hvað heldur þetta fólk sig
vera eiginlega?... þykjast vera
frumleg! ...reyna að vera merki-
legra en annað venjulegt fólk
. .svo er þessi „tónlist" þeirra bara
óþolandi píp eftir alltsaman!“
Eitthvað á þessa lund hljómaði
sú umræðan, og var tilefnið nýút-
komin plata þeirra Kuklara sem
nefnist „Augað“ og er út gefin af
Crass-fyrirtækinu.
Nú eru allir að tala um þessa
miklu niðurlægingartíma í ís-
lenskri tónlist milli þess sem þeir
hamast við að grýta spámenn
sína; það er engu líkara en stór
hópur fólks þjáist af langvinnum
og erfiðum timburmönnum eftir
„Rokk í Reykjavík“-tímabilið og
þurfi að taka það út á öllum þeim
sem enn sýna viðleitni og
sköpunargáfu. Ef maður segði
gráa manninum á götunni að
Bubbi Morthens væri genginn í
Sumargleðina myndi hann annað
hvort trúa því eða emja af gleði
og illkvittni í bland. Spyrjir þú
sama mann hvar vaxtarbroddur
íslenskrar tónlistar liggi, svarar
hann með nafni sem hann veit
ekki hvort á að stafa með einni
zetu eða tveimur.
Nú er komið svar við þessu öllu
saman; íslensk hljómsveit sem
reynir ekki að réttlæta tilveru
sína gagnvart samlöndum sínum,
hljómsveit sem ekki leggur sig og
list sína undir misvitra dóma fólks
sem á einhvern hátt virðist hrætt
við allt óvænt og lifandi. Auðvit-
að hafa ýmsir óforbetranlegir
„besserwisserar" tjáð sig um
stefnu og innihald Kukls og sagt
það vera aumkunarverða tilraun
einhverra ópólitískt meðvitaðra
poppara til að selja sig inn á an-
arkistafyrirbærið Crass, með því
að taka upp innantóm slagorð og
predika einhvern málstað, sem
þau ekki trúi á. Sumsé, sé ekki
sungið um Thatcher, Reagan,
hvalveiðar og kúgun á Grænlend-
ingum er það blekking. Ef hins
vegar er sungið um Thatcher, Re-
agan, hvalveiðar og Grænlend-
inga þá er það hræsni.
Eftir að hafa heyrt hina nýju
plötu Kukls, lesið meistaraverkið
„The Layman’s Guide to KUKL
-Music & Morals“ og heyrt
hljómsveitarmeðlimi tjá sig um
tónlist sína og stefnu, þá sér mað-
ur hvað allir þessir sleggjudómar
eru mikið píp og kjaftæði. Ég
mun reyna hér á eftir að miðla af
þeirri upplifun og vonast til að
geta útskýrt ýmislegt í leiðinni.
Hverjir KUKLA?
. Eins og segir í kynningarbæk-
lingi þeim sem hljómsveitin Kukl
hefur dreift til útlanda (áðurnefnt
verk, „The Layman’s Guide to
KUKL“) er hljómsveitin á marg-
an hátt rökrétt afleiðing af „tón-
listarsprengingu“ síðustu ára. Þar
eru samankomnir meðlimir
hljómsveita eins og Þeys, Purrks
Pillnikks, Tappa Tíkarrass og
Van Houtens Kókós. KUKL hef-
ur þegið ýmislegt í arf frá þessum
hljómsveitum: Frá Þey kemur
hinn yfirvegaði tryllingur sem
holdgast í Guðlaugi og Sigtryggi,
frá Purrki Pillnikk kemur hin of-
uraktívi Einar Örn, frá Tappa
Tíkarrassi kemur Björk sem
syngur eins og engill og urrar eins
og Louis Armstrong og frá Súrre-
alistagrúppunni Van Houtens
Kókó kemur Einar Melax sem
færir með sér tvíræðni í tali og
tónum. Það sem gleður mann
mest er að hér er ekki einhver
Súpergrúppa sem kemur saman
vegna gagnkvæmrar þreytu,
heldur er hér fólk sem kann, vill
og verður að skapa.
Það gefur auga leið, að þegar
svona fólk kemur saman er hægur
leikur að setja saman plötu sem
gæti uppfyllt allar formúluþarfir,
sama hvort þær voru miðaðar við
landið ísa eða stjórnieysiskreðs-
ana í kringum Crass. En hér er
hvorki að finna Föðurbæn Sjó-
mannsins né Ástandiðíheimin-
umídag litað af Bakúínín/
Krópútkín & Co. Þess í stað eru
hér lög sem eru svo krefjandi að
þau verður að skilgreina sem þau
sjálf: tónlistin er eitthvað nýtt en
á sér þó rætur og samsvörun í
fólki við fyrstu hlustun, textarnir
eru frekar myndir en orð, og ef
þeir fela í sér einhvern útsölu an-
arkisma, þá er ég amma mín.
í stuttu máli sagt: hér er hljóm-
plata sem gerir kröfur til
áheyrandans en launar þær svo
margfalt til baka. Við fyrstu
hlustun tók ég undir með þeim
sem sögu „besta íslenska platan
sem hefur komið út á árinu“ en
með þeim svartsýna undirtón að
„allt hitt hefur hvort sem er verið
frekar lélegt" Núna eftir nokkrar
yfirferðir geri ég mér grein fyrir
að þessi hljómplata er á margan
hátt kóróna síðustu ára í íslenskri
tónlist. Það er í senn ánægjulegt
og kaldhæðnislégt að KUKL
þurfi ekki að leggja tilverurétt
sinn undir íslendinga með þessari
hljómplötu sinni, því að viðtökur
hér heima munu hvorki gera
þeim heitt né kalt. Platan ergefin
út af Crass í Bretlandi og um
heim allan og salan hér heima
skiptir litlu máli í heildardæminu.
Það væri þó ánægjulegt ef fólk
hér gæti tekið við sér og keypt
plötuna án þess að fá til þess
hvatningu breskra músík-
blaða..., það sem meira er, upp-
lifað plötuna án fordóma, for-
merkja og sögulegra tengsla við
þær hljómsveitir sem KUKL
sprettur úr.
Niðurstaða?
Hér er hljómplata sem mun er
tímar líða teljast brautryðjenda-
verk. Þeir sem hlusta á hana
munu fá eitthvað útúr því, þeir
sem hlusta meira á hana munu fá
meira útúr því og þeir sem hlusta
mest á hana munu fá mest útúr
því.
Eins og segir í KUKL-
bæklingnum, eru þau ekki að
stfla upp á massann (í lauslegri
þýðingu): „Stærsta vonin liggur í
fráhvarfi einstaklingsins, óræð-
um byltingum sem bjaga opin-
bera útreikninga. Af Kýbernetík
(kerfisfræði, Nóbelsverðlauna-
hafans Norberts Wiener - innsk.
þýð.) getum við dregið þann lær-
dóm, að það kerfi, sem hefur
mestan sveigjanleika, mun að
lokum enda sem hið ráðandi
kerfi“. Þetta held ég að KUKL sé
að gera og þetta held ég að flestir
ættu að gera. Ekki sökkva í þenn-
an landlæga drunga og væla um
að ekkert sé að gerast: Kuklið
áður en það er um seinan...
I. mar
Laugardagur 28. Júlf 1984 ÞJÓÐVIUINN - SÍÐA 13