Atuagagdliutit - 28.10.1992, Síða 5

NR. 5 1992
AALISAAT
5
Ataatsimoortumik sillimmasiineq
All. Iver Lyberth, Isumaginninnermut Pisortaqarfik
Aalisartut piniartullu aju-
naartarnerat imaluunniit
ajutoornikkut akornuser-
tarnerat akuttunngitsunik
tusagassaasarput. Ukior-
passuanngortuni ajunaar-
tarnerit Kalaallit Nunaanni
toqussutaagajunnerpaasi-
mapput, minnerunngitsu-
mik aalisartut aamma pini-
artut akornanni.
Taamaattumik ataatsi-
moorussamik sillimmasii-
sarfik pilersinneqarsimavoq
aalisartunut, piniartunut
aamma savaatilinnut tunn-
gatinneqartoq. Piginneqati-
giiffiit inuillu ataasiakkaat
taanna atorlugu taarsiissu-
tisinissaq, ullormusiaqar-
nissaq il.il. qulakkeersin-
naavaat inunnut sulisunut
tunngatillugu.
Sulisitsisoq sillim-
masiisussaatitaasoq
Kinaluunniit nammineq
akisussaafligalugu ima-
luunniit allanik peqateqar-
luni aalisarnermik, piniar-
nermik, aallaaniarnermik
taakkuluunniit assigisaanik
.imaluunniit savaateqarner-
mik inuussutissarsiummik
ingerlataqartoq pisussaa-
voq, Kalaallit Nunaanni su-
lisilluni ajoqusersinnaanis-
samut sillimmasiinissamik
peqqusummi 9 malillugu,
imminut sillimmasissalluni
ingerlatami nammineq pe-
qataanermi annertussusia
naapertorlugu. Imaappoq
aalissartutnammineerlutik
angallateerarsortut ima-
luunniit aalisariutini/kili-
saatini inuttaasut immin-
nut sillimmasersimasus-
saapput.
Umiarsuarmik Kalaallit
Nunaanni angerlarsimafTi-
littut allagartalimmik pigin-
nittoq, umiarsuarli danskit
umiarsuarnut allattuiffian-
ni allassimappat imaluun-
niit allassimasunut ilalerus-
saappat pisussaavoq inun-
nut siUimmasiinissamut,
umiarsuarmi sulisussatut
sulisussarsiarineqarsimasu-
nut, pineqartoq umiarsuar-
mik piginnittuunngitsumik
atorfinitsitaasimagaluar-
pat, aammalu suliaq umiar-
suup ingerlatinneranut
atanngikkaluarpalluunniit.
Aama sillimmasiisussaati-
taapput inuit umiarsuarmik
tamakkiisumik ilaannaanil-
luunniit piginnittut tassani-
lu suliffeqartuusut, umiar-
suaq nuannaariartaatiinna-
vittut atorneqarsimanngip-
pat.
Aalisarnermik inuussu-
tissarsiuteqarnermikkut
angallataatillit (kilisaataa-
tillit/aalisariutaatillit) 20
BRT sinnerluguluunniit
oqimaassusiata usigisinnaa-
saasalu angitigisumik pigi-
sallit ataatsimoorussamik
sillimmasiisimasussaapput,
taamalu angallammi/kili-
saammi inuttarineqartut
tamakkerlugit sillimmaser-
simasussaallugit. Aamat-
taaq aalisariummik 20 BRT
inorlugu oqimaatsigalunilu
usisinnaatigisumik pigisa-
lik/pigisallit sulisunut tama-
nut angallammi sulisinne-
qartunut sillimmasiisussaa-
titaapput.
Sillimmasiisarfik
Kalaallit Nunaanni sulisil-
luni ajoqusersinnaanermut
sillimmasiis arnermut
Ataatsimiititaliaq ataatsi-
moortumik sillimmasiiner-
mut sillimmasiisarfiuvoq.
Ataatsimiititap ukiut ta-
maasa ukiumut pineqartu-
mut akiliu tissat akiligassiis-
sutigisarpai. Akiliutissaq
naatsorsomeqartarpoq sil-
limmasertissimasup inuus-
sutissarsiummi ullut qanoq
amerlatigisut ators imanerai
najoqqutaralugit kiisalu ul-
luni qanoq amerlatigisuni
ikiorteqarsimanersoq na-
joqqutaralugu.
Ukioq sillimmasiiffiusoq
ullunut 300-nut naatsor-
suunneqartarpoq. Sillim-
masertissimasoq inuussu-
tissarsiuummi ulluni 100-ni
taakkuluunniit inorlugit
ukiumi qaangiuttumi sulisi-
mappat akiliutissaq ulluni
100-ni inuussutissarsiummi
sulisimanertut naatsorsor-
neqartarpoq. Allanut tunn-
gatillugu ullut amerlassusi-
Ajoqusernemut ataavartunut ulluinnarni inuunermut
akornutaasunut taarsiissuteqartoqartarpoq.
Der ydes erstatning for men, der medfører ulemper i den
daglige tilværelse.
lerneqartarput kisitsimmut
100-mik agguameqarsin-
naasumik qaninnerpaamut
amerlassusiliinikkut.
Suliffik inuussutissar-
siummik ingerlatsiflik
inummik ataasiinnarmik in-
gerlanneqartoq imaluunniit
allam ik piginneqataaffigine-
qartoq (interessentskab) su-
lisilluni ajutoorsinnaaner-
mut sillimmasiutissamut
naalagaaffimmit tapiifligi-
neqarnissamik pisinnaati-
taavoq. Naalagaaffiup ta-
piissutai sulilTeqarfimmut
peqatigiiflittut ingerlanne-
qartumut imaluunniit akti-
eselskabemut, anpartsel-
skabemut imaluunniit an-
delsselskabemut tunniun-
neqarsinnaanngillat.
1989-ip kingorna akiliu-
tissaq naalagaaffimmit ta-
piissutitaqanngitsoq 1.200
kroniusimavoq. Naalagaaf-
flk tapiissuteqarsimatillugu
akiliutissaq 720,- kroniu-
voq.
Nalunaarutiginninneq
Sulinermi ajoqusersimaneq
Kalaallit Nunaanni sulisil-
luni ajoqusersinnaanermut
sillimmasiisarneq malillugu
aningaasanik pisartagaqar-
fiussangatitaq piaamerpaa-
mik, naliginnaasumik suli-
silluni ajoqusersimaneq ajo-
qusemerup kingorna ima-
luunniit ataavartumik ajo-
qusernerup kingorna, aam-
ma/imaluunniit inuussutis-
sarsiorsinnaassusermik an-
naasaqamerup kingorna si-
vikinnerpaamik sapaatip
akunnerini 3-ni sivisussute-
qassangatitaq, piaamerpaa-
mik aamma ullut 14-inngor-
tinnagit kommunerisamut
nalunaaquteqarnissamut
immikkut immersugassiaa-
soq atorlugu nalunaarutigi-
neqassaaq, nakorsap ajoqu-
sernermik passussisimasup
allagarsiussaanik ilaqartil-
lugu (lægeerklæring I).
Ajomartinnagu ataatsi-
miititaq toqusoqarsimatil-
lugu, sulinikkut ajutoornik-
kut pissuteqarsorisamik,
nalunaaqutappat akunneri
48-ngortinnagit nalunaarfi-
gineqassaaq.
Tunniuttakkat
makkuupput
Ullormusiat:
Sulisilluni ajoqusersima-
nermik pissuteqartumik
ajoqusertoq ajoqusernerup
kingorna sapaatip akunneri
3 suli sulilersimanngippat
ullormusiat tunniunneqar-
talersussaapput. Ullormusi-
at amerlassusii isertitaqar-
tigisarnermik apeqqutita-
qarput. Sapaatip akunnera-
nut ataasiarluni tunniunne-
qartarput, isertitarisartak-
kalli 90%-iannik amerlassu-
seqarlutik, amerlanerpaa-
milli sap. akunneranut
2.506 kronit. Ullormusiat
tunniunneqartarput ajoqu-
sertup suleqqilernissaata
tungaanut, imaluunniit ajo-
qusersimasoq ajoquserne-
rup kingorna peqqissusissa-
misut peqqitsigilerpat.
Ataavartumik innar-
luuteqalernermut taar-
siissut:
Tunniunneqartarpoq su-
linermi ajoqusernerup ajo-
qusertoq katsorsaanerup
tungaatigut ataavartumik
akornusersimappagu. Ul-
luinnarni inuunermi ajuto-
orsimanerup nassataanik
ajoqutaalersut taarsiissute-
qarfigineqarput assersuuti-
galugu inussat ilaannik ami-
gaateqalernermik pissute-
qartumik imaluunniit isip
aappaani tappingersimaner-
mik pissuteqartumik ajoqu-
teqalersimagaanni. Ataa-
vartumik ajoqusernerup an-
nertussusia 5%-iusussaavoq
tassanngalunniit annerus-
salluni. Annikinnerusumik
akornusersimagaanni taar-
siissutisisoqarsinnaanngi-
laq.
Inuussutissarsiorsin-
naassusermik annaasa-
qarnermut taarsiissut:
Ajoqusersimasoq ajoqu-
sernerminik pissuteqartu-
mik suliannaaminik nangit-
seqqissinnaajunnaarpat
isertitarisartakkamisut
isertitaqartartigaluni, iser-
titaalu malunnarluartumik
appariaateqarsimappata,
inuusstitissarsiorsinnaassu-
sermik annaasaqarnermut
taarsiissuteqartoqassaaq.
Inuussutissarsiorsinnaas-
suseq 15%-imi taannaluun-
niit sinnerlugu annaasaqar-
fiusimappat taassuminnga
taarsiissuteqartoqartarpoq.
Qimataasunut taar-
siissut:
Aalisartoq piniartorluun-
niit inuussutissarsiornermi
ajunaarnermigut nuliani qi-
. mappagu, tamatigut nuliaa-
soq ikaarsaariamermut
ataasiaannartumik 71.100
kroninik taarsiiffigitittar-
poq(april aallaqqaataani an-
gissuseq iluarsiissuteqarfi-
gineqartarpoq) »katissima-
nagu« inooqatigisamut
aamma taarsiissuteqarto-
qarsinnaavoq, sivikiimer-
paamik ukiuni 5-ni qima-
taasup toqusoq inooqatigisi-
mappagu. Uillartoq allanit
sulisorineqannginnermigut
uiminit pilersorneqarsima-
tillugu, uillartoq pilersuisu-
erunnerminut taarsiissuti-
sisarpoq. taarsiissutit taak-
ku qaammatikkuutaartu-
mik aalajangersimasumik
sivisussusilimmik tunniun-
neqartarput - sivisunerpaa-
milli ukiuni 10-ni. Meeqqat
18-it inorlugit ukiullit pinn-
gitsooratik taarsiifligine-
qartussaatitaapput, piler-
suisortik toqusimappat. Uil-
lartumut meeqqanullu taar-
siissutit toqusup qanoq iser-
titaqartigisimaneranik
apeqqutitaqarput.
Sillimmasiinngitsoor-
neq
Sulisilluni ajutoortoqarsi-
mappat, sulisitsisorlu sil-
limmasiissu- teqartussaati-
taanerminik eqqortitsisi-
manngippat, Ataatsimiiti-
taq siumoortumik tunnius-
sisassaaq ajoqusertumut
imaluunniit qimataasunut
peqqussummi aalajanger-
sakkat malillugit. Tamatu-
ma kingornatigut sulisitsi-
sup Ataatsimiititap tun-
niuttagarisimasai utertit-
tussaavai. Ataatsimiititap
aningaasat akilersinniarsin-
naavai Kalaallit Nunaanni
eqqartuussisarnermi inat-
simmi kapitali 7-imi aala-
jangersakkat malillugit.
Aalisartoq piniartorluunniit inuussutissarsiutinimik ingerlatsisilluni ajuaanaarpat uillar-
nera 71.100 koruuninik taarsiivigineqassaaq.
Hvis en tisker eller fanger omkommer under sit arbejde, vil enken modtage en erstatning
på 71.100 kroner.