Tíminn - 16.03.1978, Side 11

Fimmtudagur 16. marz 1978
11
fólk í listum
DEN NORDISKE
N orræna- húsinu
Sýningasamtök i Nor-
ræna húsinu
Það hefur verið nokkuð um
það, að myndlistarmenn stofn-
uðu með sér sýningasamtök,
likt og eigendur iðnfyrirtækja,
til þess að kynna verk sin og
áform. Sum þessara félaga lifa
skammt, önnur eru langlif.
Sum eru óaldarflokkar, sem
leitast við að berja nýjar hug-
myndir inn i almenning, og þeir
hafa náð árangri, a.m.k. til
skamms tima.
Það getur verið fengur að
slikum félögum, bæði fyrir al-
menning og eins fyrir lista-
mennina sjálfa. Ef samtökin
verða fræg, lyftir það hinum
lakari, veitir þeim tækifæri,
sem þeir hefðu ella ekki fengið.
Den Nordiske eru slik sam-
tök listamanna, að manni skilst,
en ekki veit undirritaður mikið
um þessa musterisreglu, en
riddarar hennar virðast ekki
hafa sérstök listpólitisk mark-
mið, hvað myndlistina varðar.
Yfir sýningu þeirra er hinn
syfjulegi akademiski blær sem
hangið hefur niður úr loftinu i
listasölum Norðurlanda svo
lengi, sem maður man, og ef
maður reynir að gera sér grein
fyrir stefnumörkun, þá virðist
abstraktlistin nú endanlega
vera dauð, nema eftirerað gefa
út dánarvottorð fyrir högg-
myndalist.
Samt er þvi ekki að leyna, að
innan félagsins eru mikilhæfir
myndlistarmenn, og nægir þar
að nefna Ingólv av Reyni og
Sture Nilson, en annars eru
félagarnir þessir:
Hermann Hebler, Danmörku
Zakarias Heinesen, Færeyjum
Emil Hörbov, Danmörku
Ai-ne Juhl Jacobsen, Danmörku
Helmi Kuusi, Finnlandi
Hans Lynge, Grænlandi
Niels Andre Malström, Sviþjóð
Göran Nilsson, Sviþjóð
Sture Nilson, Sviþjóð
Tryggvi ólafsson, Island
Ólöf Pálsdóttir, Island
Tuulikki Pietila, Finnland
Gudrun Paulsen, Danmörk
Jens V. Rasmussen, Danmörk
Ingólvur av Reyni, Færeyjum
og Jytte Thompson, Danmörku
Gestir eru að þessu sinni:
William Heinesen, Færeyjum
Óskar Magnússon, tsland
Björje Martinsson, Sviþjóð og
Olga Tesch, Sviþjóð.
Þó virðast fleiri nöfn koma við
sýninguna i Reykjavik, sem
haldin er i Norræna-húsinu, en
gerð eru að umtalsefni i
prentaðri sýningaskrá.
Den Nordiske
Þetta er stór sýning, sem nú
er i Norræna-húsinu, þvi hún
telur alls um 130 myndir, högg-
myndir, málverk, grafik og
vefnað.
Fyrir mig persónulega er
mestur fengur að verkum fær-
eyska snillingsins Ingólvs av
Reyni, sem þarna birtist i enn
nýrri mynd. Það munu nú liðnir
tveir áratugir siðan undirritað-
ur sá fyrst myndir eftir þennan
mann, og þær vöktu strax ein-
hvernóskýranleganfögnuð, lika
talsverða undrun, að svona góð
verkskyldu vera eftir óþekktan
listamann frá Færeyjum, en
siðar átti ég eftir að kynnast
þvi, að myndlistin virðist liggja
svo einkennilega létt fyrir hinu
færeyska fólki, aðþað jaðrar við
rannsóknarefni. Samt kannaðist
ég við forföður færeyskar nú-
timalistar, öðlinginn Mykines,
en verk hans eru líka til á Is-
landi.
Myndir Ingólvs av Reyni eru
sérlega áhrifamiklar.Þær hafa
lika breytzt. Færeyja-grænkan,
sem Kjarval talaði um, er þar
ekki lengur. Myndirnar eru grá-
ar og óræðar eins og bergvegg-
ur, og atriðum hefur fækkað.
Sumar hafa ekki lengur nöfn.
Einhverjusinni var rithöfundi
lýst þannig, að hann heflaði
texta sinn svo, að ekkert væri
eftir i honum nema stillinn.
Það er ekki ljóst hvað Ingólv-
ur af Reyni hefur i huga með
verki sinu, en á hinn bóginn er
það auðfundið hverjum og ein-
um, að hann færist nær, — nær
einhverju óþekktu og dularfullu
i senn.
Sture Nilson sýnir i forstofunni
Allt ber að sama brunni.
Liturinn einfaldast. Atriðum
fækkar, miðað við eldri myndir,
sem hér hafa verið sýndar, en
samt sem áður er i myndunum
einhver áþreifanleiki, sem gerir
þær svo einstæðar.
Ingólvur av Reyni fer önd-
verða stefnu í list sinni.
Meðan abstraktlistin er á
merkjanlegu undanhaldi, þá
þróast myndlist Ingólvs av
Reyni i áttina til hreinna ab-
straktiona.
Sture Nilson i forstof-
unni
Sá málari, sem liklega kemur
mest á óvart þarna er Sture
Nilson frá Sviþjóð. Af ein-
kenniiegum ástæðum er honum
þó í raun og veru úthýst úr hús-
inu, myndir hans eru hengdar i
forstofu hússins á aðalhæð, en
ekki i sjálfan sýningasalinn.
Það er örðugt að geta sér til um
það, hvers vegna þessi málari
hlýtur þessa sérstöku meðferð,
að hafa einkasýningu innan um
yfirhafnir og klósettganga. Ef
þetta er gjört i auglýsingaskyni,
hefði mátt setja úrtak i forstof-
una, en það er fjölyrt um þetta
hér.vegna þess að það var nán-
ast fyrir hreina tilviljun að
undirritaður átti erindi upp á
loft og sá þá þessar merkilegu
Varið land eftir Tryggva ólafsson
myndir, sem reyndust svo vera
partur af sýningunni — Den
Nordiske.
Sture Nilson sýnir fjögur
verk, og þau eru öll mjög sér-
stæð. Bæði vel máluð og svo ein-
kennilega frumleg i lit. Liturinn
minnir einna helzt á nýjárs-
myndir Kinverja, — allavega á
austurlenzka liti, fremur en
norræna, ef unnt er að skil-
greina liti eftir hnattstöðu
manna og búsetu.
Það var sannarlega fengur að
þvi að fá að sjá myndir eftir
þennan sérstæða listamann.
Tryggvi Ólafsson kemur
skemmtilega fyrir sjónir á sýn-
ingunni og þá sérstaklega með
myndinni Varið land. Hún er
æði stór, viðlika og tvöföld bil-
skúrshurð, og þar kemur fram
táknmál, sem minnir á ljóö. Lit-
ur Tryggva er þarna einhvern
veginn áþreifanlegri, og hann
hefur dýpra inntak en áður.
Aðrir sem eiga athyglisverð
verk á sýningunni að voru mati,
eruTuulikki Pietiala,sem sýnir
fingerða grafik. Guðrún Poul-
sen á þarna nokkur málverk,
sem ós jálfrátt minna tslendinga
á Gunnlaug Scheving eða Jón
Engilberts, þ.e.a.s. áhrifin. Þá
er það hin litglaða Olga Tech, og
Zajarias Heinesen. Gula mynd-
in hans er skemmtilega spont-
ant, og hann á lika dálitið af
Færeyjagrænkunni góðu.
Emil Hörbov sýnir mildar vel
byggðar myndir.
Grænlendingurinn Hans
Lynge virðistóráðinni list sinni.
September sól er ef til vill sér-
stæðasta myndin. Það er ekki á
hverjum degi, sem maöur sér
málverk eftir Grænlendinga, en
i listasögunni hafa þeir átt sinn
fasta sess lengi. Sumir telja
myndlistarkunnáttu Grænlend-
inga til forna hafa verið með
ólikindum mikla, og þótt það sé
ósanngjörn krafa, þá vill mað-
ur, eða krefst maður að upprun-
inn skini gegnum hina akadem-
isku menntun.
Keramik-málverk Nils Andre
Malström eru áhugaverð og vel
gerð. Þarna er myndlistarleið
(málverk upp á vegg) sem alltof
sjaldan er farin. Brenndir litir
og keramik gefa mikla mögu-
leika i áferð og lit.
Sýningunni i Norræna-húsinu
lýkur um næstu helgi, eða nánar
til tekið 19. marz.
Jónas Guðmundsson
Upplýsingar á tölvuspj öldum
— ný tölvutækni getur sparað 25-50% af prentunarkostnaöi
SKJ —Ný tölvutækni er nú að
ryðja sér tíl rúms hérlendis, en
hún mun leysa pappir af hólmi I
tölvuvinnslu. Hér er um að ræða
tækni, þar sem notuð eru filmu-
spjöld til að geyma hvers konar
uDDlýsingar i stað pappirs til
þessa. Eru listarnir minnkaðir i
hlutfallinu 1:48 frá þvf sem þeir
væru á pappir. Sem dæmi má
nefna, að Þjóðskráin öll kemst á
16 filmuspjöld af stærðinni
105x148 mm, en hún hefur hingað
til tekið yfir fimmtán bindi á
pappir, sem hvert um sig er svip-
aðað þykkt og simaskráin. Marg-
ir tölvunotendur, sem prenta
stóra lista munu með þessari
tækni geta sparað 25-50% af nú-
verandi prentunarkostnaði.
Fjögur fyrirtæki, Skýrsluvélar
rikisins og Reykjavikurborgar,
Reiknistofa bankanna og tölvu-
deildir SIS og Flugleiða hafa und-
anfarna mánuði gert tilraunir
með notkun mfkrófilma i tölvu-
vinnslu. A þessum tima hefur
nokkrum tölvukerfum er nota
mikinn pappir, verið breytt og
mikrófilmur myndaðar i staðinn.
Hjá Skýrsluvélum einum hefur
siðan verið prentuð um hálf
milljón blaðsiðna á mikrófilmur.
Sérstök lestæki eru notuð við lest-
ur af filmunum og koma upplýs-
ingarnar fram á skermi.
Auk þess sem fyrirtæki geta
haft bókhald sitt á míkrófilmum
aukannarra tölvuútskrifta, er al-
gengt að blöð og bækur séu geymd
á tölvuspjöldum. Sem dæmi má
nefna að New York Times, Time
og Newsweek eru gefin út á
mikrófilmum, einkum til notkun-
ar á söfnum. Flestir kannast
einnig við að varahlutalistar bif-
reiðaumboðanna eru á mikró-
filmum.
Arlega er prentað á 200-300 tonn
af pappfr i tölvuvinnslu hérlendis
,og er söluverðmæti þess pappirs
150-200 milljónirkróna. Auk þessa
kostnaðar er ákaflega dýrt að
geyma miklar upplýsingar prent-
aðar á pappir vegna þess hve
mikið pláss hann tekur. Ljóat er
að notkun mikrófilma við tölvu-
vinnslu býður upp á verulegan
sparnað, meiri vinnsluhraða og
bætta möguleika i leitun og up;
flettingu i skrám. Mikrófilmi
veita einnig aukið öryggi, þ’
auðvelt er að taka afrit af filmui
um og geyma frumritið örugf
lega fjarri notkunarstað. Sökui
litillar fyrirferöar er geymsla
filmunum mjög ódýr.
Tæki til að lesa af mikrófilmui
kosta flest 150-200 þúsund kr., e
tæki sem geta tekið ljósrit «
myndum á mikrófilmu og þanni
skilað pappirsafriti, kost
800-1200 þúsund krónur.