Dagblaðið - 02.03.1981, Síða 12

DAGBLAÐIÐ. MÁNUDAGUR 2. MARZ 1981.
í
M/WB
fifálst, óháð dagblað
Útgefandi: DagblaðW hf.
FramkvœmdastJ6rí: Svainn R. EyjöHsson. Ritstjörí: Jónas Krístjánsson.
Aóstoóarrítstjórí: Haukur Helgason. Fréttastjóri: ómar Valdimarsson.
Skrífstofustjörí rítstjömar Jöhannes Reykdal.
iþröttir Hallur Simonarson. Menning: Aðalsteinn IngóHsson. Aðstoöarfróttastjörí: Jönas Haraldsson.
Handrít Ásgrímur Pábson. Hönnun: Hilmar Karísson.
Blaðamenn: Anna BJarríason, Atli Rúnar HaHdörssorí, Atli Steinarsson, Ásgeir Tómasson, Bragi Sig-
urðsson, Döra 8tafánsc|6ttk, EKn Albertsdöttir, Qlsli Svan Einarsson, Gunnlaugur A. Jönsson, Inga
Huld Hákonardöttir, Krjicjárí Már Unnarsson, Sigurður Sverrisson.
Lfósmyndin Bjajnlelfur BjamlaHsson, Einar Ólason, Ragnar Th. Slgurðsson, Sigurður Porrí Sigurðsson
og Svalnn Parmóðsson.
Skrífstofustjórí: Ólafur EyJÓHsson. Gjaldkarí: Práinn PoríaHsson. Auglýsingastjórí: Már E.M. Helldóre-
son. DreHingarstjórí: Valgarður H. Svainsdóttir.
Ritstjóm: Siðumúla 12- Afgraiðsla, áskríftadaikl, augtýslngar og skrífstofur Þverholti 11.
AOAIml btetelna w 2702TÍÖ knuri.
Satning og umprot Dagblaðið hf., Slðumúla 12. Mynda- og plötugerð: Hilmir hf., Síðumúla 12. Prentun:.
Arvakur hf., Skalfunnl 10.
Aakriftarvarð á mánuðl kr. 70,00. Varð I lauaaaðki kr. 4,00.
Hver étur togarann?
Nokkuð hefur verið rætt um þá
staðhæfingu utanríkisráðherra, að
Alþýðubandalagið muni ,,éta ofan í
sig” flugskýli varnarliðsins á Kefla-
víkurflugvelli. Alþýðubandalagsmenn
hafa fúlsað við skýlunum, en ekki
ólíklegt, að þeir muni að lokum gleypa
bitann, þó aðeins að með honum fylgi eitthvað bragð-
bætandi. Önnur spurningin er nú efst á baugi í slíkum
matarmálum. Hver mun ,,éta” Þórshafnartogarann,
áður en lýkur, Framkvæmdastofnun, ríkisstjórn eða
Alþingi?
Þessi togarakaup eru svo bragðvond, að enginn vill
við taka, svo að til sjáist. Hver vísar á annan.
Umfjöllun stjórnarblaðanna, Þjóðviljans og Tím-
ans, á föstudaginn um togarakaupin segir þá athyglis-
verðu sögu.
Ríkisstjórninni tókst loks á öðrum fundi um togara-
málið í síðustu viku að koma frá sér boðskap. Þjóð-
viljinn telur málinu lokið og kaupin samþykkt. Hann
segir: „Þórshafnartogarinn. Málalok í gær. Ríkis-
stjórnin féllst á þá leið, sem Framvkæmdastofnunin
lagði til.” Ennfremur segir, að málið sé nú þannig til
lykta leitt, að togarinn verði keyptur.
En hvað gerði ríkisstjórnin í rauninni? Það mátti
sjá í hinu stjórnarblaðinu, sem sýndi merkilega
viðleitni til frjálsrar blaðamennsku í þessu máli.
Tíminn sagði: ,,Þórshafnartogarínn. Ríkisstjórnin
vill ekki ráða en vísar málinu aftur til Framkvæmda-
stofnunar.”
Tíminn sagði ennfremur: ,,Þótt völd séu líklega
almennt talin eftirsótt, virðist eftirsókn eftir
ákvörðunarvaldi um kaup á Þórshafnartogaranum
margumrædda þó vera undantekningin, sem sannar
regluna.”
Allt fór vel af stað í kerfinu með þessi togarakaup.
Þingmenn Norðurlandskjördæmis eystra báðu um
stuðning við þau, undir forystu Stefáns Valgeirssonar,
sem er fremstur meðal jafningja í fyrirgreiðslupólitík.
Málið hlaut blessun ríkisstjórnar og stjórnar Fram-
kvæmdastofnunar.
Togarinn reyndist svo miklu dýrari en þessir lands-
feður höfðu talið, að þeirra sögn nú. Fjármögnun varð
ívafa.
Síðustu vikur taka málin nýja stefnu. Fram-
kvæmdastofnun samþykkir að lokum „málamiðlun”
um fjármögnun, sem hún taldi vera tillögu komna frá
ríkisstjórn. Stjórnendur stofnunarinnar lýstu því, að
þeir álitu sig vera að fara að vilja ríkisstjórnarinnar.
Þá birtust ráðherrar og þvoðu hendur sínar
opinberlega, sumir hverjir. Þeir sögðu, að ríkisstjórnin
hefði enga samþykkt gert í líkingu við það, sem stjórn
stofnunarinnar hefði talið. Einhverjir ráðherrar hefðu
rætt slíkalausn „prívat”.
Stjórn Framkvæmdastofnunar vildi ekki sitja uppi
með skömmina og gerði tilraun til að fá ríkisstjórn til
að bera hana. Hún bað ríkisstjórnina um nánari
skýringar á afstöðu sinni og sögðu stjórnarmenn
stofnunarinnar málið stöðvað að svo komnu.
Ríkisstjórn hefur nú svarað þessari beiðni út í hött
og vísað öllu saman til Framkvæmdastofnunar enn á
ný.
Stjórn Framkvæmdastofnunar ræddi málið á
föstudag, taldi svar ráðherra óljóst og ófullnægjandi,
vildi ekki taka við ábyrgðinni og bað um frekari
viðræður.
Og hver kyngir bitanum að lokum?
Heilsugæslu-
mál aldraðra
Þór Halldórsson yfirlæknir segir í
ræðu á ráðstefnu um málefni
aldraðra árið 1979 meðal annars um
öldrunarlækningar og ástand þeirra
hér á landi:
. „Borið saman við nágrannalönd
okkar, Breta og Skandinava, verður
hverjum ljóst, sem kynnir sér þessi
mál, að við erum illa vanþróaðir í
þessum efnum og erum sennilega 15
til 20 árum á eftir þessum nágrönnum
okkar, bæði hvað snertir fram-
kvæmd og skipulag öldrunar-
lækninga og samhæfingu þeirra við
félagslega þjónustu.”
Dapurleg
þróunarsaga
Um það hvernjg staðið hefur verið
-—að ytri búnaði fyrir öldrunarhjúkrun
segir Þór meðal annars:
,,Á Reykjavíkursvæðinu er að
undantekinni upprunalegu 30 manna
hjúkrunardeild DAS engin
hjúkrunarstofnun, sem er til húsa í
húsnæði, sem upprunalega er hannað
fyrir þessa starfsemi.”
Þegar Þór hefur rakið dapurlega
þróunarsögu þeirra bygginga, þar
sem öldunarhjúkrun fer fram, endar
hann þá upptalningu á þessu dæmi:
„Átakanlegasta dæmið um þetta
er þó öldrunardeild Landspítalans,
sem upprunalega var hönnuð sem
íbúðir fyrir öryrkja. Þar eru á öllum"
sjúkrastofum mjóar dyr og eldhús-
innrétting í hverri sjúkrastofu.
öll þessi dæmi eru tínd til hér,”
segir Þór, „til að undirstrika, að
öldrunarlækningaroghjúkrunarstarf-
semi hefur þróazt skipulagslítið af
hálfu yfirvalda, og hver einstök
-
/" .......
stofnun hefur verið uppfærð til að
bjarga neyðarástandi hvers tíma, en
ekki sem liður í skipulagðri heil-
brigðisþjónustu.”
Lítil læknisf ræðileg
tengsl
Um hina faglegu hlið öldrunar-
hjúkrunar segir Þór Halldórsson:
„Heilbrigðisþjónusta fyrir
aldraða er hugtak, sem hingað til hef-
ur verið næstum óþekkt í heilbrigðis-
kerfi okkar. Það hefur ekki verið litið
á heilsugæzlumál aldraðra sem sér-
stakt viðfangsefni sérhæfðra lækna,
sérgreinin öldrunarlækningar eða
geriatric hefur ekki hlotið viður-
kenningu af læknadeild Háskólans
sem sérgrein innan læknisfræðinnar
og engin kennsla í þessu fagi er fyrir
læknastúdenta og mjög takmörkuð
kennsla í hjúkrunarskólunum í
þessum fræðum. Hér á landi hafa
öldrunarlækningar verið dreifðar í
öllum_þáttum heilbrigðiskerfisins og
jafnvel utan þess, þar sem meiri hluti
hjúkrunarrýma eru tengd elli- og
dvalarheimilum, en þau eru mjög
lítið læknisfræðilega tengd sjúkra-
húskerfmu yfirleitt”.
Þar rís auðvitað hæst
Þó að þessar upplýsingar séu ekki
frá því í gær, hefur engin bylting
verið gerð á flestum þessara sviða
sem minnsterá.
Þó hefur það gerst nú að stór átök
eru í gangi til að bæta úr ytri
aðstæðum í sambandi við öldrunar-
hjúkrun. Þar rís auðvitað hæst
bygging B-álmunnar við Borgar-
spitalann. Hitt gefur auga leið, að 15
til 20 ára slóði verður ekki dreginn
inn á stuttum tíma. Þó ber að fagna
því, að það sem gert er núna í sam-
bandi við nýja starfsemi í öldrunar-
hjúkrun er þó í takt við það, sem
fyrir löngu hefur verið talið sjálfsagt í
nágrannalöndum okkar.
Ástæðan til þess, að ég reyni nú
að vekja athygli á þessum þætti í
málefnum aldraðra er sú, að ég ótt-
ast, að almenn þjóðfélagsmál og á-
stand efnahagsmála okkar almennt
muni verða til þess að hindra þá
þróun, sem nú er í gangi i þessum
félagslega málaflokki.
„Ræstingafólk
óskast — Há-
skóli íslands”
Það er trú fjölmargra að Háskóli
íslands sé uppeldisstöð 1 þógu rót-
taekra vinstri afla. Stór hluti íslend-
inga gerir sér litla grein fyrir því starfi
sem fer fram innan Hóskólans,
hvorki i kennslu- og rannsóknamól-
um né þaðan af síöur félagsmólum
stúdenta. Þetta þekkingarleysi ó
mólum Hóskólans þarf ekld að koma
neinum spónskt fyrir sjónir því grein-
argóðar upplýsingar til almennings
um starfsemi þar eru mjög af skorn-
um skammti. Um meginhlutverk Hó-
skólans, kennslu og rannsóknir, væri
hægt að fjalla I löngu móli, en það
læt ég ógert hér. Hins vegar hafa gef-
izt tilefni til umræðu um félagsmól
stúdenta i H.í. Sérstaklega mó telja
til blaðaskrif nýverið þar sem þessi
mól hafa veriö f brennidepli. Það er
ekld ný bóía að félagsmól stúdenta
lendi undir smósjó i fjölmiðlum. Ein
óstæöan er sú að stúdentar sjólfir eru
fjölmargir óónægðir með forystuna
og þykir kominn timi til að ræstinga-
fólk komi og hreinsi til i stjórn stúd-
entaróðs. . .
Stúdentaráð
Háskóla íslands
Byrjum á réttum enda. Stúdenta-
ráð Háskóla íslands (SHÍ) er sú sam-
kunda sem standa á vörð um hags-
muni stúdenta og vera málssvari
þeirra. í stúdentaráði sitja 30 nem-
endur og eru stúdentaráðsliðar kjörn-
ir árlega í almennum kosningum
meðal stúdenta í H.í. Störf stúdenta-
ráðs eru oft ærið timafrek og ekki
verður þátttakan í þeim girnilegri
þegar á það er litið að almennir stúd-
entaráðsliðar inna alla vinnu af hendi
í sjálfboðavinnu. Þá er því ekki að
neita að svo óverulegt álit sem SHÍ
nýtur víða meðal stúdenta og al-
mennings hvetur menn ekki til starfa
áþeim vettvangi.
Tvö félög stúdenta hafa lengst af
verið starfandi í SHÍ, Vaka — félag
lýðræðissinnaðra stúdenta og Félag
vinstrimanna. Það eru vinstrimenn-
irnir sem hafa haft meirihluta og þar
með stjórnina á sinni könnu innan
SHÍ sl. áratug. Áður nefndu þeir fé-
lag sitt Verðandi, en fyrir nokkru tók
að halla undan fæti og saxaðist óðum
á meirihlutann. Þegar rosknar konur
finna fyrir aldrinum í hrukkum and-
litsins grípa þær stundum til andlits-
lyftingar —1 og það varð þrautaráð
Verðandi sem skipti um nafn, heitir
nú Félag vinstrimanna. Sama fólkið
var þar á ferðinni og með sömu rull-
una og róttæklingar hafa kyrjað um
árabil. „Bylting er boðuð þreyttum
ogþjáðum. . ,”o.s.frv.
Meðvitað eða óafvitandi hafa rót-
tæklingar eyðilagt stúdentaráð. Meðj
gaspri sínu um heimspekilegan
þankagang i anda marxismans og
aðgerðum í samræmi við þa’ð hafa