Frjáls þjóð - 20.09.1958, Qupperneq 3

fRjáLs
þjóö
AFGREIÐSLA:
INGÓLFSSTRÆTI 8
SlMI 19985
PÓSTHÓLF 1419
cyCaucjardaýinn
20. iept. 1958
Útgefandi:
Þjöövarnarjlok'kur Islanda.
Ritstjóri:
Jón Hélgason, sírni 1-6169.
Framkvæmdarstjóri:
Jón A. Guðmundsson.
Askriiíargjald kr. S.00 á n'.ár.uói.
crgjald 1958 kr. 99.00.
Vero í lausasclu kr. 3.00.
Félagsprentsmiðjan h.í.
Skæðasti óvinurinn
r Qíðustu tvær vikur hafði
1 ^ þjóðin niest af öllu hugs-
( að um átökin-út af landhelg-
I inni. Svo til hver maður
1 fylgdist með því, sem þar
I gerðist. Mörgum svall móð-
I ur, er Stór-Bretinn óð uppi
i við strendur landsins og kúg-
1 aði okkur. Allir vissu, hvers
| vegna hann lét til skarar
| skríða gegn okkur, þótt hann
1 léti eins og hann vissi varla
I af því, er aðrar þjóðir stækk-
I uðu landhelgi sína. Við vor-
| um smáir og vanmegnugir
1 — þess vegna komu brezku
I herskipin hingað. Þeir vilja
| enn hafa það svo, að vald
i sé réttur.
1 *
\ T7n í síðustU viku var þjóð-
( in skyndilega minnt á,
I að Stór-Bretinn er ekki hinn
eini óvinur hennar, varla
; einu sinni skæðasti óvinur-
! inn, þrátt fyrir þá sýningu
1 á valdi sínu, er hann hefur
! efnt til á íslandsmiðum. —
i Kannske er þjóð, sem orðin
1 er sællíf og munaðargjörn,
í hollt að komast í þoranraun
I og krappan dans og heyja
i baráttu fyrir rétti sínum.
\ Stundum verður þá fyrst
maður úr sumum, er þeir
i þurfa að taka á öllu þreki
I sínu og seiglu. Slíkt getur
{ ekki síður gilt um þjóðir en
i einstaklinga.
i AUir vita og finna, hver
( er höíuðóvinur okkar í land-
' helgisdeilunni. En óvinurinn
i í landi er ef til vill miklu
| hættulegri og miskunnarlaus-
Í ari, og sá óvinur er skæðast-
i ur fyrir þær sakir, að við
' höfum magnað hann sjálfir
I og alið hann við brjóst okk-
í ar um langt skeið. Við höfum
i í sífellu gert gælur við hann
I og fitað hann, svo að hann
I heíur tútnað út, og sumir
1 menn, sem sjálfir róma ekki
I meira aðra eiginleika sína en
i ábyrgðartilfinninguna, hafa
1 jaínvel stundum lofsungið
I hann og vegsamað og að
I minnsta kosti látlaust tilbeð-
I ið hann i verki.
i 'A'
i t síðustu viku sýndi þessi
1 óvinur okkar klærnar,
i svo að um munaði. Hann
I haíði náð nýju taki og reis
1 upp á afturfæturna í öllum
1 sínum ófrýnileik. Þetta flagð
I er verðbólgan.
I Samtímis var tilkynnt gíf-
I urleg verðhækkun á fiski,
1 mjólk og kjöti, og svo til í
I sömu andrá gerðist það, að
I stærsta verkalýðsfélag lands-
I ins boðaði verkfall og fjár-
! málaráðherrann lýsti yfir
því, að enn yrði hert
I á skrúfunni með nýjum álög-
I um á vetri komanda. Fólk
I var í sömu viku minnt á öll
! stigin þrjú, sem hver verð-
! bólgualda ber í skauti sínu:
! Nýjar álögur, verðhækkanir,
I nýjar kaupkröfur með verk-
I föllum. Allt þetta fylgist að
eins og nótt fylgir degi, og
allir eru verr settir en áður.
★
llar dýrtíðarráðstafanir,
sem gerðar hafa verið á
seinni árum, hafa farið á
þennan eina og sama veg. í
hvert skipti heíur að vísu
verið básúnað, að nú ætti að’-
taka á málunum á alveg nýj-
an hátt og allt annað væri
upp á teningnum en áður
hafði verið. Alltaf hefur ver-
ið til nóg af fólki, sem hefur
trúao þessu, því að rödd
flokksins hefur verið hafin
yfir skynsemina, og það er
í senn hlægilegt og grátlegt,
að þetta aumingja fólk, sem
lætur draga sig á asnaeyrun-
um, skuli ekki einu sinni
vera þess umkomið að læra
af reynslunni. Árlega fær
það þó að reyna, að uppsker-
an er nákvæmlega eins og
til var sáð. Og á þessa leið
verður framhaldið, á meðan
haldið er áfram að spenna
bogann.
★
llir þeir flokkar, sem hafa
farið með stjórn í landinu
síðan á styrjaldarárunum,
eru samsekir. Allar stéttir
þjóðfélagsins eru líka sam-
sekar. Ef einhver þessara að-
ila ber sér á brjóst og þykist
hreinn, þá er það hræsni.
Þegar svo er ástatt, eru á-
sakanir og gagnásakanir eltki
til annars en fita púkann.
Það er fánýt deila að þrefa
um það, hvort niðurgreiðsl-
urnar séu framleiðslustyrkur
eða neyíendastyrkur. Það er
út í hött, ef kaupstaðarfólkið
æpir að bændum eða bændur
að kaupstaðarfólkinu. Það er
hlægilegt að sjá Sjálfstæðis-
flokkinn og Framsóknar-
flokkinn standa hvorn fram-
an í öðrum og kenna hvor
öðrum um ófarirnar.
Það er fáránlegt af skips-
höfninni að berjast á flak-
inu, þegar hún er búin að
vinna saman að því að sigla
skipinu í strand.
★
ú er þjóðinni það eitt nyt-
samt, að hún geri sér
grein fyrir, hvers konar ó-
vinur verðbólgan er og hvað
henni mun fylgja, ef hún
hrósar fullnaðarsigri. Henni
ríður á að gera sér grein
fyrir þvi, að „bjargráð“ af
því tagi, sem stjórnmála-
mennirnir hafa haft á tak-
teinum undanfarin ár, ber
að forðast. Það eitt stoðar að
horfast í augu við vandann,
alveg eins og við verðum að
horfast í augu við yfirgang
Breta á miðum okkar.
í rauninni er málið ein-
falt: Við eyðum allt of miklu.
Ríki, sveitarfélög, stofnanir
og einstaklingar verða að
spara. Við verðum að losa
okkur við öll útgjöld, sem
ekki eru lífsnauðsynleg, og
við verðum að endurskoða
Endalok ofurhuga á kóralrifi í Cookseyjum
IJIhor Heyerdahl varð heimsfrægur maður, þegar hann svaraði
þeim fullyrðingum vísindamanna, að frumbyggjar Ameríku
hefðu ekki getað komizt út á Kyrrahafseyjar af því að þeir áttu
ekki skip, með því að stiga sjálfur á balsafleka með flokk
manna og láta straum og vind bera sig vestur á Túamótúeyj-
ar á 101 degi. En Heyerdahl og þeir félagar hafa ekld einir nú-
tímamanna látið hafstrauma og vinda bera sig frarn og aftur
um úthöfin. Sennilega hefur enginn leikið það eins oft og
Frakkinn de Bisslioff. En nú mun hann ekki fara fleiri ferðir.
Hann beið bana í lendingu á kóralrifi nú fyrir fáum dögum,
G6 ára gamall.
gæft fyrirtæki, sneru þeir sér að
því að kaupa hnetukjarna á eyj-
unum og flytja þá til Venezúela.
— Frá þessu segir í „Eynni
góðu“ eftir Bengt Danielsson,
,einn Kon-Tíkimanna.
Fiinm þúsunð
sjómíhir á fleka.
De Bisshoff var af efnuðu fyr-
irfólki kominn, fæddur i grennd
við Calais á vesturströnd Frakk-
lands. Foreldrar hans settu hann
í Jesúítaskóla á unglingsárum,
og þ’ðan strauk hann fjórtán
ára gamall og réðst skipsdreng-
ur á skip, sem sigldi suöur fyr-
ir Eldland. Upp frá þvi var líf
hans len~st af leikur við áhættu.
En ha:in siapp jafnan heill á
húfi, þr.r U1 nú á dögunum.
Mannætur og súpa
lír koppafeiti.
f heimsstyrjöldinni fyrri var de
Bisshoff meðal þeirra, sem
fyrstir stýrðu frönskum herflug-
vélum. Mun hann hafa verið
snöggsoðinn flugmaður, enda
var fluglistin mjög í bernsku, en
samt slapp hann heill á húfi.
Þegar hann losnaði úr herþjón-
ustunni, tók hann á leigu skútu
og hélt áfram sjóferðum, en
skútan fórst í stormi við Azór-
eyjar. Flæktist hann upp úr því
til Kína, þar sem hann varð yf-
irmaður öryggissveitarinnar á
franska forréttindasvæðinu í
Hanko'w upp úr 1920. Þar komst
hann i kynni við annan ævin-
týramann franskan, Jean Tati-
bouet, og með houm hélt hann
aftur út á hafið í kínverskri
djúnku. Sveimuðu þeir í tvö ár
fram og aftur um Kyrrahaf og
Indlandshaf á þessari djúnku.
Á þessum árum voru þeir fé-
lagar í átta mánuði meðal mann-
æta af Papúakyni, og seinna
handtóku Japanir þá á Marshall-
eyjum, er þá lutu jaþanskri
stjórn, þvi að þeir voru grunaðir
um njósnir. Þeir voru þó fljót-
lega látnir lausir og sigldu sem
skjótast brott, en er þeir voru
komnir á haf út, uppgötvuðu
þeir, að Japanir höfðu stungið
gat á allar niðursuðudósir í
skútu þeirra i leit að leyniútbún-
aði. Þeir urðu því matarlausir
og lifðu á fiski, sem þeir veiddu,
þann grundvöll, sem fram-
leiðslunni er ætlað að hvíla
á og haga svo til, að mann-
afli og vélakostur til sjávar
og sveita nýtist, svo að við-
hlítandi sé. Því betur sem
það tekst, þeim mun minna
þurfum við að skerða lífskjö.r
okkar.
En sú braut, sem farin
og súpu, sem þeir gerðu sér úr
koppafeiti, karrýi og rigningar-
vatni. Þeir náðu þó landi á Móló-
kaí, í grennd við Hawaíí, holds-
veikranýlendu hins nafntogaða
prests, Damíens. En svo illa
voru þeir leiknir, er þeir skjögr-
uðu á land, að holdsveika fólkið
flúði þá í ofboði, dauðhrætt við
þessi afskræmi i mannsmynd.
Á kænu yfir tvö úthöf.
pftir þetta smíðuðu þeir sér
Suðurhafseikju með vogskíði
og sigldu á henni yfir tvö úthöf
frá Hónólúlú til frönsku Mið-
jarðarhafsstrandarinnar á tvö
hundruð og fimmtíu dögum. Af
því varð de Bisshoff mjög fræg-
ur. Heima í Frakklandi gerði
hann sér fleka og lét sig reka
niður Garonnefljót og út á Bisk-
ajaflóa og út á Atlantshaf. En
við Kanaríeyjar sigldi spænskur
fiskibátur á flekann og tortimdi
honum. De Bisshoff bjargaðist
auðvitað eins og endranær.
Upp úr þessu var de Bisshoff
um hríð um kyrrt í Hónólúlú,
þar sem hann gerðist franskur
ræðismaður og lét lítið á sér
bera. En þegar Thor Heyerdahl
sigldi á Kon-Tíkí-flekanum frá
Perú til ■ Túamóteyja, stóðst de
Bisshoff ekki mátið. Hann
hleypti á ný heimdraganum. Á
þessum árum komst hann yfir
farkost, sem varð allfrægur á
Kyrrahafinu, kínversku djúnk-
una Sjen Hó, sem milljónakerl-
ing í Bandaríkj unum hafði látið
smiða handa burknafræðingi til
sjóferða milli Suðurhafseýja.
Þegar hún varð leið á burkna-
fræðingnum, gaf hún bandaríska
sjóhernum skútuna, en hann
notaði hana sem skemmtistað
handa liðsforingjum. Burkna-
fræðingurinn vék þó aldrei úr
henni, jafnvel þótt gleðskapur
liðsforingjanna gengi svo langt,
að þeir hefðu þiljurnar í barn-
um, sem búinn hafði verið til
handa þeim, fyrir skotmark.
Loks tókst burknafræðingnum
með þráa sínum að fá djúnkuna
keypta fyrir einn dal, því að sjó-
her Bandaríkjanna mátti ekki
gefa skip. Siðan gerð.u burkna-
fræðingurinn og de Bisshoff
bandalag og ætluðu sér að koma
á fót stofnun, sem gæfi mönnum
góð ráð um hafstrauma á Kyrra-
hafi og gróðurfar á eyjunum.
En þegar það reyndist lítt arð-
He Bisshoff ól nú þann draum
í brjósti að sigla frá Kyrra-
hafseyjum til meginlands Amer-
iku á svipuðum fleka og Thor
Heyerdahl hafði farið á vestur
yfir. Árið 1956, þegar Thor Hey-
crdahl var á heimleið úr rann-
sóknarleiðangri sínum á Páska-
ey, var de Bisshoff á Tahíti ferð-
búinn með bambusfleka, sem
hann ætlaði að fara á austur
yfir hafið. Hér var þó úr vöndu
að ráða, því að hann hafði haf-
straumana á móti sér. Hann gat
ekki borizt austur, nema langt
suður í hafi, þar sem kaldir
straumar liggja austur með
jaðri kalda sjávarins úti fyrir
ísbreiðum Suðurheimskautsins.
En þótt de Bisshoff tækist að
láta þennan straum bera sig
austur yfir og upp undir strend-
ur Suður-Ameríku, var hætta á,
að hinn svonefndi Humboldts-
straumur hrifi þar flekann og
fleytti honum aftur vestur yfir.
Svo fór líka, að fleki de Biss-
hoffs fórst í stórviðri við Júan
Fernandenz, eyjar vestur í hafi
undan Chileströnd, og þar var
honum bjargað af herskipi.
Hafði flekinn þá borizt fimm
þúsund sjómilur.
Hinzta förin.
IFissulega var de Bisshoff tek-
inn að eldast, en hann var
þó ekki af baki dottinn. 1 apríl-
mánuði síðastliðnum ýtti hann
enn fleka á flot, að þessu sinni
frá Perúströnd. Förinni var
heitið til Tahítí. Með honum
voru fjórir menn. En straumar
og veður báru hann norðar en
hann uggði. Hann hafði langa
útivist, en lét ekki bugast. I
byrjun septembermánaðar bar
fleka hans loks að kóralrifinu
Rakahanga í Cookseyjaklassan-
um norðaustur af Nýja-Sjálandi.
Þá var flekinn orðinn svo vatns-
ósa, að hann maraði í kafi, en
de Bisshoff og förunautar höfð-
ust við örmagna uppi á þilfars-
skýli á honum. Brimaldan, sem
stöðugt lemur þessi eyjarrif,
kastaði flekanum upp að kóral-
ströndinni og braut hann. Fjórir
mannanna komust á land við ill-
an leik, en de Bisshoff sjálfur
festist í flakinu og lamdist við
grjót. Förunautar hans náðu
líkinu með hjálp eyjarmanna. En
de Bisshoff fer ekki fleiri sjó-
ferðir. Hann hætti sér einu sinni
oftar en farsælt var.
hefur verið og enn er jafn-
vel talað um að fara, leiðir
ekki til annars en gjaldþrots.
Við það gjaldþrot féllum við
þeim í hendur, sem hafa lán-
að okkur stórfé til eyðslu á
undanförnum árum — og
hvernig skyldi landhelgis-
deilunni og öðrum réttinda-
kröfum okkar þá lykta?
Hvaðan ætli þá kæmu pen-
ingar til þess að borga meg-
inhlutann af verði útflutn-
ingsvörunnar? Hvað stoðuðu
þá verkföll?
A5stobarlæknissta5a
Staða aðstoðarlæknis í röntgendeild Landspítalans er
laus til umsóknar frá næstu áramótum. Laun samkvæmt
launalögum. Umsóknir ásamt upplýsingum um nám og fyrri
störf, sendist stjórnarnefnd ríkisspítalanna fyrir 20. október
næst komandi.
Skrifstofa ríkisspítalanna.