Ísafold - 29.03.1890, Side 1

Ísafold - 29.03.1890, Side 1
'iCemur út á miðvikudögum og ^augardögum. Verð árgangsins <104 arka) 4 kr.; erlendis 5 kr. Borgist fyrir miðjan júlímánuð. ÍSAFOLD. Uppsögn (skrifieg) bundin vi9 áramót, ógild nema komin sje til útgefanda fyrir I.okt. Af- greiðslust. í Aiistvrstrœtl 8. XVII 26.! Reykjavik, laugardaginn 29. marz. 1890. Framsýni. Gufuskipsmálið, þetta, sem „Gufuskips- fjelag Faxaflóa og Vestfjarða“ hefir tekið að sjer, fær víðast mikið góðar undirtektir í orði. Mestallt, sem sagt hefir verið um nauðsyn þess og nytsemi, nú siðast ýtar- arlega og rækilega af síra Jens Pálssyni, vilja menn játa og undirskrifa. Mótbár- ur gegn þvi treysta þeir sjer ekki til að koma með, þótt þeir vildu, þær er nokk- urt hald sje í. í orði kannast þeir við, hve ómetanleg framför gæti að því orðið, •ef flutningar „með eldi og eim“ sjóleiðis gætu komið í staðinn fyrir hin afarkostn- aðarsömu og erfiðu ferðalög á landi eða með róðrarbátum, þar sem þvi verður við komið f>eir vita og, að þótt vjer sjeum fátæk þjóð, þá erum vjer þess meira en megn- ugir, að leggja fram kostnaðinn til þessa fyrirtækis, 80,000 kr. það sem er ekki nema l/12 partur af þvi, sem vjer eyðum { eina munaðarvöru, kaffið, á einu ári; ekki nema Vs eða Ve partur af því, sem vjer eyðum í áfenga drykki, þ. e. oss til skaðsemdar, á einu ári; ekki nema Vt partur af því, sem vjer eyðum í tóbak á einu ári. Ekki nema helmingur af því, sem landssjóður hefir varið á 12 árum til að leigja sjer fyrir misjafnlega hentugar og alls ónógar strandferðir hjá útlendu, yfirgangssömu stórgróðafjelagi; ekki nema þriðjungur af því, sem landssjóður hefir varið á 12 árum hinum siðustu til þess að leggja fyrir vegi, sem meira en helm- ingur af rnun mega heita að sje hjer um bil eins og ógjört. Með því að draga við sig 12. hvern bolla af kaffi eitt ár, eitt einasta ár, og leggja andvirði hans í gufu-kipssjóð, er hann fenginn, 80 þúsundirnar, á einu ári. Með því að taka einum fjórða parti minna í nefið eða upp i sig eða í reyk eitt ár, er sjóðurinn fenginn. Með þvi að drekka ekki nema 4 P°fta af ölföngum eitt ár fyrir hverja 5 áður, er sjóðurinn fenginn. Hjer er ekki sagt, að menn skuli endi- lega fara þannig að til þess að hafa þetta fje saman. þetta er tekið fram að ■eins til að sýna, hve ótrúlega lítið þarf til þess, ef margar hendur vinna ljett verk,—hve ótrúlega litla sjálfsafneitun þyrfti til þess, ef því væri að skipta. Menn geta það mikið vel hjer um bil án allrar sjálfsafneitunar. þegar Amerfkumenn vildu hafa sig undan ójafnaðartiltæki yfirdrottna sinna, Englendinga, fyrir rúmri öld síðan, þá tóku þeir sig saman um að neita sjer al- veg, fyrir fullt og allt, um eina mestu uppáhalds-munaðarvöru sína, teið. Kaff- ið er varla i meira uppáhaldi hjá oss, en teið var hjá þeim; enda megum vjer gjarna halda áfram að drekka af því 11 bolla fyrir hverja 12, sem vjer höfum drukkið hingað til á ári hverju, til þess að fá þessu nauðsynjafyrirtæki fram gengt, sem hjer ræðir um. Og þetta föstuhald, þetta tilfinnanlega(l) föstuhald þyrfti ekki að standa nema eitt ár, -— alls eitt ár. Næsta ár mæítum vjer gjarnan freka við oss kaffidrykkjuna aptur þeirra hluta vegna. Nei, það er ekki getuleysið, sem haml- ar oss. það er — framsýni, ein einkennileg tegund af framsýni það er ekki aigeng framsýni; það er ekki ensk eða amerísk eða frönsk eða þýzk eða dönsk eða norsk framsýni. það er ís- lenzk framsýni, — íslenzk tegund af framsýni. — það eru til íslenzkar teg- undir af dyggðum, eins og t. d. af jurtum, svo sem islenzk fjallagrös o. fl. þessi íslenzka framsýni lýsir sjer með- al annars í þessum eða því líkum orðum af munni þeirra, er mest hafa til að bera af henni: „ Jcg œtla að vita fyrst, hvort nokkuð verður af því. Jeg er með, ef nokkuð verður úr því“. Svo biður hver eptir öðrum, til þess að vita hvort nokkuð verður úr því. Tugum og jafnvel hundruðum saman bíða menn nú með að taka þátt í gufu- skipsfyrirtækinu, eptir því, hvort nokkuð verður úr þvi. það er mein, að sá eða þeir, sera búið hafa til hinar alræmdu Molbúasög- ur, þekktu eigi þessa makalausu íslenzku dyggð, “framsýnina“ þannig lagaða. Hún heföi annars sjálfsagt komizt í það kostulega þjóðsögusafn. Lifspeki sú, er hún er grundvölluð á, stendur eigi hót á baki hinni nafntoguðu hagsýni og ráð- snilli Molbúanna. Tíu menn þurfa nauðsynlega að vera samtaka til þess að koma einhverju fram. þ>á segja níu þeirra hver í sinu horni: „Jeg œtla að sjá fyrst, hvort nokkuð verð- ur úr því.u Eða jafnvel að þeir segja það allir tíu, hver í sinu horni! Meiri hluti liðsmannanna segir á und- an orustunni við minnihlutann, sem veit að lifsnauðsynlegt er eða óhjákvæmilegt að heyja bardaga: „Vjer viljum vita fyrst, hvernig ykkur gengur; við komum með, ef ykkur gengur vel“, þ. e. ef nokk- uð verður úr því fyrir ykkur að halda uppi bardaganum. „Við erum með ef aðrir eru með.“ Ef allir 100 væntanlegir fjelagsmenn í ein- hverju fyrirtæki segja þetta hið sama, hver í sínu lagi, hvað verður þá stór tala þeirra, sem verða með? Enginn -j- eng- inn er = enginn. 1 stjórnarbaráttu vorri hinni fyrri var allt af nokkur flokkur manna, hinn svo- nefndi minnihluti, sem hugsaði—og talaði stundum líka — á þessa leið : „Víst væri það mikið gott, ef það fengist, þetta sem þið farið fram á. En við erum svo hræddir um, að það sje ófáanlegt, það sje enginn vegur að hafa það fram. Við eru með, ef nokkuð verður úr því, að það fáist“, Fyrir þessa „framsýni“ þeirra meðfram eða að miklu leyti var það, að vjer urð- um að bíða meira en 20 ár eptir stjórn- arbót þeirri, er vjer fengum 1874. En — það er satt: þá voru þeir með; þá var minni hlutinn með, þegar sigurinn var unnin. Hann sló ekki hendi á móti ávöxtum sigursins, þegar hann var feng- inn. Hvernig gengur tíðum í kosningum, — alþingiskosningum, sveitarnefndakosning- um? „Jeg kem, og kýs, ef hann (sá og sá) kemur. Jeg kem ef aðrir koma“. Kjósendur eru 100. J>ar af segja 80 þetta sama, hver í sínu horni. Af hinum 20 ráða svo 11 kosningunni, eða þá að ekki verður löglegur kjörfundur. Allt afleiðing af hinni sömu óviðjafnanlegu —framsýni, J>egar þjóðin fyrir þessa „framsýni“ sfna er orðin að strandaglóp í framfara- leiðan^ri mannkynsins og er dottin úr sögunni — komin undir græna torfu, þá mætti setja á leiði hennar þessi orð : „Hjer liggur þjóð, sem var allt af að bíða eptirþví, hvort nokkuð yrði úr sjer“. Húseignir á íslandi. Meðal annars merkilegs fróðleiks í Stjórn- artíðinda-landshagsskýrslunum árið sem leið er skýrsla um húseignir hjer á landi árin 1884—1887, eptir Indriða Einarsson. J>eir, sem vilja bera á móti því, að landinu fari þó heldurframenaptur.munueiga einna örðugast með að rengja það.að mikill munur sje þó orðinn á hýbýlum manna nú og fyrir 30—40 árum. J>að er varla svo einsýnn og einrænn ..uppblásturs“-prjedikari til, að hann treysti sjer til að halda því fram, að hýbýlum manna hafi farið aptur hjer á landi á þessu tímabili, eða oss fari aptur jafnt og þjett í þeirri grein. eins og ýmsu öðru. í’að má lesa í áminnztri skýrslu, að á tímabilinu frá 1879 til 1887, einum níu árum, hefir húseignum á landinu fjölgað um rjettan helming að kalla má. Og þó voru 6—7 af þessum árum samfellt harð- indatímabil. Húseignir voru á öllu landinu fyrir tíu árum 562. En árið 1887 voru þær orðn- ar 1021. Skýrslan er dregin saman úr húsa- skattsskýrslum sýslumanna ogbæjarfógeta. far eru því að eins talir. kaupstaðarhús og önnur þau hus, er eigi fylgja jörðu,

x

Ísafold

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.