Dagblaðið - 02.03.1981, Qupperneq 13

DAGBLAÐIÐ. MÁNUDAGUR 2. MARZ 1981.
IM r"
Kjallarinn
Hrafn Sæmundsson
Byr f segkinum
Þessi ótti minn kemur að utan.
Hvarvetna í Vestur-Evrópu geisar nú
kreppa, mismunandi dulin að visu. Á
slíkum timum hefst mikil barátta um
þjóðarkökuna. Auðvitað gildir þar
lögmálið, að þeir sterkustu fá mest og
á kostnað hinna veikari. Þetta er til
að mynda að gerast á Norður-
löndunum. Þar standa málin þannig,
að byrjað er á að skera niður félags-
lega málaflokka.
Á íslandi höfum við byr í
seglunum eins og er. Við vitum þó,
að efnahagsmál okkar hanga á blá-
þræði. Og við sjáum hugarfar hinna
sterku þrýstihópa. Þeir þurfa ekki að
fá mikla golu i seglin sín, til að ráðist
verði á garðinn, þar sem hann er
lægstur.
Ég minnist hér aðeins á einn
félagslegan málaflokk, öldrunar-
hjúkrunina og aðbúnað aldraðra.
Þræða mætti önnur svið á líkan hátt.
Það væri nú skynsamlegt að taka
mið af hugsanlegri þróun og gera
stórátök í þessum málum, meðan
tími vinnst til. Ef Ð-álman yrði nú til
að mynda reist í lotunni, myndi hún
ekki verða rifin aftur niður. Þar
yrði þá til staðar ytri umgjörð, sem
byggjamætti inn 1.
Hrafn Sæmundsson,
prentari.
13
Viðbrögð sjálf-
stæðismanna við
efnahagstillögunum
Sennilega hefur það komið ríkis-
stjórninni nokkuð á óvart, hversu
málefnalega þingmenn Sjálfstæðis-
flokksins hafa tekið á bráðabirgða-
lögunum um ráðstafanir til viðnáms
gegn verðbólgu. Ráðherrar og stuðn-
ingsmenn ríkisstjómarinnar voru
fyrirfram búnir að segja, að sjálf-
stæðismenn myndu telja allt óalandi
og óferjandi, sem frá ríkisstjórninni
kæmi. Þeir bjuggust þvi við hat-
rammri og blindri andstöðu gegn lög-
unum á sama hátt og stjórnarand-
staðan hefur oft gert undir svipuðum
kringumstæðum.
Fyrstu viðbrögð þingflokks sjálf-
stæðismanna birtust í hógværri
ályktun í byrjun janúar, þar sem
fram kom að þingflokkurinn gæti
ekki stutt lögin, en myndi flytja mál-
efnalegar breytingartillögur við þau.
Síðan hafa þingmenn flokksins haft
uppi málefnalega gagnrýni á lögin og
bent m.a. á, að eina efnisatriði lag-
anna, sem einhverja þýðingu hefur,
er kjaraskeröing um 7%. Við höfum
einnig bent á, að lögin fela ekki 1 sér
neinar aðgerðir, sem duga til lengdar
i baráttunni gegn verðbólgunni. í
mesta lagi munu lögin leiða til þess,
að haldið er í horfinu um stutt skeið,
en engin tilraun gerð til að koma
verðbólgunni niður. Hún verður
áfram sú sama og hún var í á siðasta
ári og vafalaust meiri, ef ekkert
verður frekar að gert.
Breytingartillögurnar
Við meðferð málsins á Alþingi
hafa þingmenn Sjálfstæðisflokksins
flutt breytingartillögur við lögin til að
gera þau efnismeiri og til að lagfæra
ýmsa galla i þeim. Þessar tillögur eru
í stórum dráttum eins og hér segir:
1. Gert er ráð fyrir, að sú lögbundna
verðstöðvun, sem hér hefur verið 1
gildi árangurslitið í mörg ár og er
itrekuð í bráðabirgðalögunum,
hverfi úr gildi 1. mai nk., en þá
skuli verðlagslögin, sem sam-
þykkt voru á Alþingi 1978, taka
gildi á ný. Þau lög hafa ekki
komist í framkvæmd að fullu,
þ.e. ekki sá þáttur þeirra, sem
fjallar um frjálsa verðlagningu,
þar sem unnt er að tryggja frjálsa
samkeppni.
2. Lagt er til, að bætur lífeyristrygg-
inga í almannatryggingakerfinu
skerðist ekki um 7%, eins og
launin. Ríkisstjórnin hefur nú að
ekki einhliða rétt til að skera
niður framkvæmdir, heldur skuli
hún leggja tillögur sínar um lækk-
un útgjalda til framkvæmda og
reksturs fyrir Alþingi. Öeölilegt
er, að ríkisstjórnin ein taki slikar
ákvarðanir þvert ofan í fjárlög og
lánsfjárlög.
4. í fjórðu breytingartillögunni er
lagt bann við millifærslum til að
halda uppi óraunhæfu gengi. Við
teljum það algjört grundvallar-
atriði, aðekki sévísvitandi stefnt i
taprekstur sjávarútvegs og út-
flutningsiðnaðar, sem bættur sé
með sköttum 1 einhverju formi.
Bara kjaraskerðing
5. Þá eru lagðar til skattalækkanir
til að koma til móts við launþega,
sem verða fyrir kjaraskerðingu.
„Látið sem veriö sé aö færa launþegum
mikla kjarabót á silfurfati... ”
hluta komið til móts við það sjón-
armið, en ekki að öllu. Trygginga-
bætur skerðast því verulega.
3. Lagt er til, að ríkisstjómin hafi
Tillögurnar um skattbreytingu eru
sem hérsegir:
Tekju- og eignaskattur haldist
óbreyttir frá siðasta ári, þ.e.
Birgirlsl.
Gunnarsson
skattvísitala hækki í samræmi við
verðbólguna.
Lögin um sérstakt vörugjald á
gosdrykki og sælgæti verði felld
úrgildi.
Sérstakt vörugjald lækki um 6%
og söluskattur um 2%, en það
þýðir lækkun á vöruverði í land-
Þessar tillögur til skattalækkunar
eru raunhæfar og myndu færa lands-
mönnum 25 milljarða gamalla króna.
Rikisstjórnin hefur nú tilkynnt
nokkra skattalækkun, en hún er
framkvæmd með þeim furðulega
hætti, að fyrst eru ákveðnar stófelld-
ar skattahækkanir, en síðan er hluti
af þeim tekinn til baka og látið sem
að verið sé að færa Iaunþegum mikla
kjarabót ásilfurfati.
Ríkisstjórnarflokkarnir tóku þá af-
stöðu að fella allar þessar breytingar-
tillögur. Eftir stendur þá það eitt, að
lögin skerði alla kjarasamninga í
landinu um 7%. Annaö felst ekki i
lögunum. Á því verður ríkisstjórnin
ein að bera ábyrgð.
Birgir ísl. Gunnarsson
alþm.
Kjallarinn
Krístinn Andersen
þeir innprentað þjóðinni og ekki sízt
almennum stúdentum ranga mynd af
hlutverki SHÍ. Þeim hefur aldrei skil-
izt tilgangur Háskólans og starfsemi
nemenda innan hans. Það er ekki
skoðun mín að innan Háskólans
megi ekki fara fram umræða um
landsins gagn og nauðsynjar. Ein-
ungis er afar vafasamt að margt það
sem róttæklingar hafa sett á oddinn
eigi nokkuð skylt við hagsmunamál
stúdenta. Má taka sem dæmi afstöðu
þeirra gegn Coca-Cola, en tæplega
hefur nokkur tekið mark á vinstri-
mönnum þar fremur en víðast ann-
arsstaðar. Þá er ekki að furða þótt
margir fussi og sveii þegar stúdenta-
ráðberágóma.
Vonleysi til vinstri
Vinstrimenn eru orðnir þreyttir.
Starfsemi félags þeirra hefur verið i
algjöru lágmarki í vetur, félagsfund-
um tæpast brugðið fyrir og forystan
einangrazt. Ástandtö er oröið~~svo
slæmt að þeir viðurkenna þessar
staðreyndir sjálfir í dreifibréfi sem
dreift var nýlega meðal stúdenta. Nú
er komið að kosningum og þá taka
þeir marxiskan kipp. Sæla vetrarins
varir ekki að eilifu og góð ráð eru
dýr. Innan Háskólans þyrla þeir upp
árlegu moldviðri sem nemendum er
kunnugt. „Allt er pólitik”. „Skipt-
ingin í vinstri og hægri menn verður
því alltaf til staðar i stúdentapólitík-
inni svo sem i allri annarri pólitík”.
Þetta eru slagorð vinstrimanna i
kosningabaráttunni í ár. Það hefur
alltaf verið þcim heilög hugsjón að
draga störf stúdenta að hagsmuna-
málum sinum inn í pólitískar hár-
togarnir og þessa hlið sýna þeir nú
sem endranær.
Gott dæmi um „hugsjónastarf”
vinstrimanna er Stúdentablaðið —
sem tæpast verðskuldar það ágæta
nafn lengur. Yfirleitt er leitun að um-
ræðu um málefni stúdenta í því riti,
en hvers kyns utanríkispólitík og
stéttatogstreitur eiga þar tryggan
sess. Svo ósmekklega er staðið að
útgáfu Stúdentablaðsins að vinstri-
menn ráða þar ritstjóra fyrir rúmar
50 þús. nýkr. árlega meðan hæfum
og reyndum umsækjendum hefur
verið hafnað þrátt fyrir boð um
launalausa ritstjórn. Miðað við út-
komutíðni Stúdentablaðsins má telja
ritstjóra þess hálaunamann og ríflega
það. Þá eru auglýsingar svo gott sem
bannorð í Stúdentablaðinu. Til
samanburðar er Vökublaðið gefið út
stúdentum að kostnaðarlausu. Það
blað er fjármagnað með auglýsingum
sem yfirleitt skila hagnaði þegar upp
er staöið og sjálfboðaliðar starfa að
útgáfunni. Vökumenn hafa árum
saman hamraö á þeirri óráðsíu sem
fylgir Stúdentablaðinu og geta flestir
vafalaust tekið undir sjónarmið
Vöku í þeim efnum.
„Óháðir"
flokksgæðingar
Þau blaðaskrif um félagsmál stúd-
enta sem fyrr var vitnað til eru að
mestu sprottin upp úr framboði „fé-
lagshyggjandi umbótasinna” til stúd-
entaráðs. Kjartan Ottósson, máls-
svari hinna félagsþenkjandi, skrifaði
nýlega kjallaragrein í DB þar sem
hann reifaði málefni SHÍ, róttækl-
inga og Vöku stuttlega. Ekki var
farið djúpt í saumana og meira
skammazt en bent á úrbætur. Til þess
eins að koma til móts við einhliða
áróður Kjartans gegn Vöku og starfi
þess félags, ætla ég stuttlega að svara
áburði hans.
í fyrsta lagi er vafasamt fyrir
Kjartan að veitast að formanni Vöku
fyrir það eitt að vera flokksbundinn
sjálfstæðismaður eða hafa persónu-
legar skoðanir á þjóðmálum. Innan
Vöku hefur alltaf starfað fólk úr
Sjálfstæðisflokki, rétt eins og
óflokksbundnir eða framsóknar- og
alþýðuflokksmenn. Því verður ekki
mótmælt að Sjálfstæðisflokkurinn er
stærstur lýðræðisflokkanna þriggja
og þvi ekki óeðlilegt að stuðnings-
menn hans sé að finna innan félags
lýðræðissinnaðra stúdenta. Ef Vaka
tæki upp þau vinnubrögð að velja sér
félags- og forsvarsmenn úr hópi
óflokksbundinna og hlutlausra undir
yfirskini „hlutleysis og jafnvægis”
fælist augljós mótsögn í því skipulagi
einu sér. Ef þvinga á fram tilbúið
hlutleysi ber það ekki lengur nafn
með rentu. Við Vökumenn hristum
af okkur glósur andstæðinganna um
ihaldssemi og öfgaskoðanir. Félag
okkar hefur alltaf verið opið öllum
stúdentum sem vilja starfa að sam-
eiginlegum markmiðum með lýðræð-
isleg vinnubrögð að leiðarljósi og svo
verður um ókomna framtíð. Kjartani
hefur staðið þetta til boða eins og
öðrum, en framagirni eða aðrar hvat-
ir virðast hafa borið hann ofurliði.
Um það verður hvorki fjölyrt né full-
yrt hér. Kjartan Ottósson er virkur
I fél. ungra jafnaðarmanna, þ.e. Al-
þýðuflokknum og ritstýrir m.a.s.
Málþingi, tímariti ungmennanna þar.
Með þetta veganesti vekur furðu að
hann fordæmir svo formann Vöku
án þess að bera kinnroða fyrir. Hið
„óháða framboð umbótasinnanna”
er þá aðeins ævintýramennska ótil-
tekinna aðila innan Alþýðuflokksins
sem ætla sér að þvæla landsmála-
pólitík inn I málefni stúdenta og ota
þar tota sinum.
í öðru lagi gagnrýnir Kjartan
stefnu Vöku í hagsmunamálum stúd-
enta. Vaka leggur til að námslán
verði ekki skert fyrir það framtak
manna að reyna að standa á eigin
fótum og vinna fyrir sér að einhverju
leyti með náminu. Þetta gagnrýnir
Kjartan. Hann gerir ráð fyrir að
námsmenn séu áfjáðir i. að taka
námslán þótt þeir þurfi þeirra ekki
með. Sú staðreynd gleymist að náms-
lánin eru tryggilega vísitölubundin
(eitt „afreka” rpttæklinga i SHÍ) og
enginn safnar líkum skuldum að
höfði sér að nauösynjalausu. Eins og
málum er nú háttað þýðir t.d. ekki
fyrir einstæða stúlku með barn að
bæta fjárhag sinn með aukavinnu
utan námsins, lánasjóðurinn „refs-
ar” henni með lækkun námslána.
Greinilegt er að Kjartan þarf að lesa
sig betur til um lánamálastefnu Vöku
og ég bendi honum á stefnuskrá fé-
lagsins sem birtist m.a. í Vökublað-
inu.
Eftir lestur greinar Kjartans varð
ég litlu visari um stefnu hins umbóta-
sinnaða félagshyggjumanns. Hver er
stefnan í lánamálum? Hvað með mál-
efni Félagsstofnunar stúdenta og
menntamál innan Háskólans? Lík-
lega hefði verið tímabært fýrir Kjart-
an að snúa sér að ritstörfunum eftir
að hin umbótakennda umbótastefna
lægi fyrir. A.m.k. hefði greinin að
tarna þá e.t.v. orðið einhverjum til
fróðleiks og umhugsunarefni fyrir
kjördag.
Jarðarförin
auglýst síðar...
Innan félags vinstrimanna (rót-
tæklinga) rikir upplausn. Félagið er
klofið I hóp hinna róttæku (sem fara
þar með völdin) og hinna sem hægar
fara sér, s.s. alþýðubandalagsmanna.
Ekki er ólíklegt að „umbótafram-
boðið óháða” taki til sín eitthvað af
atkvæðum utangarðsmannanna og
eflaust er ætlunin að fá sneið af fylgi
Vöku meðal óháðra og alþýðuflokks-
manna. Þannig er klofið framboð
vinstrimanna innan Háskólans í ár
hvort tveggja i senn: örvæntingarfull
tilraun til að stöðva þann uppgang
sem orðið hefur hjá Vöku í kosning-
um undanfarinna ára og um leið
dauðakrampar þess tizkukommún-
isma sem rikt hefur innan Háskólans
en er nú deyjandi.
Atkvæðisréttinn
verða allir að nýta
Vaka er nær hálfrar aldrar gömul,
en húti er s!terk.‘Sivaxandi fýlgi und-
anfarinna ára hefur hert Vökumenn I
baráttunni fyrir sigrinum gegn alræði
róttæklinga innan Háskólans. Nú
vantar aðeins herzlumuninn á að nýtt
vor boði komu sína í stúdentaráð
H.í. Stuðningsmenn Vöku hafa lof-
orð um bót og betrun vinsrimanna
að engu, hvort heldur þeir kalla sig
Félag vinstrimanna eða Umbóta-
sinnaða vinstrimenn. Öllu máli skipt-
ir að enginn láti sig vanta á kjördag.
Þá verður róttæklingaveldið I Há-
skóla íslands lagt til hinztu hvíldar.
Kristinn Andersen,
rafmagnsverkfræðinemí.
-
^ Vinstrimenn halda ritstjóra Stúdenta-
bladsins i hálaunaflokki en hafna sjálf-
boöavinnu í þágu stúdenta...”