Ísafold - 20.09.1890, Blaðsíða 1

Ísafold - 20.09.1890, Blaðsíða 1
iicmuj út 4 Bjrflvflcodögum oj. laugardögum. Ver6 árgangirriw (i04 a-rka) 4 kr.; er lendis 5 *** Borgtst íyrír miðjan júlímánuð. ISAFOLD. Uppsögn (skrifleg) bundin v ð áramót, ógild nema komin sjc til útgefanda fyrir l.okt. Af- greiðslust. f Austurstræti 8. XVH 76 Reykjavík, laugardag'mn 20. sept. 1890. Hundaskattslögin nýju og sullaveikin. Aðaltilgangur hundaskattslaganna nýju, frá 22. maí þ. á., sem gengu í gildi um land allt í gœr, er ekki að auka tekjur sveitarsjóð- anna eða íþyngja almenningi með nýrri skatt- álögu, heldur hitt, að reyna að draga sem mest að auðið er úr heilsutjóni því hínu voða- lega og manndauða, er sullaveikin veldur hjer á landi. Öruggt og einhlítt ráð til að útrýma gjör- samlega úr landinu þeirri voðalegu og við- bjóðslegu veiki, sullaveikinni, væri það, að hætta við alla sauðfjáreign og allt hunda- hald hjer á landi í mörg ár. pví þótt al- menningur væri fyrrum, fyrir 20—30 árum, svo ófróður eða svo tortrygginn gegn óyggj- andi rannaóknum og röksemdum vísinda- manna, að hann taldi kenningar þeirra um eðli og uppruna sullaveikinnar einberan hje- górna, þá er nú orðið naumast nokkur al- þýðumaður svo heimskur eða fáfróður, að hann viti eigi, að sullaveíkin stafar frá hund- um og sauðfje. Tómlæti manna í að fylgja margítrekuðum varúðarreglum gegn veikinni stafar eigi af þekkingarskorti, heldur skeyt- ingarleysi. Bn að fara fram á að hætta við alla sauð- fjáreign hjer á landi væri óðs manns æði; en sauðfjáreignin gerir aptur hundahaldið óhjá- kvæmilegt. pví er það hið frekasta, sem gert verður í þessu efní, að takmarka hunda- haldið svo mikið sem auðið er, hafa hundana svo fáa, sem hægt er, án þess að valda veru- legu verkatjóni fyrir menn við gæzlu á skepn- um, og í annan stað að reyna að lækua hundana svo, að menn geti eigi fengið af þeim veiki þessa. petta ráð hvorutveggja var tekið í mál fyrir meira en 20 árum, er hin eldri löggjöf um þetta efni, tilskipunin frá 1869, var í tmdirbúnÍDgi. En eigi treystust menn þá til að lögleiða nema annað þeirra, hundafækk- Uniua eða rjettara sagt : aðhald til að fækka hundum. Og því ráði var meira að segja heldur linlega framfylgt í sjálfri tilskipuninni frá 1869, og því linlegar í framkvæmd henn- ar, sem og brenna vill tíðum við um fram- kvæmd laga yfir höfuð, ekki sízt þegar al- menningur hefir einhvern ýmugust á þeim eða hleypidóm gegn þeim. Hreppstjórar áttu ásamt nokkrum ftosnum mönnum að tiltaka hversu marga hunda hver húsbóndi þyrfti til að hirða skepnur sínar, en 4 kr. skattur lagður á hvern hund þar fram yfir. En það mun hafa mátt telja annálsvert, hafi hrepp- stjóri ómakað sig til slíkra hluta þau 20 ár, sem tilskipunin var í gildi,—ómakað sig til að ákveða hundatöluna, hvað þá heldur að fara að ganga eptir skatti af óþörfum hundum, ef hundatalan skyldi hafa verið ákveðin einhvern tíma.—Svona var í sveitum, og þá naumast betra í kaupstöðum, þar sem lögreglustjóri sjálfur átti að annast hlutverk hreppstjór- anna, tásamt allt að 4 mönnum, er kaup- staðarbúar kjósa«. í nýju lögunum er nú hvorttveggja ráðið upp tekið: bæði aðhald til að fækka hund- um og ráðstafanir til að reyna að lækna þá. Aðhaldið til að fækka hundunum er haft talsvert strangara en áður. Nú eru allir hundar á landinu, eldri en f jögra mánaða, skattskyldir, bæði þarfir hund- ar og óþarfir. En skatturinn er mjög mis- munandi að upphæð fyrir þarfa hunda og ó- þarfa, sem sje 2 kr. og 10 kr. En til þess að þurfa ekki að eiga það und- ir atkvæði rneir eða minna vilhallra eða mið- ur áreiðanlegra dótnara, hvað meta skuli þarfa hunda og óþarfa, þá hefir löggjafinn gert sjálfur þar á milli, og kosið heldur að hafa takmörkin nokkuð að handahófi, ef til vill ekki sem rjettlátust, er til framkvæmdanna kemur, heldur en að eiga undir káki þeirra og eptirgangsmunaleysi, sem lögunum eiga að beita. Hærra gjaldið, 10 kr. a ári, skal greiða í fyrsta lagi fyrir alla hunda í kaupstöðum, hvort sem þeir eru strangt tekið þarfir eða óþarfir. Allur f jöldi hunda í kaupstöðum eru sjálfsagt óþarfir; en þó getur verið þörf þar á hundum, til að verja túnbletti, reka skepn- ur a haga og úr o. fl. En þeir kosta sarat 10 kr. eptirgjald á ári, og það þótt eigendurnir hafi ábýli, sem metið er til dýrleika. Endantékn- ingar hafa þótt viðsjálar, og því af tvennu illu betra að lögleiða dálítinu ójöfnuð en að eiga undir því lagaleysi, sem undantekning- ar kynnu að gefa tilefni til. Tíu króna gjaldið verða enn fremur þeir heimilisráðendur utan kaupstaða að gjalda, sem annaðhvort hafa alls enga jarðarábúð eða þá minna en eitt hundrað úr jörðu til ábúðar. Minna gjaldið, 2 kr. á ári, greiðir »hver heimilisráðandi, er býr á meiru en einu hundraði úr jörðu utan kaupstaða, af hverj- um heimilishundi sínum«. »Hver heimilisráðandi ábyrgist greiðslu skattsins af þeim hundum, sem hann hefir fram talið, en rjett hefir hann til að fá skatt- inn borgaðan hjá lausamönnum, húsmönnum eða öðrum mönnum í sjálfstæðri stöðu, af þeim hundum, sem þeir eiga á heimili hans«, Gjaldið skal heimta í íyrsta skipti á mann- talsþingum 1891. »í kaupstöðum rennur skatturinn í bæjar- sjóð, en annarsstaðar í sveitarsjóð, þó svo, að sýslumaður tekur af skattinum sýslusjóðs- gjald hreppanna, að því leyti sem hanu til hrekkur, en verði afgangur, skilar sýslumaður oddvitunum honum í peningumt. Skatturinn eykur því raunar alls eigi gjald- álögur í sveitum. |>að losar sveitarsjóðina við sýslusjóðsgjaldið, og verði afgangur, renn- ur það í þá, en fyrir það hvorttveggja kom- ast hreppsmenn af með þeim mun minni sveitarútsvör. Meira að segja: fari svo, að einhver fátæklingur verði að tiltölu hart úti með hundaskatt, þá getur hreppsnefndin haft tillit til þess, þegar hún jafnar á aukaútsvör- um, þó það væri samt að verka á móti til- gangi laganna: aðhaldinu til að hafa sem allra fæst af hundum á hverju heimili. Hundaskatturinn verður að því leyti óþægi- legri fyrir gjaldendur en sveitarútsvarið, að það geta þeir unnið af sjer með ómagahaldi, en verða að svara hundaskattinum út á mann- talsþiugum til sýslumanns, eins og þeir urðu nú raunar að gjöra áður með sýslusjóðsgjald- ið, svo munurinn kemur að eins fram að því leyti sem hundaskatturinn kann að verða hærri sumstaðar en það var; en aldrei munar það nema örlitlu. pað mun engin vanþörf á að taka það fram með berum orðum og sýna það með greinilegum rökum, eins og hjer hefir verið gjört, að almenningi er alls eigi íþyngt með nýrri eða aukinni skattálögu, þar sem hunda- skatturinn er; því þótt menn hafi átt marg- faldlega kost á að kynna sjer nýmæli þetta og ganga þar með úr skugga um það, sem hjer er sagt, þá hafa þeir eigi sparað, að minnsta kosti sumir, að formæla þinginu síðasta fyrir þennan »nýja skatt«. Svo er athugaleysið magnað og ávaninn garali að lofa og lasta blindandi, en láta ónotaða sjón þá og skynsemi, er guð hefir gefið þeim. Sömu víti liggja við röngu hundaframtali eins og tíundarsvikum. Læknisráðstafanir hinna nýju laga íara eigi lengra en það, að »heimilt er sýslunefnd og bæjarstjórn með samráði við hlutaðeigandi hjeraðslækni að semja reglur um lækning á hundum af bandormum, meðferð á sullum úr sauðfje, og gjöra aðrar ráðstafanir, sem henni þurfa þykir, til varnar gegn sulluveikinni«, og liggja við sektir frá 1 kr. til 10 kr., ef ut ef þeim ráðstöfunum er brugðið. ítrekað er og boðorðið 1 tilskipuninni frá 1869 um að grafa þegar í stað í jörðu allt sullmeingað slátur og hausa af höfuðsóttarkindum, svodjúpt, að hundar nái ekki til, eða brenna það. Við- lögð 1—10 kr. sekt, og fær uppljóstarmaður annan helminginn, en sveitar- eða bæjarsjóð- ur hinn. því boðorði skyldi framfylgja rceki- lega um sláturst'ima þann, er nú fer í hönd. Framtal hunda skal fara fram á vorhrepp- skilurn og rita í sveitarbók, en telja vanhöld frá á haustum, og sendir hreppstjóri síðan framtalsskýrsluna sýslumanni. En með því nú að stjórnin í Khöfn var heldur »síðbúin át« með lög þess, þ. e. staðfesting á þeim, eins og optar vill við brenna, svo að framtal eptir þeim gat eigi fram farið í vor sem leið, þá hefir hún skrifað með þeim til landshöfð- ingja og beðið hann að »leiða athygli hlut- aðeigandi yfirvalda að því, að þetta ár verði að nota þær skýrslur, sem gefnar hafa verið á hreppaskilaþingum í vor samkvæmt tilskip. um hundahald á íslandi 25. sept. 1869.« Veslings-ráðgjafinn: hann grunar ekki það, sem er, að það boðorð hefir víst óvíða komizt lengra en á pappírinn, í sveitum að minnsta kosti. Verður því fróðlegt að vita, hvernig sýslumenn fara að krapsa fram úr því að heirnta saman hundaskattinn á næsta manntalsþingi. |>eir verða að reyna að láta hreppssjórana heimta framtal á hausthreppskilum nú í haust.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.