Alþýðublaðið - 06.01.1993, Blaðsíða 7

Miðvikudaqur 6. janúar 1993
7
Skattlagning á einstakar greinar landbúnaðar
Verðlœkkunin á nautakjötinu skilaði sér seint en hœkkar nú aftur - „ ósvífnir vinnslu - og söluaðilar
nota ódýrt kýrkjöt í afurðir sínar í auknum mœli án þess að það komif 'am í verðij
segir formaður kúabænda
Frá því að ákveðið var að leggja
skyldi skatt á landbúnaðarvörur eins og
önnur matvæli hefur ríkið endurgreitt
hluta hans. Því hafa landbúnaðarvörur í
reynd verið í sér skattþrepi þannig að
eftir endurgreiðslur árið 1988, var
VSK af landbúnaðarvörum um 12% en
var kominn í um 14% á síðasta ári.
Með ákvörðun ríkisvaldsins að lækka
endurgreiðslur á VSK á ákveðnar teg-
undir iandbúnaðarafurða úr 460 millj-
ónum króna á síðasta ári í 190 milljón-
ir á þessu ári hækkar skatturinn í rúm-
lega 21% á þessum tilteknu vörum.
Minni endurgreiðslur nú koma niður
á eggja-, svínakjöts, nautakjöts-, kjúk-
linga- og hrossakjötsframleiðslu en
ekki þeim landbúnaðarafurðum sem
bundnar em búvörusamningum. Þann-
ig verða endurgreiðslur VSK á mjólk-
urvörur og lambakjöt óbreyttar. Aðrir
kjötframleiðendur una því að sjálf-
sögðu illa, þ.e. að greiða meiri skatta af
sinni kjötframleiðslu en fjárbændur
þurfa að gera.
Landbúnaðarráðherra sagt fyrir
verkum
Á fundi á mánudag með talsmönn-
um framleiðenda landbúnaðarvöm
sem utan búvömsamninga standa,
sagði Halldór Gunnarsson, formaður
Félags hrossabænda, aðdraganda
skattsins vera þann að landbúnaðarráð-
herra hafí verið gert að spara 250 millj-
ónir króna og hann skyldi sjá um að
það yrði gert. Hann hafi gefið út yfir-
lýsingar um það yrði gert með því að
höggva í búvömsamning. Auðvitað
hafi formaður Stéttarsambands bænda
þá lýst því yfir að því yrði svarað með
málaferlum. Þá hafí aðeins einn liður
verið eftir til að skera niður og það var
þessi liður um endurgreiðslur á bú-
greinar sem ekki væm bundnar í bú-
vörusamningum.
Halldór bætti við að þessi aðför væri
í rauninni með þeim hætti að sér findist
að það hlyti að vera spuming fyrir for-
ystumenn bænda, að láta kanna hvort
þetta væri ekki brot á stjómarskránni
vegna þess að bændum sem stunda bú-
vöruframleiðslu er mismunað svo stór-
kostlega með þessum hætti, að það er
ekki sama hvaða búgrein þeir stunda.
Verið að etja saman bændum
Sögðu fundarboðendur að verið væri
að etja saman bændum þar sem sér-
staklega er vegið gegn þeim sem ekki
búa við búvörusamning og beri því
fulla ábyrgð á allri sinni framleiðslu.
Þeir hafi enga samninga um að ríkið
skuli borga þeim fyrir tiltekið magn á
tilteknu verði. Haukur Halldórsson
sagði þetta vera til þess að magna upp
óánægju milli einstakra greina land-
búnaðarins. Þvf sé lögð áhersla á að all-
ir skuli sitja við sama borð gagnvart
skattlagningu og það verði ekki gert
nema með sérstöku lægra þrepi í VSK.
„Þessi ákvörðun nú að minnka þess-
ar endurgreiðslur úr 460 milljónum
króna niður í 270 milljónir á þessar sér-
stöku greinar er ekki bara högg til neyt-
enda heldur einnig högg á búvörufram-
leiðendur sem skerðir stöðu þeirra
gagnvart öðrum búgreinum. Þetta er
brot á viljayfirlýsingum og loforðum
sem stjómmálamenn hafa gefið", sagði
Halldór Gunnarsson á fundinum og
lagði til að tekin yrði upp á ný umræð-
an um tvö virðisaukaskattþrep enda
teldi hann að það væri algerlega óvið-
undandi að íslendingar verði nær ein
þjóða í heiminum með landbúnaðar-
vörur í efsta virðisaukaskattsþrepi.
Skatturinn kominn yfir 21 %
Kristinn Gylfi Jónsson, formaður
Svínaræktarfélags íslands, sagði end-
urgreiðslur VSK skertar um 65%. Frá
því að endurgreiðslumar vom settar á
fyrir fimm ámm hafi þær nánast staðið
í stað í krónutölu meðan almennt verð-
lag hefur farið upp um 60%. Hann
sagði að árið 1988 hafi skattur á land-
Tryggvi Harðarson skrifar
Haukur Halldórsson, formaður Stéttarsambands bænda, segir aögeröirnar kalla fram óánægju milli einstaka greina landbúnaöar-
ins.
Hækkunin eða lækkun á endurgreiðsl-
unum muni að fullu fara út í verð á
kjúklingum og þeir því hækka um
15%.
Tvö skattþrep krafa Neyténda-
samtakanna
„Það hefur verið krafa Neytenda-
samtakanna að það yrðu tvö þrep í
virðisaukaskatti og reyndar hafa sam-
tökin gengið það langt að segja að ekki
beri að leggja VSK á íslensk matvæli
en til vara að lægri prósenta yrði á lífs-
nauðsynjamar en ýmislegt annað“,
sagði Jóhannes Gunnarsson, formaður
Neytendasamtakanna, á fundinum.
Tók hann sem dæmi um undarlega
skattheimtustefnu stjómvalda að lax-
veiðimenn þyrftu ekki að borga VSK
af sínu tómstundagamni á sama tfma
og nauðsynjavörur væm skattlagðar.
Honum fannst stefna stjómvalda í
þessum efnum ekki vera í anda þeirrar
samræmingar á aðstöðu sem unnið
væri að með Evrópska efnahagssvæð-
inu og nýju GATT-samkomulagi.
Þá minnti Jóhannes á að Svíar hafi
verið að taka upp sérstakt lægra skatt-
þrep á matvömr hjá sér með hliðsjón af
aðlögun sem væri að eiga sér stað í
Evrópu.
búnaðarafurðir verið 12% af smásölu-
verði en væri nú kominn upp í 21,20%
með síðustu aðgerðum.
Kristinn sagði Dani vera með hvað
hæstan skatt á matvæli í heiminum eða
22% og því fari nú Danir í síauknum
mæli til innkaupa til Þýskalands þar
sem skatturinn er 10% lægri. Hár skatt-
ur hér á landi á búvömm gerði saman-
burð við önnur lönd óhagstæðan, t.d
við Bretland þar sem engin skattur væri
á matvæli.
Þá kom fram hjá Kristni að ef öll
áhrif vegna minni endurgreiðslu VSK
kæmi fram í endanlegu verði muni það
leiða til hækkunar á þessum vömm um
11,76% en taki framleiðendur á sig
minnkunina mun það skerða kjör
þeirra um 10,12%. Hann sagði að ekki
hefði verið tekin ákvörðun um verð-
breytingu á svínakjöti en framleiðend-
ur munu koma saman til að skoða
breyttar aðstæður. Ljóst væri að hluti
yrði sóttur út á markaðinn. Kristin kvað
þessa 270 milljón kr. skerðing á endur-
greiðslum þýða að óbreyttri álagningu
hækkun um 400 milljónum króna til
neytenda miðað við árið í fyrra.
Málsvörum landbúnaðar á Al-
þingi í nöp við okkur
Þá kom ffarn hjá formanni Svína-
ræktenda að sér virtist sem stjómmála-
menn létu sig minna varða þá hópa
framleiðenda sem fámennir væm.
„Okkur finnst að þeir sem telja sig vera
málsvara landbúnaðar á Alþingi vera í
nöp við þessar greinar. Hér er verið að
raska stórlega samkeppnisaðstöðunni á
markaðnum. Stjómvöld að stýra kjöt-
neyslu almennings. Við mótmælum að
ríkisstjómin skuli nota VSK-kerfið til
að mismuna einstökum búgreinum."
Það væri verið að ræna þeim ávinningi
sem neytendur hafa haft af lækkun
svínakjöts á undanfömum ámm.
Aukinn skattur fer beint út í
verðlag nautakjöts
Guðmundur Lámsson, formaður
Landssambands kúabænda, sagði naut-
kjötsframleiðendur í engri stöðu til að
taka á sig verðlækkanir þar sem þeir
hefðu auk þessa m.a. orðið fyrir 5%
samdrætti í framleiðslu mjólkurafurða.
„Verð á nautakjöti hefur lækkað gífur-
lega á þessu ári eða 26% raunverðs-
lækkun til okkar á þessu síðasta ári.“
Hann sagði hins vegar að lækkun til
neytenda hafi komið seint fram og það
hafi ekki verið fyrr en f nóvember sem
lækkanir nautakjötsframleiðenda hefði
farið að skila sér í verði til neytenda. Þá
fyrst og fremst vegna þess að Verð-
lagsstofnun hafi gert könnun sem sýndi
að lækkunin hafi ekki skilað sér og fýr-
ir atbeina neytendasamtaka og fleiri
aðila þá hafi verið gengið mjög hart
fram í þessu rnáli sem leiddi lil veru-
legrar lækkunar á verði til neytenda í
lok ársins.
Guðmundur sagði að þessi aðgerð
færi beint út í verðlag á nautakjöt sem
hefði lækkað um það bil 20% að með-
altali á síðasta ári en myndi hækka nú
um 14% á heildsöluverði. Hann sagði
mikið kýrkjöt á markaðnum vegna
samdráttarins í mjólkurframleiðslu á
þessu ári. Hins vegar hefðu ósvífnir
vinnslu- og söluaðilar notað ódýrt kýr-
kjöt í afurðir sína í auknum mæli án
þess að það kæmi fram í verði.
Verð á eggjum og kjúklingum
hækkar
Talsmaður eggjabænda sagði að-
gerðimar leiða til 10% hækkunar á
eggjum en ekki 11% eins og haldið
hefði verið fram. Eggjabændur hefðu
hins vegar ákveðið að aðeins helming-
urinn af þessum kostnaðarauka yrði
látinn fara út í verðlagið að svo stöddu
eða 5%. Hætt væri hins vegar við að
aukinn skattur muni koma að fullu
fram síðar. Raunlækkun á eggjum
hefði verið um 14% á sl. tveimur ámm.
Talsmaður kjúklingaframleiðenda
sagði raunlækkun á verði kjúklinga
hafa verið 27% á síðustu fjórum ámm.
Hefbbundnar búgreinar halda sínu á kostnað annarrar Iandbúnaöarframleiðslu
Hagsmunir sauðkindarinnar
langlífir
Eftir fundinn með umræddum hag-
munaðilum innan bændastéttarinnar
stóð upp úr að þeir vildu ákveðið lægra
skattþrep fyrir landbúnaðarafurðir auk
þess sem þeir átöldu mjög harðlega þá
mismunun í skattheimtu sem á sér stað
eftir því hvers konar kjötframleiðslu er
um að ræða. Það er í sjálfu sér afar eðli-
legt að þeir sem framleiða svínakjöt,
nautakjöt eða kjúklinga skuli óánægðir
með að búa við önnur og verri skatta-
kjör en þeir sem framleiða kindakjöt.
Enn sem fyrr em hagsmunir sauðkind-
arinnar langlífir hér á landi
Þá hlýtur það að vera skoðunarefni
eftir að tekin hafa verið upp tvö skatt-
þrep í virðisaukaskatti að setja matvæli
í lægra þrep þó ekki væri til annars en
að matvæli hér á landi væm skattlögð
með svipuðum hætti og meðal þeirra
Evrópuþjóða sem við emm í hvað
mestu samstarfi við. Þessi mál hljóta
hins vegar að leiða hugann að þvi'
ófremdarástandi sem landbúnaðannál-
in em almennt í hér á landi.
Ríkistryggður kjarasamningur
til 1988
Það er rétt sem kemur fram hjá að-
standendum umrædds fundar að ekki
reyndist hægt að lækka endurgreiðslur
á þeim hluta landbúnaðarframleiðsl-
unnar sem búvörusamningar ná til. Þar
er kveðið á að endanlegur skattur á
þeim vömm skuli nema urn 12-14%
eftir endurgreiðslur ríkisins. Þar sem
ekki reyndist unnt að deila þessari upp-
hæð milli allra framleiðenda í landbún-
aði lenti niðurskurðurinn með þeim
mun harðari hætti á þeim sem ekki búa
við ríkisábyrgð á framleiðslu sinni og
verði fyrir hana. Ef umræddur skattur
hefði náð einnig til mjólkurframieiðsl-
unnar og kindakjötsins hefði hækkun
VSK væntanlega numið á bilinu 1-2
prósentustigum og meiri möguleikar á
að framleiðendur hefðu geta mætt
slíkri hækkun án |)ess að hún færi út í
verðlagið.
Búvörusamningar við sauðfjár-
bændur og mjólkurframleiðendur gilda
langt fram á árið 1998. Þar með hafa
þeim verið tryggð ákveðin kjör burtséð
frá hver launaþróun annars er í landinu.
Umræddir búvörusamningar voru
mjög gagnrýndir á sínum tíma og ekki
ólíklegt að breyttar aðstæður kalli á
endurskoðun þeirra áður en þvi' tíma-
bili líkur. En eins og stendur virðist rík-
ið bundið í báða skó og fyrir það verða
þeir bændur sem ekki búa við búvöru-
samning að blæða.