Þjóðviljinn - 04.07.1991, Blaðsíða 8

Fkéttir
Hver
kaupir
Esjuna?
Stjóra Alþýðubandalagsins í
Reykjavík íjallaði á fundi sinum
þann 2. júlí um stöðu viðræðna
um Evrópskt efnahagssvæði og
samþykkti eftirfarandi ályktun.
Samningar um Evrópskt efna-
hagssvæði eru á lokastigi og nokk-
uð ljóst hver niðurstaða þeirra
verði. Þróun samningaviðræðn-
anna hefur verið athyglisverð.
Fallið hefur verið ffá flestum fyr-
irvörum sem lagt var af stað með.
Eftir að ljáð var máls á að hleypa
fískiskipum EB inn í íslenska
landhelgi, gegn veiðiheimilum
annars staðar eru fyrirvarar um
eignarhald yfír fískimiðum famir
að veikjast.
Opinber umræða hefiir ein-
skorðast við að þann hag sem
þjóðarbúskapurinn hefði af toll-
frjálsum innflutningi sjávarafurða
til Evrópubandalagsins.
Með þátttöku Islands í samn-
ingum um Evrópskt efnahags-
svæði er verið að stíga afdrifarikt
skref til aðildar íslands að Evrópu-
bandalaginu. Fyrrgreindir samn-
ingar eru taldir jafhgilda a.m.k. 60
prósent aðild að EB. Þeim fylgir
takmörkun á forræði og rétti til
ákvarðanatöku í eigin málum. Þar
sem lagabálkar stangast á, verða
lög EB rétthærri. Útlendingar
munu koma til með að hafa jafnan
rétt til fjárfestinga og kaupa á
landi eins og innlendir aðilar.
Mjög erfitt verður að veija eignar-
hald yflr fiskimiðum. Samningur-
inn mundi hafa veruleg áhrif á allt
stjómskipulag í landinu. Þau áhrif
hefur almenningur ekki verið upp-
lýstur nægilega um og landsmönn-
um ekki gerð nægileg grein fyrir
hvað þátttaka í samningnum kost-
ar og hveiju verði fómað. Með því
að veita aðildarrikjum EFTA inn-
göngu að innri markaði Evrópu,
öðlast gömlu nýlenduríkin sem
em meginuppistaða Evrópubanda-
lagsins, áhrif á íhlutunarrétt um
innri málefni þeirra.
Svo virðist sem hið Evrópska
efhahagssvæði (EES) verði and-
vana fætt þar sem bæði Svíþjóð og
Austurríki hafa sótt um aðild að
EB. Líkur em á að Noregur fylgi
Svíþjóð eftir og óvíst er um Finn-
land. Eftir munu þá aðeins standa
ísland, Sviss og Lichtenstein,
smáríki sem hafa hvorki þörf né
getu til að standa undir EES bákn-
inu.
Stjóm Alþýðubandalagsins í
Reykjavík leggur þunga áherslu á
að málefni utanríkisviðskipta
verði vegin og metin í víðu sam-
hengi, en ekki í ljósi þröngra hags-
muna hinna gömlu nýlenduríkja
sem em uppistaða Evrópubanda-
lagsins.
Halla en
ekki Helga
I forsíðufrétt blaðsins í gær um
málefhi réttargeðdeildar var við-
mælandi blaðsins, Lára Halla Ma-
ack, í þrígang nefhd Lára Helga í
stað Lára Halla. Em Lára Halla og
lesendur beðin afsökunar á þessari
glámskyggni blaðamanns.
-rk
Leiðrétting
I frétt um framhaldsskólana í
Reykjavík sem birt var á síðu 7 í
Þjóðviljanum í gær var Hörður
Lárusson deildarstjóri framhalds-
skóladeildar menntamálaráðuneyt-
isins ranglega nefndur Guðmund-
ur. Beðist er velvirðingar á þess-
um mistökum.
-vd.
Relknað er með að það þurfi að byggja að meðaltali 1457 íbúðlr árlega í landinu á ámnum 1990 -1995. Mynd: Krlstinn.

A11 | I 1 | jrj ] j j | j

Lán heimiluð fyrir
594 félagslegar íbúðir
Afundi húsnæðismálastjórnar hinn 28. júní s.I. voru sam-
þykktar lánveitingar úr Byggingasjóði verkamanna til
byggingar/kaupa á allt að 594 íbúðum, sem áætlað er að
nemi samtals 3.6 milljörðum króna. Er gert ráð fyrir að
þar af komi 860 miljónir króna til útborgunar í ár en 2740 milj-
ónir króna á næsta ári.
Um mitt síðasta ár var kallað
eftir umsóknum um framkvæmdal-
án til að byggja eða kaupa íbúðir í
félagslega íbúðakerfinu. Umsókn-
arfrestur var settur til 1. október
1990 og við það miðað að hægt
yrði að hefja undirbúningsvinnu þá
þegar, þannig að veiting fram-
kvæmdalána gæti farið fram í upp-
hafi árs 1991, þegar fjárlög lægju
fyrir. Frágangur margra umsókna
reyndist ekki fullnægjandi og varð
af þeim sökum að framlengja
skilafrest.
Vinna við undirbúning lánveit-
inganna hófst því ekki fyrr en í
desembermánuði s.l. Þær nafa síð-
an dregist enn frekar vegna samn-
inga við lífeyrissjóðina og kosn-
ingar húsnæðismálastjómar.
Samtals 78 umsóknir reyndust
gildar og var þar óskað eftir fram-
icvæmdalánum frá stofnuninni til
að byggja eða kaupa notaðar 1716
íbúðir. Ogildar vom eða afturkall-
aðar umsoknir vegna 199 íbúða.
Lánveitingar pær sem nú hafa
verið ákveðnar eru miðaðar við áð
stofnunin veiji um 860 miljónum
króna á þessu ári í lánveitingar til
byggingar eða kaupa á félagsleg-
um jbúðum.
1 þessu sambandi verður að
hafa í að framkvæmdalán greiðast
yfirleitt út á 15 mánuðum, þannig
að ákvarðanir um þau binda ævin-
lega fé árið eftir að ákvörðun er
tekin, og stundum lengur.
Þannig verður til dæmis á
þessu ári unnið fyrir um 300 milj-
ónir króna við um 130 nýjar al-
mennar kaupleguíbúðir, sem
byggðar em eða keyptar á gmnd-
veíli lánveitinga, sem ákveðnar
vom í fyrra, og komu þá þegar til
greiðslu að hluta.
A sama hátt verður á þessu ári
unnið áfram við byggingu um 910
félagslegra íbúða, sem lán vom
veitt til a síðasta ári, að fjárhæð um
2.150 miljónir króna, er þegar hafa
að nokkm komið til greiðslu.
Fjölmörg atriði vom höfð að
leiðarljósi við veitingu framkvæm-
dalánanna. Til dæmis var húsnæð-
isþörf einstaklinga og fjölskyldna
metin og vom þar lagðar til gmnd-
vallar húsnæðiskannanir, sem
fylgja umsóknum sveitarfélaga.
Lánveitingar síðustu 2ja ára, til fé-
lagslegra íbúða í hveriu byggðar-
lagi fyrir sig, vom haioar til hlið-
sjonar, svo og fjöldi félagslegra
íbúða í byggðarlaginu. Höfð var
hliðsjón af því hvort fyrri lánveit-
ingar til byggingar eða kaupa á fé-
lagslegu húsnæði hefðu verið not-
aðar. Tekið var tillit til þess hvort
sveitarstjómir þær, sem hlut áttu að
máli, hafi undanfarið hafnað for-
kaupsrétti á félagslegum íbúðum,
sem komið hafa til innlausnar hjá
þeim eða fengið ibúðir fluttar milli
íbúðakerfa. Tekið var tillit til þess
hvort félagslegar íbúðir hafa verið
seldar einstaklingum, sem hafa
verið yfir gildandi tekjumörkum
eða ef litlum fjölskylaum hefur
verið úthlutað óhóflega stómm
íbúðum. Atvinnuástand og hugsan-
leg búsetuþróun á hvequm stað
fyrir sig var höfð í huga, miðað við
tiltækar upplýsingar, svo sem lán-
sumsóknum og frá ýmsum ríkis-
stofnunum. Miðað var við að
greiðslur framkvæmdalána sam-
kvæmt þeim ákvörðunum, sem
teknar vom að þessu sinni í hús-
næðismálastjóm, fari fram með
jöfnum hætti mánaðarlega á 15
mánuðum, eins og áður, og hefjist
að jafnaði þetta arið á tímabihnu
júlí - nóvember hjá Byggingarsjóði
ver^amanna.
, I skýrslu Byggðastofnunar,
„Ibúðaþörf og félagslegar íbúðir
1990,“ kemur ffarn að árin 1990 -
1995 þurfi að byggja að meðaltali
1457 ibúðir árlega í landinu, miðað
við framreikning á mannfjölda
næstu fimm árin.
Þörfin eftir landshlutum og
einnig innan svæða geti hins vegar
verið mjög mismunandi, en miðað
við sambærilega fólksflutninga
sem verið hafa innanlands 1987 -
1989, þurfi að byggja um 1250
þessara íbúða á höfuðborgarsvæð-
mu, en aðeins rúmlega 200 íbúðir í
öðram landshlutum.
Samkvæmt skýrslu Byggða-
stofnunar í fyrra var gert ráð fyrir
að byggðar yrðu rúmlega 1100
íbúðir a höfuðborgarsvæðinu að
jafnaði á ári hveiju ffarn til 1994,
en rúmlega 300 íbúðir í öðram
landshlutum. I skýrslunni var not-
að flutpingsmeðalta! áranna 1983 -
1986. I því sambandi má geta þess
að „höfuðborgarsvæðið" er sam-
kvæmt skilgreinigu Byggðastofn-
unar, Hafharfiörður, Kópavogur,
Garðabær, Seltjamames, Reykja-
vík pg Mosfellsbær.
I skýrslunni er einnig reynt að
meta þörfina fyrir nýbyggingar í
landshlutunum, eftir þremur öðrum
þáttum en framreikningi fólks-
fiölda. Er þar um að ræða áætlaða
flutninga milli staða, innan sama
landsvæðis, þörf vegna þrengsla í
íbúðum sem fyrir era, og þörf fyrir
nýbyggingar í stað gamalla íbúða,
sem teknar era úr notkun. Er þá
niðurstaðan sú, að á höfuðborgar-
svæðinu þurfi 1286 íbúðir en í aðra
landshluta 566 íbúðir, samtals
1850 íbúðir. Nýbyggingar undan-
farinna ára hafa verið 400 - 500
jbúðir á ári hveiju á landsbyggð-
inni, en 600 - 700 íbúðir á höfuð-
borgarsvæðinu, eða samtals 1000 -
1200 íbúðir en það er talsvert
minna en áætlunin gerir ráð fyrir.
Nú er að hefiast undirbúningur
að nýrri íbúðaspá i samstarfi milli
Húsnæðisstofnunar, Byggðastofn-
unar og fleiri aðila.
-KMH
Léleg rekstrarafkoma
hjá álverinu
Utlit er fyrir lélega rekstr-
arafkomu álversins í
Straumsvík í ár og má
það einkum rekja tii lágs heims-
markaðsverðs á áli, auk þess
sem álverið varð fyrir töluverðu
tjóni vegna rafmagnsleysis 3.
febrúar sl.
Heimsmarkaðsverð á áli hefur
lækkað mikið undanfarin ár. Verð-
ið er nú um 1.300 dollarar á tonnið
en var um 2.000 dollarar í fyrra-
sumar og um mitt ár 1988 um
3.000 dollarar.
Vegna þessarar þróunar mun
fyrirtækið nú þurfa að stíga enn
frekari skref til að draga úr kostn-
aði við ffamleiðsluna.
Alusuisse-Lonza hefur ákveðið
að hætta ffamleiðslu á hrááli í ál-
veri sínu í Rheinfelden f Þýska-
landi vegna þessarar óhagstæðu
þróunar á álmörkuðum að undan-
fomu auk þess sem ffamleiðslu-
kostnaður í Þýskalandi hefur auk-
ist, m.a. vegna dýrrar orku og vax-
andi tilkostnaðar vegna umhverfis-
verndar. Um 200 starfsmenn fyrir-
tækisins missa vinnu vegna þessa.
-Sáf
ÞJÓÐVILJINN Fimmtudagur 4. júlí 1991
Síða 8