Ísafold - 15.02.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 15.02.1890, Blaðsíða 1
Kemui út á miðvik.udögum og laugardögum. Verð árgangsins (tO^arka) 4 kr.; erlendis 5 kr. Borgist fyrir miðjan júlímánuð. XVII 14. ISAFOLD. Uppsögn (skrifleg) bundin við áramót, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir i.okt. Af- greiðslust. í Austurstræti 8. Reykjavik, laugardaginn 15. febrúar. 1890. ^jóðlegt leikrit! 500 króna verðlann! Fjelag eitt i Reykjavik býóur 500 króna verðlaun fyrir nýtt, velsamið islenzkt leik- rit, i 3 til 5 þáttum, sem verið er hjer um bil 3 klukkustundir að leika. Leikritið á að vera fullsamið og afhent meðundirskrifuðum Birni Jónssyni (Austur- stræti 8) fyrir lok októbermánaðar þ. á., nafnlaust, en nafn höfundarins fylgi i lokuð- um seðli. Yrkisefnið má vera hvort sem heldur vill atriði úr sögu landsins fyr eða siðar eða úr daglegu lifi þjóðarinnar nú á timum. Um meðferð efnisins er eigi annað haft i skilyrði en að ritið miði til að efia og styðja það sem fagurt er og gott, og að leika megi það með vægum tilkostnaði, eink- anlega til leiktjalda. Verði nokkur við askorun þessari, velur fjelagið, — i þvi eru 20 menn —, dómnefnd til að meta rit það eða rit þau, er verðlaun er æskt fyrir, og skal hennar dómi hlita um greiðslu verðlaunanna þegar i stað. Hið verðlaunaða rit er siðan fullkomin eign fjelagsins, og má það fjenýta sjer það á hvern hátt, sem þvi henta þykir. Reykjavík 15. febrúar 1890. Fýrir hönd fjelagsins: þotC. ö. &o&nocm: Sndvidi &'vna%&cxyn>. cbj'ót-n- Bónooon. Eyrarvinna kvennfólks. og aðrir vinnubragða-ósiðir. Sá er vinui- er til vamras segir. Eitt af því, sem oss Jslendingum er tíðast að tala um, er atvinnuleysið, og erum opt fljótir til þess að ámæla þeim, sem landstjórn hafa á hendi og sveitarfjelaga, fyrir aðgjörða- leysi á því máli. En að laga ýmsa galla og óreglu, sem á eru, og oss eru sjálfráðir, það hugsum vjer allt minna um. £að er þó næsta undarlegt, að þjóð, sem kvartar jafnmikið um atvinnuleysi sem vjer, skuli þó kaupa jafnmika vimiu af öðrum þjóð- um, eins og vjer gerum, og margt það sem vjer gætum og ættum að vinna sjálfir. Til þess að nefna fátt eitt, má geta þess, að vjer seljum alla ull vora óunna, en kaupumaptur í staðinn útlenda vefnaðarvöru til klæðnaðar, sem bæði er haldlaus, skjóllaus og heilsu- spillandi; þar að auki gengur ákaflega mikill tími til viðhalds þessum fatnaði. Allir vita, hvað hampvinnunm líður. það mun nú óðutn nálgast sá tíini, að enginn kunni lengur að spinna hamp; það látum vjer aðrar þjóðir gera fyrir okkur, en vinnulaunin borgum vjer þeim náttúrlega. En það, sem vjer einkum vildum tala um, er það, hvernig tilhógunin er með notkun á vinnukröptum vorum, og verðum vjer að segja, að hún sje 111 og óregluleg, og mjögólík því, sem við gengst hjá menntuðum þjóðum. |>að liggur við, að vjer annaðhvort vinnum ekki ¦neitt, eða vjer misbjóðuin kröptum voru með of löngum vinnutíma og óliðlegri vinnuaðferð. Allir vita, hvernig tilhögunin er með sveita- vinnu ; þar þekkir enginn reglubundinn vinnu- tíma, nema ef menn vilja kalla það svo um heyskapartímann, sem þó í sjálfu sjer er skaðlegur ósiður, að keppast mest við það, að hafa vinuutímann sem lengstan, og helzt láta sól og birtu ráða, án þess að gæta þess, að mannlegum kröþtum er misboðið með slík- um ósið, fyrir utan skaðann, sem verkþiggj- andi bíður; því of langur vinnutími gerir verka- fólkið dáðlaust og kapplaust við vinnuna. Jpá er að minnast á vinnulagið í kaupstöð- unum. Mætti búast við, að þar væri mennt- unin búin að ryðja sjer braut til framfara í verklegum efnum, einkum í höfuðstað lands- ins. En því fer fjarri, að svo sje í öllum efnum. Eins og kunnugt er, hafa menn talsverða atvinnu við verzlanirnar, svo sem að ferma skip og afferma, þvo og þurka fisk og ýmis- legt fleira, og gæti vinna þessi orðið mönn- um til mikilla hagsmuna, ef hún væri hyggi- legar notuð en hún almennt er, og afnumdir þeir ósiðir og óregla, sem á þessari atvinnu eru, og ekki einungis eru vinnuveitendum og verkamönnu til tjóns og minnkunar, heldur allri þjóðinni í heild sinni. Eitt er það, sem gerir vinnu þessa bæði seinunna og afar-erfiða. |>að er sá ósiður, að allar vörur eru bornar á bakinu, hvort sem eru matvara, kol, salt, járn eða trjáviður, eða hverju nafni sem nefnist, eða á handbörum, þegar bezt lætur. Enginn burðartól eru ann- ars notuð önnur en hendur og herðar karla og kvenna, enda þótt vögnum veiði alstaðar við komið. |>á er vinnutíminn einnig hjer óhæfilega langur, vanalegast 15—16 stundir dag hvern, án þess að nokkur ákveðinn tími sje ætlaður til að neyta matar síns. Menn verða því annaðhvort að gleypa matinn í sig á hlaup- um, þegar þeim er færður hann heiman að, eða að vera án hans allan daginn, ef fólks- ástæðum heima er svo varið, að enginn sje til að færa þeim hann, en heim má enginn fara. f>að er því nauðsynlegt skilyrði fyrir því, að geta stundað þessa vinnu, að einhver manneskja sje heima, sem geti matreitt og færfc þeim, sem vinnur, matinn. f>að er ekk einungis hneykslanleg óregla, að verkafólk hafi ekki ákveðinn matmáls- tíma, svo að hver, sem vill, geti neytt matar síns heima, í stað þess að sitja eða standa að þvi undir húsveggjum, á bryggjum eða jafnvel götum bæjarins , eins og siðlausir skrælingjar, heldur einnig skaðleg bæði fyrir kaupmanninn og verkamanninn; því það geng- ur margfalt meiri tími í þetta borðhald, sern. sinn er að í hvert skipti, og aðrir standa yfir á meðan, heldur en þó menn hefðu ákveðnar stundir dag hvern til að borða, eins og við gengst hjá siðuðum mönnum. lj>á er enn eitt hneykslið ótalið, sem er al- veg óþolandi og beinlínis allri þjóðinni til skaða og óvirðingar, og hver útlendingur, sem fæti stígur á land vort, hneykslast á. J>að er að hafa kvennfólk til þessarar vinnu, »eyrar- vinnunnar», sem kölluð er. J>að er nærri óskiljanlegt, að þjóð, sem verið er sífellt að slá gullhamra fyrir, hvað

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.