Alþýðublaðið - 19.10.1978, Blaðsíða 2

2
Fimmtudagur 19. október 1978
alþýöu-
blaöiö
(Jtgefandi: Alþýöufiokkurinn
Ritstjóri og ábyrgðarmaöur: Arni Gunnarsson.
Aösetur ritstjórnar er i Sföumúla 11, simi 81866.
Prentun: Blaöaprent h.f.
______Askriftaverö 2200 krónur á mánuöi og 110 krónur i lausasölu.
Alþingi,
hefðir og formfesta
Þriðjungur núverandi þingmanna á sæti á
Alþingi i fyrsta sinn. Flestir þeirra hafa á einn
eða annan hátt haft nokkur kynni af störfum
þingsins, en óneitanlega kemur þeim margt á
óvart. Flest á það rætur að rekja til formfestu og
gamalla hefða.
Vafalaust geta gamlar reglur og hefðir verið af
hinu góða, en fylgi þeim mikill hægagangur i
störfum þingsins, umfram það, sem eðlilegt
getur talist, er full ástæða til að breyta þeim, Frá
þvi að þing kom saman hinn 10. október s.l. hefur
þar nánast ekkert verið gert nema kjósa þingfor-
seta og i nefndir.
Þegar gagnrýni hefur komið fram á seinagang
i störfum Alþingis, hefur svarið stundum verið
eitthvað á þá leið, að mikilvæg mál þarfnist
athugunar og umhugsunar. Hins vegar koma
mikilvægustu málin oft frá rikisstjórnunum
hverju sinni, t.d. lagabreytingar, ný lög og stað-
festingar á bráðabirgðalögum. A afgreiðslu
slikra mála eru venjulega engar tafir.
Hins vegar er það svo, að mörg merkileg og
gagnleg mál eru svæfð i nefndum og þau daga
uppi þing eftir þing og sum gleymast endanlega.
Stundum stafar þetta af timaskorti, áhugaleysi
eða vegna þess að málin falla niður á milli
pólitiskra deiluefna.
Núverandi deildaskipting Alþingis tefur
afgreiðslu mála. Ein málstofa gæti haft áhrif i átt
til hraðari afgreiðslu og minni málalenginga. Þar
til ein málstofa er komin i höfn mætti auka afköst
þingsins með þvi að lengja daglega fundi deilda.
Núverandi deildaskipting Álþingis tefur af-
greiðslu mála. Ein málstofa gæti haft áhrif i átt
til hraðari afgreiðslu og minni málalenginga. Þar
til ein málstofa er komin i höfn mætti auka afköst
þingsins með þvi að lengja daglega fundi deilda.
Deildafundir eru aðeins f jóra daga vikunnar og
standa venjulega i tvær klukkustundir. Morgnar
eru notaðir til nefndafunda og siðdegi tvisvar i
viku til þingflokksfunda. Þess á milli fer timi i
viðtöl og hverskonar pappirsvinnu og undirbún-
ing tillagna og frumvarpa. Það mætti að skað-
lausu lengja fundartima þingdeilda dag hvern og
bæta föstudeginum við, ef þörf krefur.
Á þingum hefur reglan verið sú að mál hafa
hrannast upp og afgreiðsla sumra þeirra gengið
hægt. Margar aðferðir eru til að tefja ferð þeirra i
gegnum þingið. Svo er þá oft komið fyrir jóla-
leyfi, að siðustu dagana verður að halda kvöld- og
næturfundi og fræg er afgreiðsla mála i þinglok á
vorin.
Það eru þessi atriði i störfum Alþingis, sem
hafa komið nýju þingmönnunum á óvart. Hér
mætti, án verulegrar fyrirhafnar, bæta úr. Bæði
mætti lengja daglegan starfstima þingsins og
stytta leyfi þingmanna um jól og páska og þá ekki
siður sumarleyfi þeirra, nema þá kannski kosn-
ingaár.
Viðurkenna verður þörf nokkurrar formfestu,
sem viðhalda má, án þess að hún virki letjandi á
störf Alþingis. Vonandi verður þessum þætti
þingstarfanna gefinn nokkur gaumur og stefnt að
virkara þinghaldi og afkastameiri þingum.
— ÁG —
Verðum að losna
við lausaskuldirnar
Steingrimur Hermannsson
landbúnaöarráöherra mm. er
nú aö bagsa viö aö fá 1200 millj-
óna króna lausaskuldum bænda
breytt i föst lán. Þau lán veröa,
aö sjálfsögöu, óverötryggö
þannig aö um gjafafé er reynd-
ar aö ræöa. Þaö munu vera um
400 bændur sem eiga aö veröa
aönjótandi þessara veröbólgu-
styrkja af almannafé. Fyrrver-
andi landbúnaöarráöherra
Halldór E. Sigurösson haföi
skipaö nefnd til þess aö kanna
lausaskuldir bænda og hefur
hún nýlega skilaö niöurstööum
til núverandi landbúnaöar-
ráöherra. Hér mun aöallega
vera um aö ræöa vanskil gagn-
vart lánastofnunum og kaup-
félögum og er taliö aö einkum
séu þaöyngribændursem oröiö
hafi svo „ólánsamir”, eins og
komist er aö oröi i Timanum, aö
þurfa aö byggja upp meö dýru
fjármagni, dýrara en gengur og
gerist. (?) Steingrimur greinir
frá þvi aö nú standi yfir
viörasður viö Seölabankann og
Búnaöarbankann um aö breyta
umtalsveröum hluta lausa-
skuldanna i föst lán, og vonast
hann (Steingrimur) til þess aö
þær takist.
A opinberri islenzku þýöir
svona yfirlýsing aö pólitiskt
samkomulag hafi náöst um aö
þessir veröbólgustyrkir skuli
greiddir af almannafé og fyrir
milligöngu Búnaöarbankans.
Ef viö litum nú aöeins nánar á
þetta mál útfrá kunnum staö-
reyndum um islenzkan land-
búnaö, þá er hér veriö aö verö-
launa þá bændur sem hafa anaö
út i óhagkvæma fjárfestingu i
trausti þess aö geta komiö
tapinu yfir á hina almennu
skattgreiöendur i landinu, enda
eru þeir látnir nauöugir viljugir
standa straum af öllum þeim
kostnaöi sem snarvitlaus land-
búnaöarstefna skapará Islandi,
og þaö án þess aö fá svo mikiö
sem aö leggja orö i belg, hvaö
þá aö fá einhverju ráöiö hvernig
fariö er meö þeirra eigiö fé á
þessu sviöi. Þeim skattgreiö-
anda sem vogar sér aö efast um
aörétt sé aö fariö og setur fram
slika gagnrýni á prenti, er óöara
svaraö meö stólpakjafti af
forystu bændasamtakanna og
látiö aö þvi liggja aö þaö séu
eingöngu þjóöniöingar og land-
ráöamennsem sjáiástæöu til aö
gagnrýna þessa atvinnugrein á
framfæri almennings. Þeir
bændur sem hafa fariö hægar i
sakirnar, fjárfest minna um
efnifram, eöa rekiö sinbú betur
og af meiri dugnaöi og hagsýni,
þeir eiga enga styrki skiliö.
Þeir sem skara framúr i glæfra-
legri fjárfestingu og geta svo
ekki staöiö i skilum viö lána-
drottna, þá skal verölauna meö
fjárupphæöum sem kallaöar eru
lán, en eru I raun gjafir á silfur-
fati. Og vantaöi bara aö einhver
efaöist um aö stefnumark
bændaforystunnar sé aö auka
hagkvæmni i islenzkum land-
búnaöi og aö rétta leiöin til þess
sé aö verölauna óhagkvæmnina.
1 ljósi þess aö bændur eru at-
vinnurekendur, þótt þeir kalli
sig launþega, þegar þaö hentar
þeim, er ekki minnsta ástæöa til
þess aö breyta lausaskuldum
þeirra i föst lán fremur en iön-
fyrirtækja i landinu. Iönfyrir-
tæki skapa margfalt meiri
þjóöartekjur á hverja fjár-
festingareiningu og þar hafa
vissulega safnast upp lausa-
skuldir, jafnvel meiri og
almennari en meöal bænda. Þó
dytti engum heilvita manni i
hug aö fara fram á aö umtals-
veröum hluta þeirra lausa-
skulda yröi breytt I gjafafé og
almenningur látinn borga brús-
ann, þráttfyrir þá staöreynd aö
þvi fé væri siöur en svo kastaö á
glæ. Þegar kemur aö þeirri
kröfu bænda, aö flokkast sem
launþegar i landinu, veröa
þessir styrkir fyrir aö kunna
ekki meö fé sitt aö fara, enn
óraunhæfari.
Hinn almenni launþegi i land-
inu heföi án efa mikinn áhuga á
þvi, aö fá sinum lausaskuldum
breytt i föst lán, jafnvel þótt þau
væru verötryggö. Heimilin I
landinu eru yfirleitt rdcin meö
tapi og ófáar vinnustundir, utan
dagvinnutlma, lagöar i þaö aö
reyna aö láta endana ná saman.
Og hvar er fjármagniö dýrara
en þaö lánsfé sem ungt fólk um
allt lander neytt til þess aö taka
I þvi skyni aö koma sér upp
ibúö? Engum dytti i hug aö
bjóöa þvi fólki þau rausnarkjör
aö lausaskuldum þess væri
breytt i „föst lán” og þvi siöur
dytti nokkrum ihug aö halda þvi
fram aöslikt fyrirkomulag væri
liklegt til þess aö stuöla aö hag-
kvæmari vinnubrögöum I
byggingariönaöi, eöa lægra
ibúöarveröi.
t Dagblaöinu skrifaöi dr.
Jónas Bjarnason efnaverkfræö-
ingur skilmerkilega grein um
Islenzkan landbúnaö fyrir
nokkru. Þessari grein gátu
bændasamtökin ekki svaraö þar
sem hún f jallaöi fyrst og fremst
um kunnar staöreyndir. Fyrir-
sögn greinarinnar var
„Landbúnaöinum skaWIsaö til
sætis”. Þessi fyrirsögn er I sam-
ræmi viö þá afstööu meiri hluta
þjóöarinnar, aö hann sé búinn
aö fá meira en nóg af þeirri
brjálsemi sem einkennt hefur
skipulag landbúnaöarins á
undanförnum áratugum og
oröiö bæöi bændum sjálfum og
þjóöinni til stórskaöa.
Loki hefur oróiö
Gleymið ekki ökuljósunum
Meö þessum oröum, sendir
Umferöarráö ökumönnum kveöj-
ur sinar og bendir vinsamlegast á
nokkur atriöi varöandi ljós og
ljósanotkun.
A haustmánuöum eykst dag frá
degi, þörfin á notkun ökuljósanna
og er full ástæða til aö hvetja þá
ökumenn, sem enn hafa ekki
komiö auga á mikilvægi þess, aö
nota ljós ef eitthvaö er aö
skyggni, að breyta nú um stefnu
og nota þau í auknum mæli. Eins
ætti hver ökumaöur að taka þvi
vel, ef einhver ferðafélagi hans i
umferðinni bendir honum á ljós-
leysi, með þvi aö gefa ljósmerki

SMPAUTC.tRB HIMSIV
Ms. Esja.
fer frá Reykjavik þriöjudag-
inn 24. þ.m. vestur um Iand I
hringferö og tekur vörur á
eftirtaldar hafnir, lsafjörö
(Bolungarvik um lsafjörö)
Akureyri, Húsavik, Raufar-
höfn, Þórshöfn, Bakkafjörö,
Vopnafjörö, Borgarfjörö
Eystri, Seyöisfjörö, Mjóa-
fjörö, Neskaupstaö, Eskifjörö,
Reyöarfjörö, Fáskrúösfjörö,
Stöövarfjörö, Breiödalsvik,
Djúpavog og Hornafjörö. Mót-
taka alla virka daga nema
laugardaga til 23. þ.m.
Ms. Hekla.
fer frá Reykjavik föstudaginn
27. þ.m. vestur um land til
Akureyrar og tekur vörur á
eftirtaldar hafnir, Patreks-
fjörö (Tálknafjörö og Bíldudal
um Patreksfjörö) Þingeyri,
lsafjörö, (Siglufjörö, Akureyri
og Noröurfjörö)-Móttaka alla
virka daga nema laugardaga
til 26. þ.m.
og þaö sama á reyndar viö ef þaö
vantar t.d. annaö framljósiö, eöa
þau eru illa stillt. Og þetta minnir
á, aö ljósaskoöun á aö vera iokiö
um land allt þann 1. nóvember
n.k. Er þvi um aö gera, aö biða
ekki lengur meöaö fara með bif-
reiðina til ljósaathugunar og fá
þannig m.a. úr þvi skorib hvort
ljósaperurnar gegna enn sinu
hlutverki, en þær vilja dofna meö
aldrinum. Umráöamenn stórra
bifreiða s.s. vöru- og flutninga-
bifreiða ættu að athuga sérstak-
* lega vel, að afturljósabúnaður og
glitmerki séu i lagi, þau
skemmast gjarnan viö notkun og
hætta aö sjást. Um leið má minna
á, að endurskinsþrihyrningur
sem staösetturerfyrir aftan bilaö
ökutæki, gerir stórkostlegt gagn
og mætti gjarnan sjást oftar vib
litlar sem stórar bifreiðar.
Þá óskar Umferðarráð hverj-
um ökumanni þess, aö hann
gleymi ekki ökuljósunum á þegar
bifreiöer lagt, og heldur ekki þvi,
aöhuga nú aö rafgeyminum fyrir
veturinn. Þaö getur komið I veg
fyrir margskonar óþægindi og
timasóun þegar jafnvel verst
stendur á, auk þess sem slikt
gangsetningarstriö getur leitt til
taugaspennu við aksturinn. En
afslappaöri umferð, er markmiö
sem allir vegfarendur, gangandi
og akandi ættu aö stefna aö.
Aö lokum þetta: Vel stillt ljós
og stillt skap fer vel saman i um-
feröinni. ökum ailtaf hægar i
myrkri en dagsbirtu.
LYKUR
ðl.OKTÓDER
Auglýsing um styrk til fram-
haldsnáms í hjúkrunarfræði
Alþjæoöaheilbrigöismálastofnunin (WHO) mun aö lik-
indum bjóöa fram styrk handa Islenskum hjúkrunar-
fræöingi til aö ljúka M.Sc. gráöu I hjúkrunarfræöi viö
erlendan háskóla. Styrkurinn veröur veittur til tveggja
ára frá haustinu 1979.
Umsóknareyöublöö og nánari upplýsingar fást I mennta-
málaráöuneytinu.
Umsóknir þurfa aö hafa borist menntamálaráöuneytinu,
Hverfisgötu 6, Reykjavik fyrir 15. móvember n.k.
Menntamálaráðuneytinu,
16. október 1978