Mánudagsblaðið


Mánudagsblaðið - 07.03.1966, Blaðsíða 3

Mánudagsblaðið - 07.03.1966, Blaðsíða 3
Mánudagur 7. marz 1966 Mánudagsblaðið Siaójynr aíta Kemur út á mánudögum. Verð kr. 10.00 í lausasölu. Áskrifeuda- gjald kr. 325,00. Sími ritstjórnar: 13496 og 13975. Ritstjóri og ábyrgðarmaður: Agnar Bogason. Auglýsingasimi 13496. — Prentsmiðja Þjóðviljans. Stríðsg/æpir Framhald af 6. síðu. 20.000 talsins. Gífurlegt mann- tjón hafði dregið kjarkinn úr Marokkó-möiuiunum — þeir hðfðu misst yfir 8.000 fallna á fáum vikum. Baráttuþrek þeirra andspænis fainum styrktu vörnum Þjóðverja við Gustav- línuna, var alveg á þrotum. 50 „FYSNARSTUNDIR" Þegar því Juin barst undir þessum kringumstæðum sú skil yrðislausa fyrirskipun „með öll- um ráðum og hvað sem það kostar" að brjótast í gegnum varnir Þjóðverja, hikaði hann ekki við að kref jast sérstakra íviinana fyrir hermenn sína: Frjalsar faendur í þrjá sólar- bringa gegn íbúunum! Yfirher- stjórn Bandamanna lét efcki standa á samþykki sínu, en taldi samt að 50 fýsnarstundir nægðu. TRYLLAST Og hin- djöfullega dagskipun Juins bar tilætlaðan árangur. 1 krafti fyrirheits hans um að mega óhengt svala hinum dýrs- legu girndum sínum að unnum sigri, borðust Marokkó-her- mennirnir eins og óðir væru. Þjóðverjar höfðu ekki fyrr ver- ið hraktir úr varnarstöðvum sínum en að hinir snarvilltu Afríkumenn sneru sókn sinni gegn hinu „ný-frelsuðu" fcven- þjóð. Upphófst nú einhver hin trylltasta hópnauðgun annarar heimsstyrjaldarinnar. NAUÐGAD FRÁ 12-80 ARA 1 greinargerð Covelli f yrir frumvarpinu segir m.a.: „Mar- okkó-hermennirnir steyptu sér nú yfir íbúana, sem vom fyrir Iðngu orðnir örvinglaðir vegna langvarandi stríðshörmunga, eins og óðir hundar. Þeir nauðg uðu stúlkum og konum frá 12 ára til 80 ára aldurs, þeir tóku ekkert tillit til heilsufarg eða líkamsástands viðkomandi, og þeir nauðgðu m.a.s. konum, sem komnar voru að barnsburði, svo og geðsjúklingum." VIÐBJÓDURINN NÆR HÁMARKI Aðeins örfáar stúlkur sluppu við endurteknar nauðganir, því hinar lýðræðislegu hersveitir leituðu alstaðar vandlega, frá kjöllurum upp á þök húsanna: gripahús, hellar, skógar og önn ur fylgsni voru yfirfarin hvað eftir annað . Elzta konan í Ausonia, er var 84 ára, lézt í einni nauðguninni. I öðru þorpi var tveimur ellefu ára stúlku- börnum nauðgað til faana. Tvær systur, er hafði tekizt að flýja heiman frásér féllu í hendur hermanna Bandamanna í skóg- arrjóðri einu. 200 Marokkómenn steyptu sér yfir þær. Önnur stúlkan dó af meðferðinni, hin varð vitstofe, og flutt á geð- veikrafaæli. Karlmenn þeir í bæjunum, er reyndu aði vernda konurnar, voru umsvifalaust skornir á háls, skotnir eða kyrktir, eftir að hinir „þel- dökku" höfðu skorið af þeim kynfærin. Oft voru þeir áður bundnir við rúmstokkana og neyddir til þess að verða áhorf endur að Marokkómönnum svala fýsnum sínum. Prestinn í Esperia, er hafði falið nokkrar konur í kirkjunni, tóku hermenn Alphonse Juins og dróu út á markaðstorg staðarins, þar sem þeir slitu hann í snndur á milli sín. GANDARIKJAMENN KOMA Þegar hinar 50 ógnarstundir voru lofcs liðnar, komu Banda- ríkjamenn og tóku við yfir- stjórn héraðsins. Þeir höfðu meðferðis skriðdreka, hjúkrun- arkonur, kornmat og niðursuðu vörur og — það sem var nauð- synlegast af öllu — varnarlyf gegn kynsjúkdómum. En mót- tökur hernámsliðsins vora. ekki8 sérlega hjartanlegar af hálfu íbúanna eins og nærri má geta. — KVIKMYND — SOPHIA LOREN Níu mánuðum síðar fæddist mörgum hinna svívirtu kvenna (en örlög þeinra hafa verið tek in til meðferðar í kvikmyndinni „La Chociaria", sem gerð var árið 1960 og Sophia Loren m.a. leikur í) múlattabörn, er mörg hver vorui útsteypt í sýfilis. LITLAR BÆTUR Löngu seinna greiddi fransk- ur herdeildarforingi 5.000 hinna „marokkóseruðu" kvenna 60.000 lírur. 55.000 hin.na svívirtu var hins vegar neitað um nokkra greiðslu. Með vopnahléssamningunum skuldbatt ítalska stjórnin sig til að annast konumar. En enda þótt ítalska stjórnin fengi sér- staka eftirgjöf á stríðsskaðabót- um til bandamanna í þessu augnamiði, hefir hún fram á þennan dag ekki hirt um fórnar dýr hinnar lýðræðislegu dag- skipunar. Við þetta er svo ekki öðru að bæta en því, að ef þarna hefðu átt Þjóðverjar hlut að máli, myndu þeir umsvifalaust hafa orðið að gjalda glæpsins og trúlega myndu þeir útvarps- kommarnir Hendrik Ottósson og efnilegusbu nemendur hans, þeir Thorolf Smith og Ævar Kvaran, hafa smja:'' að á ósóm- anum ekki óf áar útvarpsmínútr ur. Gnýr. Lokaþáttur. Guðbjörg, Rúrik og Gunnar. Þjóðleikhúsið: Gullna hliðið Höf: Davíð Stefánsson. Leikstjorí LáÉus Pálsson. Vinsælt leikrit veldur máklum * * vonbrigðum - Gnlrta "hliðið *á 25 ára «af- mæli þessa dagana og þótti Þjóðleikhúsinu hlýta að hefja sýningar á þessu snotra en vin- sæla verki, látmim höfundi og því sjálfu til heiðurs. Það mun vera staðreynd, að þegar ein- hverjum eða einhverju er gert eithvað til heiðurs, er vel til alls vandað og áherzla lögð á sem mesta iullkomnun svo að allir hafi ánægju af, sá eða það sem heiðrað er og iþeir, sem að því vinna. Allt þetta mistókst Þjóðleik- húsinu; nú, og áttu þar hlut að máli leikstjórinn, sem teljast verður aðal ábyrgðarmaðurinn, leikararnir og leiktjaldamálar- ar. Frumsýning Þjóðleikhússins á þessu verki varð stofnuninni til mikillar vansæmdar og verk inu til vafasams heiðurs. Brölt kerlingarinnar hans Jóns með sálina hans til himna ríkis byggist á gamalli þjóð- sögu, sem unnið hefur sig í hjarta þjóðarinnar. Höfundi leikritsins fannst hér tilvalið sviðsefni og vann ýmislegt skemmtilegt úr því. Sjálft er verkið veigalítið, stórgallað og oft ákaflega þurrt. Hinsvegar tekst snillingnum að gefa því „yndisþokka" og naive sjarma, sem hlaut að finna hljómgrunn hjá þjóðinni. Davíð „spilar" hér á alþýðuna eins og listamanni einuin er fært. Hann otar sam- an andstæðingunum, lygna, ill- yrta karlinum Jóni, hranaleg- um og orðsnjöllum, kvennabósa fullum af sjálfhælni, og kerl- ingunni einföldu og trúföstu, sem skal koma sálinni hans inn •í 4iimnaríki hvað sem tautar. Og ekki sleppir hann tækifær- inu þegar þau. leggja af stað. Hvert atriði nýtir Davíð til að krtla eftirlætMþrótt þjóðarinn- ar — það að íasta yfirmenn, sýslumenn — hefna sín á þjóf- um og öðrum Hlræðismönnum — bera uppi hróður hins undir- gefna og fátæka. Hér er skö ekkert smáræði í matinn fyrir alþýðuna, og víðast hvar vel nýtt. Gallinn er sá, að Davíð kast- ar oft höndum til einstakra at- vika, sum virðast jafnvel vera í andstöðu við allra rðkrétta hugsun. Hann tekur ekki efnið nógu sterkum og föstum tök- um, vinnur ekki eins vel og hann vissulega gat samanber önnur sviðsverkefni. Sízt bætir svo úr skák þegar leikstjórihn bæði fellir úr og bætir inn í at- riðum, sem koma hvergi að gagni, bæta í engu um galla né eru nokkurs listræns virði hvernig sem á er litið. Ætla mætti að þaulvanur leikstjóri, sem vissulega mun hafa ein- hver kynni af óskum skáldsins hefði kosið heiHavænlegri og sannari uppsetningu en þá, sem við sáuni. Jafnvel sviðið sjálft, sem orðið var hefð minnir nú mest á glansmynd utan á nið- ursuðudós, og víða er svo ó- haganlega fyrirkomið sviðs- byggingunni, að leikarar, einb- um helvítisfararnir, virðast bein línig vera í vandræðum að finna heimili og óðal Övinarins. Eftir að leikstjórinn hefur þannig kastað höndum til leik- tjalda, eem faann hlítur að ráða, tekst honum sízt betur um val í hlutverk. Nú er það máska ekki á hvers manns færi að fara í fótspor þeirra Arndísar og Brynjólfs, sem skópu eftir- minnilegan dúett í hlutverkum Jóns og kerlingar. Hitt er full- víst, að mistökin verða strax augljós þegar Guðbjörg Þor- bjarnardóttir fær í hendur túlk unina. Guðbjörg er yfirleitt stíf og köld leikkona, sem eiginlega fer ekki úr miðaldragerfi sínu. Mýktin hennar er ekki á um- hyggjusviði kerlingarinnar, raddblærinn nær ekki mæðunni, hinum standandi kerlingarstun- um, sem Arndís náði bezt, á- samt þeim trúarótta og djöfla- hræðslu, sem höfundur lætur skína gegnum persónuna. Hreyf ingar voru ekki eðlilegar og of vel var hún klædd til að falla inn í þau klæði og skæði, sem Jón bóndi hafði efni á að veita. Með þessum mistökum innsigl- ar leikstjórinn raunverulega ðr- lög leikritsins. Rúrik HaraMs- syni tekst þó mun betur og oft ágætlega í hlutverki Jóns. AHt byggist þar á röddinni í pok- anum, og rödd Ruriks nýtur sín nú býsna vel, er víða óvenju- lega skýr og raddblærinn marg- breytilegur. Anna Guðmunds- dóttir er heldur tilþrifalítil í Vilborgu, sviplaus leikur, en út yfir tekur Valdimar Lárusson í prestshlutverkinu. Davið hrúg- ar inn í verk sitt, svipmynctem, likum prestinum. Flestar em á- gætlega gerðar og naer allar €ra þær nauðsynlegar til að ná tspp heildarmyndinni. Leikstjórinoa ætti að sjá, að þetta eru ekM statistahlutverk, eing og hasnn Framhaid á 5. siðu. Gullna hliðið — Guðbjörg og Valiw.

x

Mánudagsblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Mánudagsblaðið
https://timarit.is/publication/313

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.