Íslendingaþættir Tímans - 17.01.1974, Blaðsíða 2

I rikum mæli, og dugnaður og kjarkur
forfeðra hennar sagði til sin.
Aö lokinni skóladvöl á Blönduósi hélt
hún áfram námi, nú i Flensborgar-
skóla og lauk þaðan burtfararprófi ár-
ið 1904. bað ár gerðist hún kennari við
Kvennaskólann á Blönduósi og gegndi
kennarastarfi þar og siðar i Asahreppi
eða til 1909, að hún var skipuð skóla-
stjóri við Barnaskólann i Siglufirði.
Ari eftir komuna þangað eða árið 1910
stofnaöi hún Unglingaskóla Siglufjarð-
ar, var hún skólastjóri beggja skól-
anna um árabil.
Veturinn 1916—1917 tók hún sér fri
frá kennslu og skólastjórn — fór til
Danmerkur og stundar nám við Kenn-
araháskólann i Kaupmannahöfn.
Hafði hún þá verið gift i fimm ár, þvi
þann 30. júli 1911 giftist hún bormóði
Eyjólfssyni, kennara og siðar for-
stjóra og ræðismanni i Siglufirði.
Hann lézt 27. janúar 1959.
bormóður Eyjólfsson var skag-
firzkrar ættar, fæddur að Mælifellsá
15. april 1882, sonur Eyjólfs bónda þar
Einarssonar Hannessonar og konu
hans Margrétar bormóðsdóttur,
bónda i Artúni við Reykjavik, Ólafs-
sonar.
bormóður Eyjólfsson lauk kennara-
prófi frá Flensborgarskóla 1904 og
verzlunarskólaprófi 1908. Hann stund-
aði kennslu i Hafnarfirði og Húna-
vatnssýslum, frá þvi hann útskrifaðist
úr Verzlunarskólanum og þar til hann
flutti til Siglufjarðar 1909. bar var
hann bæjarfulltrúi Framsóknarflokks-
ins um mörg ár og umboðsmaður
Eimskipafélags Islands og Skipaút-
gerðar rikisins o.fl. Af framanrituðu
sést, að Guðrún Björnsdóttir og bor-
móður Eyjólfsson luku kennaraprófi
sama ár, þ.e. 1904. Fimm árum siðar
ber fundum þeirra saman á ný, nú
norður i Siglufirði. bar beiö þeirra
framtiðin — hjónabandið og starfsdag-
urinn, sem spannaði yfir hálfrar aldar
bil.
Arið, sem þau flytja til Siglufjarðar
eru ibúar staðarins 637. — Til tiðinda
var talið að þrjú timburhús voru byggð
á eyrinni það ár. Lofaði það góðu. Ekki
fjölgaði fólki að mun i Siglufirði næstu
árin. Að þvi kom þó, aö Norðmenn
náðu fótfestu á staðnum á fyrsta og
öðrum tug aldarinnar og juku umsvif
sin ár frá ári. Islendingar læröu af
þeim og komu siðar i kjölfar þeirra.
Sigluf jörður varð miöstöð sildveiða og
sildarverkunar. Olli þvi lega bæjarins
svo nærri sildarmiöunum og óvenju
góð hafnarskilyrði. Dugmiklir ein-
staklingar, sjómenn og útgerðarmenn,
studdir skilningsríkum framfara-
mönnum stuðluðu að þvi með aðstoð
hins opinbera, að þarna varð miðstöð
Islenzkra sildveiða og slldariönaður
svo sem fyrr segir. Attu þau hjón sinn
þátt I þessu uppbyggingarstarfi þar
sem bormóöur Eyjólfsson var for-
maöur stjórnar Sildarverksmiðja
rikisins um árabil og frú Guðrún og
bormóður áhrifamikil á sviði stjórn-
mála.
Frú Guðrún og bormóöur Eyjólfsson
reistu heimili sitt yfir þjóðbraut þvera.
bar var jafnan mannmargt. — A
sumrin gestir innlendir og erlendir — á
veturna ungmenni við nám og störf.
Eitt þeirra, frú Guðný Jóhannsdóttir,
sem nú dvelur erlendis, bað mig að
koma á framfæri innilegu þakklæti til
frú Guðrúnar, ef svo kynni að fara að
þær ættu ekki eftir að sjást aftur. Er
það hér með gjört.
Nokkru eftir aö þau gengu I hjóna-
band, frú Guðrún og bormóður
Eyjólfsson, ættleiddu þau systurnar
Sigrúnu og Nönnu. Voru þær dætur
Páls Guömundssonar, járnsmiðs i
Siglufirði, og konu hans, Halldóru
Stefánsdóttur. bær nutu i hvivetna
ástrikis og umhyggju kjörforeldranna.
Siðar kom á heimili þeirra ungur
drengur, systursonur frú Guðrúnar,
bráinn Sigurðsson, nú garðyrkjubóndi
I Hveragerði. Varð hann fóstursonur
þeirra og naut hann einnig sama ást-
rikis og dæturnar.
Sigrún, sem var elzt, giftist Svavari
Guðmundssyni bankastjóra. Nanna
giftist Sveini Sigfússyni framkvæmda-
stjóra. Eru þeir báðir látnir. Siðari
maður Nönnu er Hafsteinn borsteins-
son, skrifstofustjóri Landssima Is-
lands. bráinn er kvæntur Ragnhildi
Jónsdóttur.
Frú Guðrún Björnsdóttir gegndi
fjölmörgum störfum i Siglufirði eftir
aö hún lét af störfum skólastjóra.
Stundakennari við skólana var hún I
mörg ár. Hún var kjörin i skólanefnd
barnaskólans 1923 og formaður nefnd-
arinnar var hún 1928 til 1942. Hún var
formaður skólanefndar Gagnfræða-
skólans frá byrjun, 1934—1946 og frá
1950 þar til hún fluttist frá Siglufirði
1961 til Hveragerðis. 1 bæjarstjórnar-
kosningum 1920 var hún kjörin bæjar-
fúlltrúi og gegndi þvi starfi i 4 ár. Hún
átti sæti i yfirskattanefnd 1928—1940 og
sæti átti hún um skeið i stjórn Kaupfé-
lags Siglfiröinga. Auk þess sem að
framan er greint vann hún ötullega að
liknarmálum i Siglufirði. Formaður
Kvenfélagsins Vonar var hún um ára-
bil.
bað, sem sagt hefur verið hér að
framan, er orðið lengra en ég ætlaði.
Er þó enn margt ótalið, þvi að fjöl-
mörg félagsmálastörf á hinum ólik-
ustu sviöum lét frú Guörún til sin taka.
Hverju góðu máli og þörfu, að hennar
mati, vildi hún leggja lið og sparaði þá
hvorki fyrirhöfn né fulltingi sitt, dró
jafnan drjúgum um liðveizlu hennar.
Hún ritaði fjölda greina i blöð og tima-
rit og bókina Islenzkar kvenhetjur.
Foreldrar minir og frú Guðrún og
bormóður höfðu kynnzt á Blönduósi
1905, þar sem faðir minn vann að
byggingarframkvæmdum. bá tókst
með þeim vinátta,sem hélzt meðan öll
lifðu. bessarar vináttu naut ég fyrst
sem barn og siðar sem unglingur og
fulltiða maður. Ég var oft gestur á
heimilinu i Vetrarbraut 15 og siðar á
Hliðarvegi, þangað var ætið ánægju að
sækja.
Frú Guðrún átti i fórum sinum sama
eiginleikann og móðir hennar, hún gat
mitt I hríðarbyljum „búið til sólskin”.
Nú rifjast upp fyrir mér fjölmargar
kvöldstundir þar heima, þar sem ég og
nokkrir jafnaldrar minir — æskufélag-
ar Nönnu — nutum veitinga og
ánægjulegra stunda. — bað voru sól-
skinsstundir.
í kennslustund var Guðrún Björns-
dóttir siveitandi, hún jós af brunni
þekkingar sinnar. íslendingasögurnar
geröi hún ljóslifandi fyrir okkur nem-
endum sinum, og enginn tignaði is-
lenzka tungu sem hún.
Hún kenndi okkur að bera lotningu
fyrir móðurmálinu — hvernig svo sem
það hefur tekizt — fyrir landinu og lif-
inu.
Hún minnti okkur nemendur sina á,
að það fylgdi þvi ábyrgð að fara með
völd og það fylgdi þvi ábyrgð aö lifa.
Hún gerði okkur það ljóst, að áttaviti
sá, sem við gætum stýrt eftir i lifssigl-
ingunni væri trúnaðartraustið, tillits-
semin við aðra og heiðarleikinn i orði
og verki.
Heilræði hennar fóru stundum inn
um annað eyrað og út um hitt eins og
titt er hjá börnum og unglingum — en
alltaf sat eitthvað eftir og varðaði veg
margra.
Vera má, að frú Guðrún kunni mér
litlar þakkir fyrir skrif þessi — sjálf
vildi hún sem minnst um sig tala I lif-
anda lifi. Hún hugsaði jafnan meir um
aðra en sjálfa sig. Náði vinfesti hennar
út yfir gröf og dauða, þvi margra lát-
inna vina sinna minntist hún i blöðum
við ævilok þeirra.
Við upprifjun þeirrar staðreyndar er
framanrituð kveðja tilorðin. Hún er
sem litill krans sendur að leiðarlokum,
fléttaður úr gnótt minninga og þakk-
lætis til frú Guðrúnar og bormóðs
Eyjólfssonar.
Astvinum þeirra sendum við hjónin,
börn okkar og tengdabörn, innilegustu
samúðarkveðjur. Minning svo mætra
hjóna mun lengi lifa.
Jón Kjartansson.
2
íslendingaþættir