Tíminn - 25.10.1968, Blaðsíða 7

ilflBTCDAGCR 25. október 1968.
TIMINN
7
Útgefandl: FRAMSÓKNARFLOKKURINN.
Framtvæmdastjórl: Kristján Benediktsson. Ritstjórar: Þórarinn
Þórarinsson (áb), Andrés Kristjánsson, Jón Helgason og Indriði
6. Þorsteinsson. Fulltrúi ritstjórnar: Tómas Karlsson. Auglýs-
ingastjóri: Steingrímur Gíslason. Ritstjómarskrifstofur i Eddu-
húsina, símar 18300—18305. Skrifstofur: Bankastræti 7. Af.
greiðshisfmi: 12323. Auglýsingasími: 19523. Aðrar skrifstofur,
sfml 18300. Askriftargjald kr. 130,00 á mán. lnnanlands. —
f lausasölu kr. 8.00 eint. — Prentsmiðjan Edda h. f.
ERLENT YFIRLIT
/
Nýnazisíar hafa ekki grætt á
atburöunum í Tékkóslóvakíu
Læknisþjónustan
, Um þessar mundir mun vera gersamlega læknis-
' laust á öllu Ausfturlandi, og starfa þar nú engir fastir
teeknar. Fieiri læknishéruð eru læknislaus úti á lands-
' byggðinni, og er hér um að ræða svo mikið og alvarlegt
• vandamál, að fullkomið neyðarástand verður að telja,
■ og ber að haga ráðstöfunum eftir því. Hættulegast er
/ teeknisleysið, þegar vetur fer að, og samgöngur geta
í' roeð öllu teppzt milli landshluta.
• í fyrrahaust var heilbrigðismálaráðherra að því spurð-
, ur, hvort ekki bæri að líta á læknisleysið sem fulikomið
> neyðarástand, og hvort stjórnarvöld hefðu nokkrar ráð-
• stafanir gert til þess að inna af heiidi neyðarþjónustu,
, sem því hætfði. Hann kvað þá ekkert hafa verið hugsað
fyrir því, nema að athuga og stuðla að fyrirgreiðslu
. flugvéla og landhelgisgæzlu. Að sjálfsögðu er sjúkra-
; flugið afar mikilvægt, og varðskip geta hjálpað, þegar
, í algera nauð rekur, en þetta er engan veginn nóg.
Hörmulegt tjón hefur þegar hlotizt af því að samfélags-
skyldunni um brýnustu heilbrigðisþjónustu í stórum
byggðum og heilum landsfjórðungum hefur ekki verið
gegnt af opinberri hálfu.
Samfélagið og þeir menn, sem þjóðin hefur falið
umsjá þessara mála, verða að líta miklu alvarlegri aug-
um á þessi vandamál en gert hefur verið. Þeir verða að
muna, að héraðslæknisþjónusta er alger lágmarkskrafa
um heilzugæzlu hvar sem er á landinu, og verði henni
ekki fullnægt með því að læknar fáist til fastrar setu í
læknishéruðum, verður að grípa til hreinna slysavama-
ráðstafana og líta á þörfina svipuðum augum og gert
yrði, ef allt í einu væri orðið læknislaust á slysavarð-
stofunni í höfuðstaðnum, eða ef e-cgir vitaverðir fengjust
með eðlilegu móti.
Nú fer enn vetur í hönd, og þá er t.d. allt Austurland
læknislaust. Hér er ekki um annað að ræða en koma
læknisþjónustu á þessa staði með neyðarráðstöfunum,
sem t.d. væru í því fólgnar að greiða læknum tvöföld
eða þreföld laun til tímabundinnar þjónustu úti á landi,
ef þetta fæst ekki með öðrum ráðum, en einnig kemur
fleira til greina eins og skiptivarzla lækna af sjúkra-
húsum ríkisins, ef samkomulag næst um það, sérstakar
ráðstafanir til flutninga o. fl.
Þessi samfélags þjónusta er þess eðlis, að hana verður
að leysa af hendi, hvað sem það kostar. Þess verður að
krefjast, að heilbrigðisyfirvöld láti ekki einn veturinn
líða enn án þess að gegna þessari laga- og siðferðisskyldu
Jafnhliða þessu verður auðvitað að vinda bráðan bug
að því, sem dregizt hefur allt of lengi, að endurskoða og
breyta úreltu þjónustukerfi. Ungir læknar hafa haft
lofsverða forgöngu um stofnun læknamiðstöðva og hafa
þegar hafizt handa á nokkrum stöðum, án þess að hafa
fengið nægan lagastuðning. Það er góðra gjalda vert,
þótt fyrr hefði mátt vera, að heilbrigðismálaráðherra
ber fram frumvarp 1 þessu skyni, en það leysir ekki
neyðarvanda dagsins, t.d. á Austurlandi.
Engu minni þörf er áð taka læknisþjónustukerfi þétt-
býlisins til gaumgæfilegrar endurskoðunar og freista
þess að þoka henni án bráðræðis úr úreltu og stöðnuðu
formi í nútímaskipulag eins og það er að verða t.d. í
Svlþjóð. Eitt mikilvægasta atriði þess er að koma sér-
fræðiþiónustunni úr einkastofum smátt og smátt inn í
velbúnar sjúkrahúsdeildir, þar sem samstarf færustu
sérfræðinga á sér stað. Látill vafi er á því, að þetta
staðnaða skipulag, á drjúgan þátt í því, að sérfræðingar
okkar, sem læra erlendis, koma ekki heim.
Enn er þó líklegt, aS þeir fái þingsæti í næstu kosningum.
L
UM SEINUSTU helgi fóru
fram sveitar- og héraðsstjórn
arkosningar í þremur fylkjum
í Vestur-Þýzkalandi, eða í
Hessen, Saar og Baden-Wurt
temberg. Veruleg athygli beind
ist að þessum kosningum, því
að þetta voru seinustu kosning
ar í Vestur-Þýzkalandi fyrir
þingkosningarnar, sem eiga að
fara fram næsta haust. Að
vísu er talið, að sveitar- og
héraðsstjórnarkosningar gefi
ekki eins glögga vísbendingu
um afstöðu kjósenda til aðal-
flokkanna og kosningar til
fylkisþinganna, en nokkrar
þeirra fóru fram fyrr á þessu
ári. f sveitar- og héraðsstjórn-
arkosningum gætir meira ým-
issa heimasjónarmiða og af-
stöðu til ýmissa staðbundinna
mála en í kosningum til fylkis
þinga eða sambandsþingsins í
Bonn. M.ö.o. flokkssjónarmiða
gætir minna í sveitar- og hér-
aðsstjómarkosningum.
ATHYGLIN, sem beindist að
umræddum kosningum, stafaði
ekki sízt af því, að mönnum
lék forvitni á að vita, hvort
atburðirnir í Tékkóslóvakíu
hefðu orðið vatn á myllu
flokks nýnazista, sem eru Und-
ir forustu von Taddens. Ýmsir
töldu það ekki ólíkleg við-
brögð hægri sinnaðra kjósenda.
Að vísu hafði þetta ekki orðið
reyndin í nýloknum sveitar- og
héraðsstjórnarkosningum, sem
fóru fram í Neðra-Saxlandi fyr
ir nokkrum vikum. Þar höfðu
nýnazistar tapað verulega frá
því í fylkiskosningunum, eða
fengið rúm 5% greiddra at-
kvæða í stað rúmlega 7% áð-
ur.
Niðurstaðan í kosningunum,
sem fóru fram síðastliðinn
sunnudag, urðu á svipaða leið.
í Hessen fengu nýnazistar 5,2%
greiddra atkvæða í stað 7,9%
greiddra atkvæða í fylkiskosn-
ingunum 1966. í Baden-Wurtt-
emburg eru endanlegar tölur
enn ekki fyrir hendi og verða
það tæpast fyrr en eftir nokkra
daga, því að kosningakerfið þar
er mjög flókið. Þó virðist ljóst,
að nýnazistar hafa ekki fengið
þar öllu meira en rúmlega
5% greiddra atkvæða, en þeir
fengu nær 10% greiddra at-
kvæða í fylkiskosningunum,
sem fóru þar fram síðastliðið
vor. f Saar fengu nýnazistar
nú 5,2% greiddra atkvæða en
þegar þeir buðu þar seinast
fram, sem var 1965, fengu þeir
1,9% atkv.
ÞÆR skýringar fylgja yfir-
leitt þessum tölum, að ekki
sé óeðlilegt, þótt fylgi nýnaz-
ista komi ekki eins greinilega
í ljós í sveitar- og héraðsstjórn
arkosningum og í kosningum
til fylkisþinga eða sambands- .
þingsins. En þrátt fyrir þenn-
an fyrirvara, benda þó framan
greind úrslit til þess, að ný-
nazistar hafi ekki neitt grætt
Adolf von Thadden.
á atburðunum í Tékkóslóvakíu.
Viðbrögð kjósenda hafi þvert
á móti orðið þau að fylkja sér
fastar um stóru flokkanna, sem
hafi hvatt almenning til ró-
semi. Þeir hafi að vísu lagt
aukna áherzlu á traustari varn
ir, en þó jafnframt boðað, að
þeir vildu halda opnum öllum
samningaleiðum til austurs og
koma í veg fyrir endurnýjun
kalda stríðsins, ef hægt væri.
En þótt nýnazistar hafi ekki
fengið þá fylkisaukningu, sem
margir óttuðust, benda áður-
nefndar tölur til þess, að þeir
muni eiga fulltrúa á þinginu
£ Bonn eftir kosningarnar
næsta haust. Til þess þurfa
þeir að fá 5% greiddra at-
kvæða og þeir hafa verið ofan
við það mark í öllum framan-
greindum kosningum. Því til
viðbótar kemur svo það, að
því er almennt spáð, að þeir
muni spjara sig betur í þing-
kosningunum en sveitar- og
héraðsstjórnarkosningum. Þess
vegna vara margir við því, að
hætt verði að reikna með nýnaz
istum, þótt þeim gengi ekki
betur nú. Það muni styrkja
þá verulega, ef þeir ná fót-
festu á sambandsþinginu í
Bonn, og sitthvað gæti orðið
vatn á myllu þeirra, og þó
sennilega ekkert meira en ef
atvinnuleysi ykíst I landinu.
Því verður ekki neitað, að
nýnazistar haga sér á margan
hátt klóklega. Þeir reyna að
hafa sem lýðræðislegastan
svip á starfsemi sinni, enda
eiga þeir yfir höfði, að stjórnar
skrárdómstóll ríkisins dæmi
flokk þeirra ólöglegan, ef hægt
verði að úrskurða hann einræðis-
sinnaðan. Nýlega leystu þeir
upp flokksdeild sína í Vestur-
Berlín, en áður hafði borgar-
stjórinn snúið sér til hernáms-
veldanna, sem fara með yfir-
stjórn borgarinnar, og óskuðu
eftir, að hún yrði úrskurðuð
ólögleg. Til þess að komast
hjá úrskurði um þetta, sem
síðan hefði getað orðið fyrir-
mynd að úrskurði stjórnar-
skrárdómstólsins vestur-
þýzka, ákváðu nýnazistar að
verða fyrri til og leysa flokks
deildina upp.
í ÖLLUM framangreindum
sveitar- og héraðsstjórnarkosn-
ingum bætti kristilegi flokkur-
inn heldur fylgi sitt, jafnaðar-
menn töpuðu, en frjálslyndir
héldu í horfinu. Eins og er,
virðist því góðar kosningahorf
ur hjá kristilegum demókröt-
um, en heldur slæmar hjá
jafnaðarmönnum. En að sjálf-
sögðu getur þetta enn breytzt,
því að nær ellefu mánuðir eru
eftir til þingkosninganna. Eink
um gæti það breytt þessu, ef
Brandt yrði eitthvað ágengt í
utanríkismálum og ef til vill
hafa einhver slík spor verið
stiginn, þegar hann og Groml-
kó ræddust við í New York
á dögunum.
Þ. Þ.
.