Lesbók Morgunblaðsins - 23.03.1947, Síða 5
LESBÓK MORGUNBLAÐSINS
97
Hvað örnefni segja SUÐUTÆKI Á .BÍL
Maðurinn, sem flutti útvarps-
erindið „um daginn og veginn“ h.
3. þ. m. ólst upp í Botni (Stóra-
Botni) við Hvalfjörð. Hann mint-
ist á, að í fyrndinni hafi síld
veiðst í Hvalfirði; það sannaði ör-
nefnið Síldarmannagata, er liggur
frá Botnsvogi upp á Botnsheiði.
Annað örnefni er þar við voginn,
af sömu orsök, segir það hvar síld
in var veidd, og hver veiðiaðferð-
in var. Örnefni þetta virðist nú
vera að týnast, úr því að maður,
uppalinn í Botnsdal, þekkir það
ekki. Það er Vogargarðslág, lítið
utar en Síldarmannagatan, en inn-
an við Brattamel í Þyrilshlíð. Að
síldveiðin hafi ekki litil verið, sýn-
ir bæði það, að í var ráðist að
byggja garð yfir þveran voginn,
sem hefur verið ekki lítið mann-
virki í þá daga, og eins hitt, að
auk þess sem nágrennið, bygðin
við Hvalfjörð, Kjós og Svínadalur
birgðu sig að síld, var hún sótt
úr dölunum ofan Botnsheiðar, svo
mikið, að flutningalestirnar mynd
uðu götu frá voginum upp á heið-
ína.
' Vogargarðurinn er nú hvorfinn,
bg það líklega fyrir alllöngu. Það
segir aðra sögu, sögu skógarins í
Botnsdal. — Landnáma segir:
„Þar var þá svo stórr skógr, at
hann ((Avangur, landnámsmaður
inn þar) gerði þar af hafskip, og
hlóð þar sem nú heitir Hlaðham-
arr“ (enn kunnugt örnefni við
botn vogsins). — Meðan skógur
huldi landið, stilti (tempraði)
hann rensli regn- og leysinga-
vatns, svo að það seig seint og
hægt fram; það gera skógar als-
staðar; og trjáræturnar bundu
jarðveginn. Barst þá því lítill aur
til árinnar, svo að hún hafði lítið
að flytja til sjávar. En jafn framt
AMERfSKUM hermanni datt
það snjallræði í hug í stríðinu að
nota mætti hitann úr blásturs-
pípu bíla til þess að sjóða við mat.
Hann útbjó því sjerstaka suðu-
vjel og setti hana í samband við
blásturspípuna, eins og sjest hjer
á myndinni. Blásturspípan er
lengd og sett á hana hnjerör, en
öfan á það er látin skál og ofan á
henni er svo aftur steikarpanna
eða suðupottur, eftir því sem
hentar. Göt eru á skálinni, svo að
því, sem skógurinn eyddist, breytt
ist þetta; vatnið rann örar fram,
og jarðvegurinn varð lausari fyr-
ir; skreið því örar, er grasvörður-
inn bljes af; aur barst þá meiri í
ána, en hún bar hann út í voginn,
hækkaði botn hans innanvert og
gasgufur geti komist út, en hit-
inn notast eins fyrir því. — Þetta
einfalda áhald getur komið sjer
mjög vel fyrir fólk, sem er að
ferðast sj&- til skemtunar. Það
getur látið bílinn sjóða eða steikja
matinn fyrir sig á meðan það er
á leiðinni til áfangastaðar. Og svo
getur það sest að heitum mat úti
á víðavangi og þarf hvorki að hafa
með sjer suðuvjel nje kveikja upp
eld í hlóðum.
bar Vogargarðinn í kaf. — Þannig
segja örnefnin sögur.
Líklegt er að á sama tíma, sem
Vogargarður var bygður, hafi
hlaðinn verið Síldarmannagarður
í Grafarvogi. örnefnið helst enn,
og leifar af garðinum sjást í botn-