Ísafold - 14.06.1890, Blaðsíða 2

Ísafold - 14.06.1890, Blaðsíða 2
190 Bæði Salisbury og Times styggðust mjög við bermæli hans og báru sumt aptur, en hann færði rök fyrir raáli sínu, og kvaðst hafa meira að segja um hopun stjórnarinnar fyrir þjóð- verjurn þar eystra. — Stanley hefir til þessa verið ókvæntur, en ætlar nú að giptast í lok þessa mánaðar. Heitmey hans er pentlist- arkona og mikils metin, Dorothy Termantað nafni. Peters doktor- Frá honum hefir Emín pasjafengið skeyti fyrir skömmu. Hann sagð- ist vera á austurleið, og búast menn við, að þeir hittist á þeirri leið, sem Emín heldur nú aptur vestur eptir Afríku. Frakkar hafa lengi haft fullt í fangi í ó- friði við Dahómey-konung (á Guineuströnd- inni), en hafa verið fáliðaðir til sóknar. Da- hómeybúar grimmir og harðir við að eiga. Nú þar þó komið, að skipti hafa verið höfð á herteknurn monnum. Jljett nýlega eru fregnir bornar frá París um handtöku og innsetning níhílista ('gjöreyð- enda) frá Eússlandi; sagt, að hjá þeim hafi fundizt sprengivjelai', og þau tól mundu ætl- uð til nýrra tilrauna við keisarann, en sumt er þegar aptur borið. Bolgaraland. Paniza, föringinn, sem stóð í'yrir samsærinu móti Eerdínand fursta, er nú dæmdur til lífláts, en 8 af kumpánum hans til varðhaldsvinnu. Dómurinn mælti þó Eram með, að furstiun ljeti Paniza halda lífi. Ameríka. Fundi fulltrúanna frá ríkjum þessarar álfu í Washiugton er nú slitið, og enginn efast um, að liann beri mikla ávexti, þegar fram líður, um samverknað ríkjanna. v>llum kom saman um og þótti sjálfsagt, að deilur þeirra á millí skyldu í gerðardómi út- kljáðar, en ekki með vopnum. Is'efnd var líka sett til að ræða frekar sumar nppástung- ur, sem fram komu, og varða ríkin sameigin- lega. „Hneykslisprestar': Athugasemdir við greinina í Isqf. XVII. tí. í grein þessari stendur meðal annars þessi pistill: «Síra J. B. nafngreinir sóknarprest einn á austurlandi, er hann segist hafa sjeð í haust vera að kútveltast blinclfullan í túnfætinum (á bænum, sem þeir voru staddir á) með þeim rnunnsöfnuð, sem honurn er títt; annar merkasti prestunnn / prófastdærninu var við ásamt mjer,» segir síra Jón. «Við vorum að tala um Sameininguna, og hann kom með þetta vanalega: víð færum með öfgar, sjer í lagi um drykkjuskap presta. Og þetta var rjett um leið og hann hafði horft á prestinn (þennan, sem var að kútveltast blindfullur í túnfætinum)». þegar þetta blað Jsafoldar kom hjer aust- ur, heyrði jeg menn almennt álíta, að þessir 2 prestar, sem hjer er talað um, væru síra Stefán Halldórsson í Hofteigi og jeg, því að menu vita, að við vorum samnatta síra Jóni Bjafnasyni í brúðkaupsveizlu á Skjöldólfstöð- um á Jökuldal 27. sept. í haust. En jeg hef neitað því, að þessi orð síra Jóns gætu átt við þann fund, þangað til jeg er nú kominn að raun um af brjefum að sunnan, að það er þó tilfellið, svo óskiljanlegt sem mjer er það. þessi orð síra Jóns eru nfl. hin verstu ó- sannindi. Sannleikurinn er þetta: Jeg var á leið vestur í Skagafjörð og var nótt á Skjöldólfs- stöðum og lenti þar í brúðkaupsveizlu, sem var haldin þar um kvöldið 27. sept. Síra Sfcefán var þar þá líka og kom þar alveg ó- drukkinn. Litlu síðar, í rökkurs byrjuD, kom síra Jón þar ofan af Möðrudalsfjöllum og var Ilka um nóttina með konu sinni og fylgdar- manni. þeirn var fylgt þar inn í hús undir baðstofulopti og fært þaugað kafli. Við sát- um þar í sóía 3, jeg og þau hjónin, og vor- um að tala saman. þá kemur síra Stefán þar inn og er þá orðinn talsvert kenndur. Hann sezt þar andspænis okkur og fer að tala við okkur, einkum síra Jón, með kátíuu og gáska, án þess hann hefði nokkur illyrði, sem honum mun heldur ekki vera svo títt, þó að hann verði drukkinn. Mjer virtist tal hans stundum miða að því, að smástríða síra Jóni. pannig talaði hann eittJrvað um «Sam- eininguna», sem ekki var lof, var að reyna að stríða okkur á því að við værum boðslettur í veizlunni, og svo að gambra um eitt og ann- að. — En þetta kátínutal hans var auð- sjáanlega meinlaust gaman frá hans sjónar- miði og gat mjer eigi dottið íhug, aðnokkur ^æti reiðzt þvi; enda var ekki að sjá, að vandlæt- lætingarsemi síra JóriS tæki það nokkuð sjer- lega nærri sjer, því að jeg nmn glöggt, að hann gat ekki látið vera að smábrosa að honura. Jeg man ekkert orðrjett úr viðtali þeirra, nema það, að síra Stefán sagði eitt sinn um «Sam.»: «það er enginn kraptur í því, sem þið skrifið.» þá sagði síra Jón: «Svo? — Máske það geti þá orðið». Jeg man þessi oið, af því að mjer þóttu þau nokkuð kynleg hjá báðum. Mjer datt r hug, að síra Jón mundi ætla að hugsa eitthvað til hans seínna, en það gat mjer ekki hugsazt, að hann niundi gjöra það áþann hátt, sem greinin í Jsafold sýnir að hann hefur gjört. Sr'ra Stefán sat þarna inni stundarkorn með þessu kátínuskrafi síuu og gekk svo burt, en kom aptur til okkar tvisvar eða þrisv- ar og talaði r svipuðum anda, en ekkí gat jeg sjeð, að hann væn orðinu drukknari, enda var vín ekki haft mikið um hönd í veizl- unni. Nokkru síðar fórum við 3 að sofa, og síra Stefán ekki miklu síðar, eptir því sem mjer var sagt daginn eptir; og um morguninn var hann að sjá ódrukkinn, þegar jeg fór. T't á tún man jeg ekki til, að við síra Jón kæmum, því síður út á »túnfót», og sáuin enga verri sjón saman af síra Stefáni um kvöldið. Hvað hann kann einn að hafa sjeð veit jeg ekki, en hygg það liafi ekki verið neítt verra. það er fjarri mjer að afsaka eða fegra það kátínu- og gáska- orðalag, sem síra Stefán hafði við þetta tækifæri, og hefur víst að jafnaði, þegar hann verður drukkinn; því þó að hann tali ekki þannig í neinum illum tilgangi, heldur að eins í gamni, þá hefur þao gíuiian þamr blæ yíir sjer, au þaö sktjiiiui- ir mjög virðingu þá, sem æskilegt væri, að söfnuður gæti borið fyrir presti sínum, og vekur jafnvel kæruleysisanda hjá ýmsum, að því er snertir alvöru kn'stindómsmálefna, enda þótt menn segi, að hann tali aldrei um þau málefni sjálf, þegar hann er drukkinn. Jeg rita þetta alls ekki til að afsaka drykkju- skap síra Stefáns, eða bera hönd fyrir höfuð hans, heldur að eins af því, að mjer finnst rjettast, að sannleikurinn sje sagður, í þessu efni sem öðru. En það hefur síra Jón alls ekki gjört; þvr þó að hann hafi máske ein- hverntíma sjeð síra Stefán í því kútveltings- ástandi, sem hann nú talar um, þá var það ekki á Skjöldólfsstöðum í haust, og þá var ekki rjett að heimfæra það upp á þann fund. þau orð sr'ra Jóns, að síra Stefán hafi verið að «kútveltast blindfullur í túnfætinum með þeim munnsöfnuði, er honum er títt,» gefa mönnum þá hugmynd um sr'ra St., að hann hafi verið að brölta úti á túnhala, máttlaus af víndrykkju, verið að berjast við að standa upp, en oltið jafnóðum um sjálfum sig, bölvandi og ragnandr, með. alls konar ill- um látum. En það sjer þó hver maður að er allt annað, en að sitja talsvert ölvaður inni 1 húsi og gaspra þar við kunningja sína, enda þótt með gáskafullum orðum sje og ljett- úðarfullri kátínu. þetta orðalag síra Jóns getur engan veginn rjettlætzt með því, að það eigi að vera skarpur skáldlegur búningur á atburðinum, til að vekja athygli annara sem bezt; því að skáldskapurinn hefur engan rjett á sjer þeg- ar honum er beitt til að eyðileggja mannorð einhvers, eða gefa mönnum rangar hugmynd- ir. það getur heldur eigi rjettlætzt með því,, að «tilgangurinn helgi meðalið,» því að síra Jón vill þó vafalaust ekki heita «Jesúíti». Að jeg hafi átt að vera að tata um það. við síra Jón, að hann færi með öfgar um drykkjuskap presta vorra í »Samein.«, »rj'etí um leið* og jeg hafi horft á síra Stefán »kút- veltast blindfullan í túnfætinum« o. s. frv. er álíka satt eins og þetta ástand síra Stefans,. eins og gefur að skilja. En það talaði j'eg um, að hann og samverkamenn hans í Vest- urlieimi færu með öfgar, þar sem þeir tala um eymd xslands bæðr í veraldlegu og and- legu tilliti, og jeg hygg helzt, að þeir sjeu ekki margir hjer á landi, sem finnst það. mikil fjarstæða. það verður heldur ekki til að veikja það álit mitt, að sjá, hvernig hann hefir farið með fund okkar á Skjöldólfsstöð- um. Hann hefir Ijóslega sýnt með því, hversu gjarnt honum er til að fara með öfgar. Ef hann og hans menn skoða bresti sinnar gömlu fósturjarðar í svo góðgjörnu stækkunar- gleri, eins og hann hefir skoðað þennan fund okkar, þá er ekki kyn, þótt þeir láti mikinn; en jeg er fyrir mitt leyti fyllilega afsakaður, þó að jeg leggi ekki mikinn trimað á orð. þeirra framvegis. Jeg skal að vísu vera þeim, og hverjum sem er, hjartanlega þakklátur fyrir hvert þarflegt, gott og kristilegt orð, sem þeir tala til vor; en fyrir ósannindi og illgjarnar öfgar þakka jeg engum manni, og ekki einu sinni þó að þær sjeu ritaðar í góð- urn tilgangi. Sannleikurrnn á aldrei að hafa slík meðul; það veit síra Jón eins vel og jeg. En hvað getur verið hinn eiginlegi tilgang- ur síra Jóns með s'ign hans um síra Stefán'? Hversu nærri sem það liggur, að álíta, að hann sje sömu tegundar eins og þegar einn mað- ur reiðist við annan og skrökvar svo á hann, til að baka taonum vonda refsingu, þá vil jeg ekki ætla að svo sje. það mun vera nuklu rjettara að álíta, að meðferð hans á fundi okkar á Skjöldólfsstöðum sje miklu fremur vesturheimsk mælska á sínu æðsta og göfug- asta stigi, og að þessi veglega mælska eigi að stuðla að því, að hann og fylgifiskar hans geti uppfyllt sínar sonarlegu »skyldur við ís- land«. Fyrsta atriðið í þessum skyldum þeirra er auðsjáanlega það, að níða lsland á alla vegu bæði í líkamlegu og andlegu tilliti, og af pví að þeir eru kirkjunnar þjónar, þá sjerstaklega hina íslenzku kirkju (sem þeir líklega byggja á einhverjum vesturneimskum skihuiigi á Jón. 13, 3í—ou; 1. Kor. 13; Kórnv. Ið, 1 o. s. frv.). Að þetta sje svo, sjest bezt á þvi', að það er ekki svo sem síra Stefán einn, sem síra Jóu ræðst á með orðum sínum. Hann getur ekki tiUjangslaust um það, að »annar merk- asti presturinn í prófastsdæminu hafi verið við ásamt sjer«, og liorft á síra Stefán kút- veltast. það er auðsjeð, að hann tekur síra Stefán sem dæmi upp á hina mestu svívirð- ing prestastjettar vorrar, en mig aptur sem dæmi upp á hið guðlausa kæruleysi hins betri hluta hennar. Jeg má að vísu þakka fyrir, að hann sá mig ekki »kútveltast í tún- fætiuum« með sjera Stefáni, heldur gerir rnjer þann heiður, að kalla mig »annan merkasta prestinn í prófastsdæminu«, en það verður ekki sjerlegur heiður í þessu sambandi, eins og ekki rnun heldur vera tilætlazt. Við tveir eigum að standa, hvor á sinn hátt, sem lif- andi vottar um eymd og dauða í hiuu and- lega lífi hinnar íslenzku prestastjettar. það er auðsjáanlega tilgangur sjera Jóns. þessi tilætlun hans hefir líka haft sr'na verkun á ritstjóra Isafoldar, eins og eðlilegt er; því að honum þykir j'eg vera »talandi vottur og sorglegur vottur um, hvernig em- bættisbræðurnir taka hneykslinu«, segir að. mig vanti »dug og kjark, til að skerast í leik- inn og heimta hneykslið burtu sniðið, og styðja að því með vitnisburði mínum, eða þá, að kunningsskapur, miskunn, sem heitir skálkaskjól, hafi ráðið meiru«. En jeg verð. ekki eins »sorglegur vottur« um þetta allt, þegar þess er gætt, að atburðurinn, sem jeg á að hafa verið vottur að, er blátt áfram ósannur. Og þó að hann hefði verið sannur, þá hefði jeg samt ekki orðið eins »talandi

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.