Tíminn - 15.11.1968, Side 9

^ uf r** /*' r *r * <» -7 ”r
FÖSTUDAGUR 15. nóvember 1968.
TIMINN
fjr <?
9
Útgefandi: FRAMSÓKNARFLOKKURINN.
FrœajJKvæmdastjóri: Kristján Benedtktsson Ritstjórar: Þórarinn
Þórarinsson (áb), Andrés Kristjánsson, Jón Helgason og Lndriði
G. Þorsteinsson. Fulltrúi ritstjórnar: Tómas Karlsson. Auglýs-
ingastjóri: Steingrímur Gíslason. Ritstjórnarskrifstofur t Eddu-
húsinu, símar 18300—18305. Skrifstofur: Bankastræti 7 Af.
greiðslusími: 12323. Auglýsingasími: 19523. Aðrar skrifstofur,
simi 18300. Áskriftargjald kr. 130,00 á mán. innanlands. —
í lausasölu kr. 8.00 eint. — Prentsmiðjan Edda h. f.
í skuldavinmi
undir hrunstjórn
Þegar hrunstjórnin kom til valda og sendi þjóðinni
boðskap sinn undir nafninu „Viðreisn“ voru tvö við-
reisnarverk í þjóðarbúskapnum talin mikilvægust, og
hin nýja stjórn hét þjóðinni því með dýrum eiðum að
vinna þau með dyggð og prýði. Annað var það að stöðva
hina „geigvæmlegu“ erlendu skuldasöfnun, sem sagt var
að stefndi þjóðinni fram af hengiflugi, og hitt að „binda
endi á greiðsluhallann við útlönd“.
Síðan er liðinn áratugur mesta góðæris á íslandi. Til
þess að komast yfir það hefur hrunstjórnin talið nauð-
synlegt að fella gengið fjórum sinnum, samtals nokkuð
yfir 400%. Jafnframt hefur eiðurinn um að stöðva er-
lenda skuldasöfnun verið efndur þannig, að erlendar
®kuldir hafa a.m.k. fimmfaldazt og eru orðnar öðru
hvoru megin við þreftán milljarða, reiknað á núverandi
gengi, og er það um 60 þúsund kr. á hvert mannsbarn í
landinu eða 300. þús. á hverja fimm manna fjölskyldu,
eins og fjármálaráðherrann sagði mönnum brosandi í
sjónvarpinu.
Það hefur komið fram í umræðum um þessi mál und-
anfarið, að vextir og afborganir af þessum erlendu
skuldum muni nema tveim milljörðum á núverandi gengi
samkvæmt áætlun yfirstandandi árs, en það lætur mjög
nærri, að það sé andvirði stærsta gjaldeyrispóstsins í
öllum útflutningi þjóðarinnar, freðfisksins, sem er öðru
hvoru megin við 20% af öllum gjaldeyristekjum þjóðar-
innar.
Þetta þýðir einfaldlega það, að allir þeir sjómenn, sem
afla fisks í hraðfrystihúsin og aðrir, sem vinna að þeirri
útgerð, eru í skuldavinnu hjá hrunstjórninni. AUt fólk
sem vinnur í og við frystihúsin við freðfiskinn er einnig
í skuldavinnunni. Tilkostnað við þessa útgerð og fram-
leiðslu, sem ekki er lítill, verður þjóðin að borga úr
öðrum vasa.
Þannig er það alls ekki litill hluti vinnandi fólks í
landinu, sem þjóðin verður á þessu og næstu árum að
senda beint í skuldavinnu hjá hrunstjórninni ásamt
dýrustu og beztu framleiðslutækjum sínum.
Það mátti greinlega heyra á fjármálaráðherranum í
sjónvarpinu, að ekki væri öll von úti um hækkandi
skuldatölur, því að hann boðaði beinlínis nýjar lántökur
erlendis, sem skyldu fara í rekstur og daglega gjald-
eyriseyðslu Hér skal ekki staðar numið.
Svardaga um að binda endi á viðskiptahallann hefur
hrunstjórnin efnt þannig, að á samfelldum 9 ára góðæris
kafla hefur viðskiptahallinn við útlönd orðið yfir'' 4
milljarðar samtals á núverandi gengi, og á það að sjálf-
sögðu ósmáan þátt í skuldasúpunni.
Hrunstjórnin hefur með þessari hrikalegu skuldasöfn-
un og sífelldum viðskiptahalla, sem dæmir þjóðina til
beinnar skuldavinnu svo sem fimmta hvern virkan dag,
höggvið að rótum efnahagslegs siálfstæðis þjóðarinnar
og bundið þjóðinni sligandi byrðar á næsta áratug.
Og því miður er ekki útlit fyrir. að byrðin hafi náð
fullum þunga, þar sem enn er boðuð hækkun erlendra
skulda, og ríkisstjórnin neitar með öllu að víkja frá
þeirri ógæfustefnu, sem leitt hefur af sér fjórar gengis-
fellingar, og hún heldur nú ótrauð í nýja söfnunar-
ferð. í bá fimmtu og vafalaust stærstu, ef hún fær að
ráða óhindruð.
Hrunstjórnin verður aS víkja, það er orðiS brýnasta
lífsbjargarmál íslenzku þjóðarinnar eins og nú horfir.
Charles Mohr:
Samningar í Vietnam kynnu að
leiða til samkomulags um Laos
Framkoma Souvanna Phouma hefir verið að breytazt síðan að líkur
tóku að aukast á samningum um Vietnam. Hann kveðst nú reiðubúinn
að hefja samkomulagsumleitanir.
HÉR í Vientiane í Laos þykir
æ líklegra, að leiði friðarumleit
anirnar í Vietnam til einhverr
ar jákvæðrar niðurstöðu, hljóti
það óhjákvæmilega að hafa í
för með sér, að aftur verði tek-
ið til við friðarsamninga í Laos
Þess verður vart bæði hjá
kommúnistum og andstæðina-
um þeirra, að þeir hafi áhugn
á nýjum tilraunum til að ná
samningum, en alvarlega erf’.ð
leika þarf að yfirstíga áður en
lausn er fengin.
Árið 1962 var haldin i Genf
ráðstefna fulltrúa 14 þjóða oo
bar varð samkomulag um, að
Laos yrði „hlutlaust" og lyti
til bráðabirgða samsteypustjórn
sem kommúnistahreyfingin Pat-
het Lao, samtök hlutleysingja
og ándkommúnistar eða íhalds-
menn áttu aðild að.
Þessi samsteypustjórn leið
undir lok árið 1963 þegar full-
trúar Pathet Lao fóru frá Vien-
tiane og hættu virkri þátttþku
í stjórninni. Skæruhernaður' hef
ir svo blossað upp hér og hvar
ávallt síðan og sá eldur aldrei
slokknað til fulls.
ÞESS hafa sézt ýmis merki
að undanförnu, bæði hjá fulltrú
um hinnar konunglegu stjórnar
í Laos og Pathet Lao, að þen
væru tillleiðanlegir að hefja að
nýju viðræður um endalok hinn
ir langvirnu borgarastyrjal Jar,
sem hvorugur getur nokkurn
tíma sigrað i, eða gert sér
minnstu vonir um sigur í.
Souvanna Phouina forsætis-
ráðherra sagði i bytjun þessa
n.anaðar, að hann væri reiðu-
túinr að fara til borgarinnar
Sam Neua f norð-austur hluta
Laos til þess að hefja viðræð-
ur ,en í þeirri borg eru höfuð-
stöðvar skæruliða Pathet Lao.
Pathet Lao birtu yfirlýsingu
í útvarpi sínu í borginni Sam
Neua 21. september síðastl., og
í þeirri yfirlýsingu var bent
á, að ef Bandaríkjamenn hættu
loftárásum á þau landsvæði í
Laos, sem eru í höndum komm-
unista, myndu þar með mynd-
ast hentugar aðstæður fyrir
íbúa Laos að hefja samninga
sín á milli og finna leið til að
teysa vanda þjóðarinnar".
ÞÁ er uppi orðrómur um, að
Ieiðtogar Pathet Lao hafi veru-
lega aukið stjórnmálastarfsemi
á þeim landsvæðum, sem hreyf
ngin hefur á valdi sínu, og sagt
stjórnmálaútsen'i"’’iim sínum
að hefja undb’) að at-
kvæðasmölun. Þ ait fvrir þetta
efar enginn, sem man hinar á-
kaflega erfiðu samningaumleit
anir árið 1962 (og einnig það,
að lausnin, sem fannst. reyndist
óframkvæmanleg), að fram-
gangurinn hljóti að verða ákaf
lega hægfara og möguleiki á
jákvæðum árangri meira en
lítið vafasamar.
Enda þótt loftárásum á
Norður-Vietnam hafi verið
tiætt er þeim haldið áfram með
fram „vegi Ho Chi-minh“ í
SOUVANNA PHOUMA
— forsætisráðherra í Laos.
lusturhluta Laos og öðrum
hlutum landsins, sem komm-
únistar hafa á valdi sínu. Sam
kvæmt heiníiidum bæði í Was-
hington og Sáigon þýkir margt
benda til, að loftárásir á Laos
verði auknar til þess að trufla
birgðaflutninga frá Norður-
Vietnam og lama háskalegar
höfuðstöðvar þeirra 40 þúsund
hermanna frá Norður-Vietnam,
sem gert er ráð fyrir að séu
í Laos.
Þessar loftárásir eru einmitt
líklegt ágreiningsefni milli
Bandaríkjamanna og Souvanna
prins.
EKKI liggur ljóst fyrir, hvort
leiðtogar Pathet Lao verði e;ns
þráir og staðfastir og Norður-
Vietnamar voru í kröfum sín
um um að loftárásir verði að
stöðva með öllu áður en al-
varlegar umræður geti hafizr
Sumir stjórnmálamenn telja
það þó sennilegt. Pathet Lao
hefur ávallt notið verndar leið-
toganna í Hanoi og lotið stiórn
þeirra.
„Souvanna kann að líta svo á,
að loftárásirnar geti hætt að
vera í hans þágu ef hann gerir
sér í raun og veru einhverjar
vonir um lausn“, sagði kunnu"
og fróður Vesturlandabúi, sem
með málum hefur fylgzt.
Souvanna hefur ekki farið
fram á, að loftárásun veiði
hætt og bandarískir talsmer.n
harðneita, að uppi sé skoðana-
ágreiningur miili stjórnarva'ða
í Laos og Baodarík.ianiEnna um
þetta atriði. Samt se*n áður
verður varla í efa dre.eið að
framkoma orinsins heíur verið
að breytast eftir þv' sem hort-
ur á friði í V'ietnam glæddusi
FYRIR einu ári var Souvanna
i eindregið á móti stóðvun loft
árása á Norður-Vietnam, ov i
ár studdi hann hugmyndina
löngu áður °n Johnson forset'
ákvað að láta af stöðvuninn'
verða.
Opinber embættismaður í
Laos sagði, að Souvanna væri
ákaflega vel ljóst, hve loítárás
irnar á Laos væru mik'lvægar
fyrir hernaðarlegt öryggi
Bandaríkjamanna í Vietnam.
Þessi sami heimildarmaður
bætti því við, að ekki væii
sennilegt ,að Souvanna sækti á
um stöðvun loftárása á Laos
fyrr en að Norður-Vietnamar
létu í ljós einhverja visbend-
ingu um, að þeir væru reiðu-
búnir að fallast á nýtt hlutleysi
Laos og brottflutning að
minnsta kosti meginhluta hers
síns frá landinu, einkum þó
suð-austur hluta þess.
TALSMENN Bandaríkja-
manna í friðarviðræðunum í
París hafa gefið talsmönnum
Norður-Vietnama til kynna, að
endanleg samningslausn á vónd
anum í Vietnam verði einnig að
fela í sér endalok umfangsmik-
ils hernáms Norður-Vietnama í
Laps, og lyktir borgarastyrjald
arinnar í landinu.
Þegar. samkomulagið náðist
árið 1962 var viðurkennt, að
Souvanna væri leiðtogi samtaka
hinna hlutlausu afla. en bau
samtök fengu í sinn hlut flest
veigamestu ráðherraembættin,
og á þessum samtökum var „rik
isstjórn hinnar pjóðlegu eining
ar“ grundvölluð
Þegar þetta samkomulag náð
ist dvaldi Souvanna hjá Soup-
hanouvong prinsi, hálfbróður
sínum, á umráðasvæði kommún
ista, en hann er einn af for-
ustumönnum Pathet l.ao, Svo
stóð á þessu, að Souvanna
hafði orðið að flýja frá Vient.i-
ane .vegna fjandskapar banda
ríska sendiráðsins.
En kommúnistar hófu borg-
arastyrjöldina að ný.ju og óbil-
girni þeirra knúði Souvanna.
þrátt fyrir það, sem á undan
var gengið, til náinnar samvinnu
við hægri öflin í landin'i og
ýmiss konar samvinnu við Banda
ríkjamenn, svo sem um Iiinar
hálfleynilegu loftárásir, sem
hafnar voru árið 1961.