Ísafold - 17.03.1877, Blaðsíða 1

Ísafold - 17.03.1877, Blaðsíða 1
Ritstjóri: Bjöen Jónsson, cand. pliil. Skrifstofa: í Doktors- húsi. Prentsmiðja: Einars pórð- arsonar. r iKill'ohl. irgangurinn, 32 arkir, kost- ar hjer á landi 3 kr., er greiðist í kauptíð; erlendis 4 kr., stök blóð 15 aura. Sólnlaun: 7. hvert expl. Auglýsingar kosta 8 a. línan með venjul. meginmálsletri. IV 5* lieyltjavík, laugardaginn 17. marzmán. ltiCT. Skólainálið. Eptir sira porvald Bjarnarson. I. Heyrt heri jeg menn, og það þá, er skýrir þykja, telja það eitt af þjóðar- einkennum vormn íslendinga, að vjer ljotum við flestum nj'mælum svo illa, að þeir, er ekki þekktu til vor, mættu ætla, að vjer mundum óðir og uppvæg- ir, ef því væri fram farið að koma því á, er vjer í orði höfum svo megnan ó- þokka á; en að hitt væri ekki síður einkenni vort, að bera með þolinmæði, þótt ekki sje með þögn, flest af þessu, sem vjer höfum hvað mest á móti haft, ef að eins er hert í því að demba því á oss nauðuga, ogþað þótt vjer sjáum þegar það er á komið, að það er oss engai haganlegra, eða engu miður skað- legt, en vjer höfðum við búizt, þegar vjer sem frekast nauðuðum og gnödd- uðum móti því. J>ví miður held jeg, að eitthvað sje hæft í þessu; en jeg sje líka, að oss er nokkur vorkunn, þótt svo væri, með því að um langar aldir voru kveinstafir og kvartanir einar sam- an þær einu varnir, sem vjer höí'ðum móti óviturlegum ofríkisráðum. f>vert ofan í skynsamlegar tillögur þeirra manna, er hvað bezt hafa haft vit á því, hvað oss hagaði, hefir hver breytingin annari óhaganlegri og skaðsamlegri verið gjörð á ýmsu því, er oss hefir varðað hvað mestu; menn hafa sjeð IIöfriiiig'ishlaiii>. (Framh.). Hann mátti varla orði upp koma fyrir ekka, og bað skipsijóra þyrina Croekslon; kveðst rnundi segja af hið fjósasta uin alll það, er hann vildi dylja. Sveinninn kvað það satt vera, aö Crock- ston væri frá Vesturheimi, og þeir báð- ir. «Við erum og« mælti hann, «fjend- ur mansalsins, en njósnarmenn erum við eigi, og er okkur mjög fjarri skapi að svíkja yður og selja skipið í hend- ur Norðanmönnumu. ¦ Hvaða erindi áttuð þið þá hingað?» mælti skipstjóri og gjörði sig hvassun við sveininn. Hnnn hikaði við svarið, en mælti síðan í öniggum róm: «Viljið þjer lofa mjer að tala við yður einslega fáein orð». Skipsijóri virti nú sveininn vand- lega fyrir sjer. Andlitið var ofur-blíð- legt og barnalegt, rómurinn mjúkur og jiýður, höndurnar mjallhvítar — og sást það glöggt, svo óhreinar sein þær voru — augun mikil og fjðrleg. Fór nú skipstjóra að detta margt í hug, oglítur framan í Crockston. Hann yppti öxl- um, en svaraði engu. Skipstjóri segir hinar skaðlegu afleiðingar, en af því að breytingin, af einræði þeirra, er völdin höfðu, er komin á, þá cr eins og allur þorri manna telji það sjálfsagt, að óviturleg skaðsemdarráð skuli standa um aldur og æíi; af löngu ófrelsi er sem kominn sje á oss sá herfjötur ánauðarandans, að oss sje fyrirmunað að kippa í lag neinu því, er heimskulegt einræði stjórn- enda vorra, hjerlendra og útlendra, heiir þröngvað upp á oss, og þótt vjer nú að miklu leyti höfum fengið í'öng og ráð til þess, ef vjer að eins hefðum viljann til þess. Ein af þeim breytingum, sem menn almennt hugðu mjög illa til, var sú, er skóli vor var fluttur til Keykjavíkur, þrátt fyrir mótmæli merkustu manna landsins og allra þáverandi kennenda skólans, er spáðu því, að ekkert gott munda standa af breytingunni; og jeg ætla, að hver, sem óvilhöllu auga vill líta á ávextina af veru skólans í Keykja- vík, hljóti að kannast við, að á goðum rök- um haíi verið byggður kvíði kennendanna við Bessastaðaskóla og óhugi lands- manna, sem megn var þá og allvíða mun enn enguminni; ogjeg veit með vissu, að mýmörgum Korðlendingum þykir fyrir engar sakir jafnmikill sviptir að skóla sínum, sem fyrir þær, að eiga einskis úr kosti með að aiia almennrar menntunar sonum sínum, annars en þess, að senda þá í skóla til Keykja- víkur. Af góðum rökum, mörgum sorg- sveininum að koma með sjer og geng- ur að ká-eludyium síiium, lýkur upp hurðinni og segir; «Gjörið svo vel að gaoga inu, inier!« Sveinninu var áð- ur fölur sem nár, en stokkroðnaði nú út undir eyru, er skipstjóri ávarpaði bann þannig, og hrundu honum tár. «Verið óhrædd, verið óhrædd, mær!» rnælti skipstjóri og gjörði sig þýðan ( máli. »Gjörið svo vel að segja mjer, hverjir atburðir til þess liggja, að jeg á þeirri sæmd að fagna að hafa föru- neyti yðaru. Mærin kom sjer eigi að, að svara, en herti upp hugann, er hún sá skipstjora bliðau á svip, og tók þann- ig til máls. «Herra skipstjóri» malti hún, «áform mitt var að reyna að ná fundi föður míns, sem er í Charleston, en sú borg er nú í lierkví bæði á sjó og landi, svo sem yður er kunnugt. Sá jeg, að eigi mundi auðið að komast þangað, og fjekk mjer það mikillar áhyggju og hugraunar. Jeg frjetti þá, að Höfr- ungiir ætlaði að brjótast inn um ber- skipagarðinn, og neytli því allra bragða til þess að uá fari með skipi yðar. Fvrirgefið mjer, að ieg hef tekið mjer 17 legum dæmum þrjátíu ára reynslu, eru menn ekki að eins nyrðra, heldur víðs vegar um allt land orðnir sannfærðir um það, að það er ekki vinnanda fyrir vist skólans samtýnis við æðstu yfir- völd landsins, að hafa hann í Beykjavík, svo gjörðri sem hún er; því reynslan hefir sannað, að skólinn hefir tapað nærfellt engu minna, en bærinn heflr ábatazt, en allir vita, að það hefir verið afar-mikið; en um það blandast engum góðum íslendingi hugur, að fremur sje þörf á að hlynna að þessari einu mennta- stofnun landsins, en að bænum. Sumir kunna að gangast mikið fyrir því, hvað Keykjavík hefir farið mikið fram með þjóðernisbrag eða íslenzku síðan skól- iun kom þangað, og telja við því hætt, að henni knnni að hraka aptur, ef hann færi þaðan; en það er eigi tilvinnanda fyrir íslenzkuna alla á Keykjavík að eiga það á hættu, að hún enn um lang- an aldur eitri fyrir þjóðinni upprenn- andi sonu hennar, þá er verða eiga á síðan leiðtogar þjóðarinnar til góðs, eptir því sem þeim vinnst menning til. En nú er ný út koinið álit nefnd- arinnar í skólamálinu, og er af því auð- sætt, að sú nefnd er ekki samdóma öll- um þorra landa sinna um það, að skól- inu sje óhaganlega settur í Reykjavík, því hún gjörir beinlínis ráð fyrir því, að latínuskólinn ávallt skuli vera þar, og vill svo til hagræðis við kennsluna hafa real-skóla þar líka, er hann kemst á; far að yöur fornspurðum, en jeg var hrædd um að þjer munduð eigi veita mjer bæn mína, ef jeg segði eins og var». — «Þjer getið rjett til um það» mælti skipsijóri. — «I>á fór vel, að jeg bað yður eigi um það», svaraði hin unga mær, og var nú nokkuð hreifari en áður. Skipsljóri gekk um gólf með kross- lagðar hendur. Síðan nam hann stað og tók til að ylirheyra meyna betur. «llvert er nafn yðar?», mælti hann. — «Jenny Hallibourt». — «Faðir yð- ar mun vera frá Boston». — «Já». — «Og þó er þessi Norðanmaður í styrj/- aldarvastri í einu af Suðurríkjunum; hvernig víkur þvi við?«. —• «rað stend- ur svo á því», mælli slúlkan, «að i'aðir minn situr ( dýllissu. Hann var staddur í Charleston, er ófriðnurn laust upp og Sunnanmenn stökktu stjórnarliðinu burt úr kastalanum þar í borginni. Skoðanir föður mfns bök- uðu honum reiöi þrælamanna, og Ijet Beauregard hershöíðingi taka hann og setja í varðhald, þótt fjarri væri öllum lögum. Jeg var þá stödd á Englandi, hjá gamalli frændkonu ininni þar, og

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.