Lesbók Morgunblaðsins - 11.11.1945, Blaðsíða 11

Lesbók Morgunblaðsins - 11.11.1945, Blaðsíða 11
LESBÖK MORGUNBEAÐSINS l&V-WZW W TT t 150 ÁRA MINNING SKÚLA FÓGETA: ÖNNUR GREIN. Sýslumaður í Skaftafellssýslu SKtJLI KOM hingað til lands með Búða-skipi. Er hann hjelt það- an, átti hann viðdvöl nokkra í Hítardal, hjá Joni prófasti inum fróða Halldórssyni. Og taldi Skúli sig hafa lært mikið af viðræðum við hinn aldna fræða-þul. Því næst hjelt hann til Bessastaða og lagði embættisskilríki sín fyrir amtmann, og urðu þeir samferða til alþingis. Var Skúla þá falið að gegna lands- skrifara störfum og fórst það svo hönduglega, að lögrjettumenn allir luku lofsorði á. En ferðinni var heitið lengra, og hjelt Skúli nú í Skálholt til fundar við Jón biskup iÁrnason, og afhenti honum með- mælabrjef frá Gram. Var Skúli kominn í fjárþrot, og fjekk pen- inga lánaða hjá biskupi og aðra fyrirgreiðslu eftir þörfum. Einnig ætlaði biskup að útvega honum dvalarstað eystra. Hjelt Skúli að því búnu norður í land til fundar við móður sína og aðra vini. En er hausta tók, fór hann suður í sýslu sína og með honum Einar bróð ir hans; kendi Skúli honum um veturinn undir skóla, ásamt tveim sonum sjera Högna prestaföðurs á Breiðabólstað. Hafði biskup útvegað Skúla að- setur í Bjarnarnesi hjá Benedikt < 'presti Jónssyni. Verður fátt eitt sagt frá sýslumensku Skúla í Aust- ur-Skaftafellssýslu. Átti hann þó í nokkrum deilum um tekjur af sýslunni, við þann sýslumanninn sem hafði vesturpartinn, er gaf meiri tekjur af sjer, en þeir áttu að deila tekjunum milli sín. Árið 1736 hafði Skúli þó alla sýsluna, og þótti að allra dómi hafa tekist það prýði- lega. Samt mun hann ekki hafa' hugsað sjer að verða mosavaxinn Eítir S. K Steindórs austur þar, og mun hafa fundist hlutur sinn minni, en hugur hans stóð til. Kom það í ljós í brjefi til stiftamtmanns, þar sem hann segist lifa í þeirri ,von, að Jiann fái bráðlega annað embætti. Það var því ástæðan fyrir því að Skúli hafði ekki sýsluvöld í Skaftafellssýslu lengur en 2 ár, að hugur hans stefndi hærra. Er því alrangt, það sem stendur í Sýslumannaæfum: „Það er mælt, að Skúla hafi þótt svo agasamt á þeim tíðum í Skaft- árþingi, að hann hafi fyrir þeim ófriði þaðan hrokkið". — Gætu þessar upplýsingar hafa borist Boga frá Sæmundi Hólm, sem altaf var Skúla einkar fjandsamlegur, þó merkur maður væri hann um margt. Enda mun öllum þeim, sem ein- hver kynni hafa af Skúla, þykja það næsta ótrúlegt, að hann hafi látið smáræðis krit gera sig hjer- aðsrækan, ef hann á annað borð kærði sig um að vera. Hann var vígfimari og meiri bardagamaður en svo. Blátt áfram sagt. hann undi þar ekki hag sínum, eins og sjest á brjefum hans: „Útskúfaður og slit- inn frá góðum náungum og „for- nöjelegum" vinum á þennan af- kjálka". — Löngu síðar er Skiili var orðinn sýslumaður í Skaga- firði, ritar hann: „Af allri þeirri velvild þar í austursveitum, auð- legð og ríkidæmi með víðar,-------- Hafði jeg sífelda kvöl og gat þar ei lifað". Segir hann þó, að austur- sveitir sjeu: „Kjarninn af Islandi". Það kom brátt í Ijós, að Skúli var djarfur í hugsun, og að hann myndi ekki sætta sig við hornreku- sæti. Því er Alexander Smith lög- maður fór utan árið 1735, ritar Skúli stiftamtmanni, og sækir um lögmannsembættið norðan og vest- an, var það hið æðsta veraldlega embætti sem íslenskum manni gat hlotnast á þeim tímum. Var Skúli þó alger nýgræðingur í embættis- mannastjett. Nokkur bið varð á þvi að lögmanns-dæminu yrði ráðstafað og koma nú önnur tíðindi til sög- unnar. Þetta sama haust, í okt. 1735, drukknaði Spendrup sýslumaður í Skagafjarðarsýslu. Ilafði amtmað- ur hraðan á, og skipaði Odd Magn- ússon fyrir sýsluna. Þá minntist Skúli hinna fyrri fyrirheita stjórn- arinnar um næstu sýslu, sem losn- aði og hann kysi heldur, er hann tók Skaftafellssýslu svo mjög ófús. Hitti Skúli Lafrentz amtmann á alþingi sumarið 1736, og sagði hon- um sem var, að hann vildi fá Skaga- fjarðarsýslu. Tók amtmaður máli hans mjög fjarri, og ætlaði Oddi embættið. En Skúli vitnaði í loforð stjórnarinnar, og hjelt máli sínu fast fram. Fór í hart milli þeirra. Sagði amtmaður að sá einn hreppti sýsluna, sem honum þóknaðist, en Skúli hjelt því fram, að málið yrði xitkljáð á öðrum vettvangi. Bað hann amtmann þvínæst um vega- brjef til Kaupmannahafnar. — Af- tók amtmaður það með öllu, nema Skúli gæfi sjer drengskaparhéit um að sækja ekki um Skagaf jarðarsýslu og taldi hann ekki eiga neitt einka- tilkall til embætta, og væri hann ekki ofgóður til að senda sjer nm- sókn, svo hann gæti lúlið umsögn

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.