Ísafold - 05.09.1894, Blaðsíða 2

Ísafold - 05.09.1894, Blaðsíða 2
:so Bókafregn. Þjóðvinafjelagsbækurnar þetta ár eru 3, eins og að undanförnu að jafnaði; hafa stundum raunar verið 4. Andvari, 19. ár. Hann er í stærsta lagi, 16 arkir, með mynd framan við flf dr. Guðbr. Vigfússyni, og landsuppdræt.i aptan við, af Vestur-Skaptafellssyslu, — fylgir ferðasögu Þorvalds Thoroddsen. Það eru í honum 3 ritgerðir. Hefir einnar verið rækilega minnzt áður í þessu blaði, þeirrar eptir Ditl. Thomsen kanpmann um »sölu á íslenzkri vöru í ýmsum löndum«. Hinareru: œfisaga Guðbr. Vigfússonar,erjtir dr. Jón Þorkelsson í Kaupmannahöfn, mikið ytarleg og rækileg; synir Ijóslega, hvílik- ur sómi vorri þjóð er að þeim manni og bókmenntum vorum; hve mikils metinn hann var í hóp mikilla lærdómsmanna og frægra bæði á Englandi og annarsstaðar; hver afkastamaður hann var og frábær eljumaður. Aptan við æfisöguna er iöng og nákvæm skýrsla um rit hans, stór og smá. Þá er þriðja ritgerðin, ferðasaga Þor- valdar Ihoroddsen um Vestur-Skaptafells- sýslu í fyrra og óbygðirnar þar upp af. Það er eins og, vant er hjá honum, eigi einungis landslagslýsing, með öllu því, er þar til heyrir, svo sem sögulegu yflrliti yflr hinar miklu landslagsbreytingar, er þar hafa orðið af eldsumbrotum og sjávar- gangi, heldur einnig vikið nokkuð á þjóð- háttu og búnaðarháttu m. m., sje það eitt- hvað einkennilegt eða frábrugðið því sem annarstaðar gerist. Lipurt ritað og áheyri- lega, enda er höf. manna leiknastur og vanastur orðinn við ritstörf, svo sem al- kunnugt er. — Skaptfellingar eru lítt kunn- ir í öðrum landsfjórðungum; víðast vita menn þar eða þyk.jast vita, að þeir sjeu einkennilegir að ýmsu leyti og að mörgu frumlegri í háttum en dæmi eru til ann- arsstaðar, og opt sagðar ýkjusögur því til stuðnings. Samgöngur eru þar örðugar mjög; til skamms tima afarlangt í kaup- stað og torsótt. Eru því bjargarvandræði tíð þar, vegna aðflutningaleysis, en annars vegar búsæld töluverð í sumum sveitum að jafnaði, þrátt fyrir þröngbýli og jarð- næöisskort. Ekki eru nema kring um 30 ár síðan, milli 1860—70, að fátæklingar í Meðallandi lifðu mjög á fjörnarfa, er þeir gerðu úr grauta, »en það var mjög ill fæða og næringarJítil; þeir sem komu í önnur pláss þaðan og mest höfðu iií'að á arfa, voru magrir og vambmiklir og nær óseðjandi, unz það lagaðist, er þeir höfðu um stund lifað á betri mat«. Þetta mun vera fóturinn fyrir þeirri þjóðsögu, að Skaptfellingar nærist á heyi í harðærum. Höf. segir um Skaptfellinga, að þeir sjeu »mjög viðkunnanJegir menn, þjóðiegir í anda, og halda mörgu góðu og gömlu í siðum og háttsemi; þeir eru einstaklega gestrisnir og biátt áfram í viðmóti; ný- breytni er þar enn ekki mikil, en þeir eru líka lausir við marga þá Jesti og ýmislegt óhagræði, er nybreytninni fylgir. Eína- hagur manna má heita fremur góður, ef undanteknar eru sveitirnar Meðalland og Álptaver; menn eta eigi fyrir sig fram; hver býr að sínu, og kaupstaðarskuldir eru þar engar«. Höf. segir, að hjeruð þessi, Vestur- Skaptafellssýslu, sjeu í heild sinni fögur og einkennileg, og óvíða á landinu jafn- hrikaleg náttúra jökla og eldfjalla, en þó fögur graslendi á, milli, og mikil tilbreytni í landslaginu. Almanakið. Það er 21. árgangur Þjóðvinafjelagsalmanaksins, er út kom í sumar, fyrir árið 1895. Er það þannig orðið allmikið safn, dáindis eigulegt, hand- hægt mjög að grípa til um ymislegan fróð- leik. Fyrirkomulagið er hið samaogvant er: æflsögur útlendra merkismanna, með myndum af þeim; enn fremur nokkrar gamanmyndir eða til fræðslu. Myndirnar og æfisögurnar eru af þeim Moltke og Mac Mahon, Kossuth og Andrassy og 4 öðrum. Árbók íslands 1893, sem vel hefði mátt vera styttri, einkum dánarskráin. NauðsynJeg leiðbeining fyrir lántakendur við landsbankann. Sömuleiðis um burðar- eyri undir brjef. Nokkur landshagsfróð- leikur. Loks skrítlur, smásögur, spakmæli og heilræði. Sæmilega fjölbreytilegur fróð- leikur og skemmtun í jafnlitlu kveri og ódýru, auk aJmanaksins sjálfs (tímatalsins). Foreldrarogbörn. Uppeldisleið- arvísir. íslenzkað og samið hefir Olafur Ólafsson, prestur að Arnarbæli. IV.+I06 bls. — Það er þriðja Þjóðvinafjelagsbókin þetta ár, ágætt rit, frumritað af hollenzk- um uppeJdisfræðing, dr. Ritter, en íslenzk- að og aukið at fyrnefndum þjóðkunnum merkispresti. Orðfærið er, eins og vant er hjá þeim manni, fjörugt, hreint, sköru- legt og mælskulegt. Hvað efnið snertir, þá er þar mikil gnægð af hollum og nytsam- legum bendingum að því er snertir upp- eldi barna og unglinga, andlegt og líkam- legt, skipulega og greinilega framsettum og hverjum alþyðumanni skiljanlegum. Mundi það skapa stórmikla framför þjóð- ar vorrar, ef »leiðarvísir« þessi væri ræki- lega hagnýttur og uppeldi hinnar nyju kynslóðar hagað eptir því, sem þar eru ráð til lögð. Eins og vera ber, er þar eigi siður lögð áherzla á hið líkamlega en andlega uppeldi; en miklu meira er þó ritað um hina andlegu menntun og sið- ferðislegu, enda blærinn allur kennimann- Jegur. Mætíi finna það að kverinu, að það veiti fremur litla beina tilsögn í hinu líkamlega uppeldi, og væri raunar eigi vanþörf á sjerstöku riti um það, enda ef til vill fullt eins vel til fallið, að hafa það sjer. Eptirmæli. »Hinn 23. júní siðastl. atidaðist á heimili sinu, Geirseyri við Patreksfjörð, ungur efnis maður, Kristján Guðmundsson, 2fí ára að aldri, ættaður úr Önundarlirði. Haf'ði fengizt við verzlun um allmörg undanfarin ár. Hann var maður gát'aður, fjölhæfur, dugnaðarmaður hinn mesti, hreinn í viðskiptum; almennt virtur meðal þeirra, er hann við kynntust, og hafði þótt ungur væri, áunnið sjer hylli og traust jaf'nt yfirboðara síns, ereigi mun svo auðveld- Jega f'á hans fíka, sem almennings, er við hann átti að skipta«. »Auk þeirra, er áður er getið að dóu úr »in- flúenzunni«, mætti enn net'na Eirík Magnússon er andaðist á heimili sínu, Tungu í Örlygshöfn 27. aprfl síðastJ., 74 ára að aldri. Var hann mesti dugnaðar- og kjarkmaður, iðjumaður hinn mesti og fylginn sjer að því skapi, með- an heilsa og kraptar entust. Hann haf'ði í búskapnum komizt í góð ef'ni, og átti þó tyr- ir allmörgum börnum að sjá. Hann var í öllu hinn vandaðasti maður; söngmaður mik- ill k sinnar tíðar hátt, og því all-lengi með- hjálpari í sóknarkirkju sinni og jat'nt'ramt for- sðngvari. Hann hatði sem ýmsir fleiri, átt mörgu erflðu að mseta á lífsleiðinni, en bar það allt með frábærri stillingu og jaf'naðar- geði, enda var hann sannguðhræddur trúmað- ur, og auk þess tápmikill mjög, bæði til salar og líkamai. A annan í páskum andaðist að J.timili sínuv Gullberastöðum í Lundareykjadal, Jón Þor- valdsson, 85 ára að [aldri. Hann var f'æddur á Neðra-Skarði í Leirársveit, ólst þar upp og; bjó þar svo nálægt 50 ár; að þeim tíma liðn- um fluttist Jón heitinn með syni sínum Þor- steini, er þá var tekinn við búsumsýslu, ab> Vatnsenda í SkorradaJ; þar var Jón 2 ár hjá syni sínum, sem þá fór til Ameríku, og því' næst var hann 4 ár á sama bæ hjá vanda- lausu fóiki, er sonur hans haf'ði komið hon- um fyrir hjá, en á næstliðnu vori fiuttist Jón. sá). að Gullberastöðum. Jón heitinn var þrí- kvæntur. Með fyrstu konu sinni eignaðist hann nokkur börn, sem öll dóu í æsku, með annari ekkert, og með hinni síðustu, Guðfinnu Jónsdóttir, sem nú Jiíir hann, eignaðist hann einn son, sem á Jííi er í Ameríku. Það sem sjerstaklega einkenndi llf Jóns sáL var dagt'arsprýði, hreinlyndi og vinnusemi. Var hann því af ðllum, sem við hann kynnt- ust, vel metinn allt til dauðadags. V. P. Frjetzt hefir Iát merkisbóndans Bjdlms Jónssonar í Þingnesi í Borgarflrði. Hann dó 29. f. mán., eptir 3 vikna legu í innanmeinum, er hann hafði Jengi þjáðzt af'. Hann mun hafa verið eitthvað hálfsjötugur. Hann var búsýslumaður mikill, fjörmaður og áhugamað- ur, þrátt fyrir Jangvinnt hoilsuleysi; enda með mestu efnamönnum í sinu hjeraði. Hraparlegt slys varð hjer á höfninni t í'yrri nótt. Eóðrarskip sunnan af Strönd kom of'an úr Borgarfirði kveldið áður með margt kaupafólk, karla og konur, fullorðna og ungl- inga. Skipshöf'nin náttaði sig mestöIJ í Jandi, en formaðurinn, Magnús Magnússon frá Ás- láksstöðum, tók það til bragðs, með því að gott var veður, — en að þa> flausu þó, — að* hann ljet f'yrirberast úti i skipinu á höfninni yið stjóra um nóttina, við 2. mann fullorðintv og 3 drengi. I gærmorgun, er þeir vöknuðu, var drengurinn einn horfinn, o^ fannst lík hans um miðjan dag í gær við einn bryggju- sporðinn hjer. Mun hat'a vaknað um nóttina, og hrapað útbyrðis í svefnórum. Hafði skip- stjóri einn á höfninni, á íStiganda«, heyrt hljóð þar nærri, og sendi bát að svipast eptir, hvað um væri að vera, en árangurslaust. Hefir pilturinn að líkindum vaknað við það, er hann datt i sjóinn og rekið þá upp hljóð; og er merkilegt, að f'jelagar hans í skipinu skyldu eigi vakna við það. Hanri hjet Vilmundur Stefánsson, f'rá Knararnesi á Vatnsleysuströnd, (Jónssonar og Guðtúnar Einarsdóttur), 12 vetra gamalJ, ef'nilegur piltur; hafði verið í kaupa- vinnu vestur í Dölum í sumar með móður sinni og öðrum dreng, bróður sínum, en þau mæðgin voru í landi um nóttina hjer í bænum með hinu kaupafólkinu. Jón Ólafsson ritstjóri, fyr. alþingismað- ur, Jluttist f'rá Winnipeg í sumar alfarinn með fólk sitt og suður í Chicago; hafði fengið þar atvinnu við norskt blað, Norden.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.