Ísafold - 27.02.1904, Blaðsíða 2

Ísafold - 27.02.1904, Blaðsíða 2
34 úr því, hve tollarnir eru dýrir fyrir þjóðina, af því að kaupmenn tvöfaldi tollinn. En þetta er hégómamál, það er sandur, sem kaupstaðabúarnir sum- ir nota til að sá í augu bænda, til að víkja þeim af sér. Hvaða tollvara er nú í 8vo háu verði, að nemi tvöföldum tollinum? Hvað er t. d. kaffi og syk- ur dýrara nú en áður en það var toll- að? Hvorttveggja er mun ódýrara en þá, og valla einföldum tolli auk held- ur tvöföldum dýrara en það mundi vera án tollsins. Sannleikuriun mun vera sá, að kaupmönnum eru tollarnir ekki eins tilfinnanlegir og látið er í veðri vaka, verða það því síður, þegar pen- ingaveltan eykst í landinu, og svo leggja þeir tollinn ekki eínu sinni altaf á tolluðu vöruna fremur en aðrar óþarfa vörur. Samkepni verzlunarinnar ger- ir þeim þetta líka ómögulegt, þó þeir vildu, nema 1 eða 2 ár í hæsta lagi. Rjómabúin. ii. f>á birtist hér skýrsla frá því rjóma- búinu, sem er stærst allra rjómabú- anna hér á landi, enn sem komið er, en það er: 3. Kauðaiækjar-búið. Eftir ósk ísafoldar vil eg senda henni litla skýrslu um rjómabú Bauða- lækjar, og þannig svara helztu spurn- ingum henrjar og ýmsra manna um þetta rjómabú. Rjómabúið var stofnað í fyrra vor (1902) af 24 mönnum, 13 úr Ása- hreppi, 8 úr Holtahreppi og 3 Bang- vellingum. £að bygði sér hús sunn- arlega i Holtahreppi, við Bauðalækinn hjá þjóðveginum, og notar vatnsafl. Húsið er 12x9 al. að stærð auk geymsluskúrs, sem er við annan enda þess. f>að er hólfað í sundur í vinnu- stofu 9x5 al., afgreiðslustofu 7 x 4x/2 al. íbúðarherbergi 6 x 4:/2 al. og geymsluklefa fyrir smjör 4 x 2J/4 al. Húsið koataði 1750 kr. 29 a. Búið tók fyrst til starfa 9 júlí og starfaði til 14. sept. í það var flutt- ur rjómi úr 127 kúm og um 1250 ám. |>að framleiddi á þeim tíma 8182 pd. af smjöri, heima vigtuðu. Smjörið var selt í Leith fyrir rúmlega 81 eyr- r pd. að meðaltali. Útlendur kostn- aður var um 4 aura á pd. Innlend- ur koatnaður var, að frádregnum aukatekjum öðrum en verðlaunum, við 11V2 eyr á pd. Útbýtt var meðal fé- lagsmanna 66^/y eyr. á pd. í vor bættust 20 nýir félagsmenn við búið, voru því í sumar 44 félagar með 260 kýr og nálægt 2400 ær, eða als 420 kýrígildi, þegar 15 ær eru lagðar á mótí kúnni. Búið starfaði í sumar frá 19. júní til 14. sept. í það voru flutt 72688 pd. af rjóma, og fengust úr honum 19004 pd. og 18 kv. af smjöri. Ekki full 4 pd. af rjóma gáfu því 1 pd. af smjöri. Mest smjör á dag var 370 pd. Sjörið var að meðaltali eftir hvort kýrígildi um 45 pd. En að meðal- tali frá hverjum félagsmanni 432 pd. Mest smjör frá einum manni, f>or8teini Thorarensen á Móeiðarhvoli, var 1146 pd. Minst smjör 165 pd. í sumar var smjörið selt Y2 í Leith og V2 * Newcastle. í Leith seldist pundið að eins á rúma 76 aur. að meðaltali. Bezt síðasta sendingin (20 kvartel) á 80 aur. En i Neweastle aeldist það að meðaltali á tæpa 85 aura. Bezt síðasta sendingin (20 kvartel) á 903/r, eyr. pd. að meðtöld- um tdiskontó*. Útlendur kostnaðurvar áþvlsmjöri, (Bem selt var í Leith, rúmir 4 aur. á pd. að jafnaði, en á því, sem aelt var í Newcastle, sem næst 6^/2 eyr. á pd. að meðaltali. Innlendur kostnaður var þetta ár rúml. 10Va eyr. á pd. f>ar með er nú talið afborgun og vextir af skuldum búsins og allur við- haldskostnaður. Félagsmenn fengu 70 aur. pr. pd. Fastir starfsmenn búsins voru i sumar: við smjörgerðina 3 stúlkur; forstöðukona var frk. Guðmunda Guð- mundsdóttir af Dýrafirði. Við keyrsl- una til Eeykjavíkur 1 maður og dreng- ur um tíma, þeir höfðu vagn og kerru og 9 hesta til keyrslunnar, og fóru oftast 2 ferðir á hverjum 8 dögum til B.víkur, eu það er um 90 k.m. Smið- ur var öðru hvoru til að setja saman kvartelin og fl. Stjórn búsina var skipuð 3 mönnum, formanni og 2 meðstjórnendum. For- maður er nú undirskifaður, en með- stjórnendur þeir hr. Bunólfur hreppstj. Halldórsson á Syðri-Baukalæk, og Páll búfr. Stefánason í Ási. Formaður hafði alla peningaábyrgð og reiknings- færslu á hendi, að fráskildum mjólkur- reikningunum, sem forstöðukonan ann- ast um. Aðalreikninga búsins fyrir þetta ár læt eg fylgja hér með þeim til athug- ar, sem vilja og hafa óskaö eftir að fá að sjá þá. Reikningur yfir allar tekjur og gjöld rjómabús Ranða- lækjar árið 1903. Tekjur: kr. a. 1. Eftirstöðvar frá f. á. . 41 67 2. Lán tekin handa búinu 2200 00 3. Inntökugjald 20 nýrra fé- lagsmanna . . . . 279 00 4. Borgun fyrir flutningafötur 45 90 5. Söluverð 5 hesta m. fl. 234 50 6. Tekjur af flutningi 353 17 7. Peningar fyrir smjör . 14210 62 8. Verðlaun úr landssjóði 1134 17 Samtals: 184'.)!) 03 Útgjöld: 1. Vanborgað frá f. á. . 38 00 2. Kanpverð ýmsra 1)úshluta . 745 81 3. Fyrir timbur og járn 38 41 4 Pyrir (i hesta 473 00 5. Vextir og afborgun af skuldum 1690 38 6. Ýmislegt til smjörgerðar, fæð- is og fl. 652 41 7. Vinnulaun verkamanna 660 95 8. önnur vinnulaun m. m. 451 05 9. íshúskostnaður, útskipun og fragt . . . . 239 62 10. Póður 4 hesta 110 00 11. Þóknun til stjórnarinnar 70 00 12. Skift milli félagsmanna 13302 93 13. Eftirstöðvar . . . . Samtais: 17 47 18499 03 Skýrsla nm allar eigur og skuldir rjómabús Rauða- lækjar 31. des. 1903. Eigur: 1. Eftirstóðvar samk. reikningi 2. Hús virt .... 3. Búshlutir virtir 4. Fjórir hestar (með fóðrinu) 5. Búsafleifar (smjörtré til n. á. 0. fl.) .... Alls: Skuldir: 1. Allur stofnkostnaður frá f. á. 3200 00 2. Af stofnkostnaði frá þ. á. . 675 00 Alls: 3875 00 Beikningarnir eru samþyktir ó- breyttir. Yfirskoðunarmenn þeirra voru Magnús sýslumaður Torfason og síra Ólafur Finnsson. Búið keypti alla tilhjálp manna og hesta; hún var ekki lögð til ókeypis af félagsmönnum til skipta, eins og sum búin hafa gjört. ís er búið að afla til notkunar næsta ár í von um að það geti held- ur bætt smjörverkunina. Og vatns- leiðsla frá bruuni til hússins, verður gjörð með vorinu til hægðarauka. Umboðsmennirnir, sem seldu smjör- ið, sögðu það yfirleitt gott, en þeir gátu þoss, að kaupendunum þækti ís- lenzka smjörið geymast fremur illa. Er það ekki að undra, þar sem það er aumt orðið fullra 6 vikna gamalt þegar það kemst á markaðinn. Væru skipaferðir til Englands, með kælingarrými, á tveggja vikna fresti, mundi sala íslenzkra afurða ganga betur. Helli 31. jan. 1904. Sig. GuÖnmndsson. 4. Rjómabú Skeiðahrepps er stofnað vorið 1903; félagsmenn 31. Búið framleiddi mest á dag 140 pd., en alls yfir sumarið 6885 pd. Helm- ing af smjörinu seldu þeir Copland & Berrie í Leith en hinn helminginn J. V. Faber í Newcastle. Verð á srnjör- inu á sölustaðnum var 78 aurar, en að öllum kostnaði frádregnum 60 aur- ar. Bjóminn var úr 123 kúm og 1050 ám. Búið starfaði í 10 vikur, en ekki fluttu allir hluthafar rjóma til búsins allan tímann. — Forstöðukona búsina var ungfrú Guðný Jónsdóttir úr Beykja- vík en forstöðumaður undirskrifaður. Fjalli 10. febr. 1904. Gubmundur LýÖsson. Samkepnin Sifi! Samkepnin lifi, aukist og þróist, sögðu þeir Ásgeir og Thomsen, þegar þeir voru að færa verðið á eldspýtun- um um 1 eyri hvor niður fyrir annan þangað til hvorugur átti neitt eftir en allir bæjarins smákaupmenn höfðu birgt sig upp með eldspýtur fyrir heilt ár eða meira, fyrir lægra verð en þeir gátu fengið þær fyrir erlendis. Samkepnin lifi segir Th. Thorsteins- son líka og hefir nú opnað álnavöru- búð við hliðina á Ásgeir (»Edinborg«), og búðin sú er ekki að eins nýmáluð og. nýskreytt með nýjum vörum í nýju höllinni hans Guðjóns Sigurðssonar við strætin tvö, heldur er hún og langsnotrasta álnavöruhúðin í borginni, hvað sem þeir segja vesturfrá og aust urfrá, og verðið á vörunum er fyrir- tak, segir kvenfólkið og það hefir alt af haft einkarétt til að hafa vit á gæðum og verði á álnavöru; þeim úr- skurði verður ekki áfrýjað. Aðsóknin að þessari nýju búð Th. er því afar- mikil, eins og nærri má geta og hefði þó að sjálfsögðu verið hálfu meiri, ef Ásgeir hefði eigi gert honum þann grikk, að selja álnavöru við lækkuðu verði einmitt þessa dagana. Segja sumir, að Á3geir geri þetta bara af hrekk en sjálfur hefir hann sagt á prenti, að hann megi til að ætla nýju vörunum rúm þegar þær komi, og hanu má bezt vita það. En annara stendur þessi útaala í Edinborg ekki nema 12 daga og þegar þeir eru liðn- ir, þá verður Th. einn um hituna, — fyrst um sinn. Já auðvitað ekki leng- ur en fyrst um sinn, því samkepnin þarf af lifa lengur en þetta árið, og því ætlar nú Ásgeir að byggja nýja álnavörubúð fyrir vestan »Edinborg«, miklu etærri og veglegri en nokkur álnavörubúð er uu í Beykjavík og það er eiomitt eina ráðið. J>að þarf að byggja húsið frá stofni til þess sem á að nota það, þá fyrst er hægt að haga því svo að hentugt sé og sam- svari tilganginum. Og það verður að- fall í þeirri búð, þegar hún er komin upp; það sanna þeir sem þá lifa. J>ví- líkur straumur og kliður. En hvað gerir þá Thomsen? Ekki mun hann kunna við að standa aðgerðalaus með höndurnar í vösunum þegar aðrir eru að bjarga sér. Hann rífur (spái eg) Nýhafnarbuðina gömlu og byggir þar aftur stóra, fallega og hentuga álnavörubúð, miklu stærri og betri en þá. aem hann hefir nú, og hann ávinnur það um leið, að þá kem- ur það saman, sem saman á, álnavar an og fatasalan öðru megin en punda- varan og áhöldin hinu megin. En hvað gera þá allir hinir? feir halda áfram eins og áður og selja engu minna en áður, því að hver þeirra hefir til síns ágætis nokkuð en náunginn er vauafaatur, Beykjavík vex og samkepnin lifir. Mangi. Stríðíð. Fregnir bafa borist um það, sum- part munnlegar með botnvörpungum, sumpart eftir ensku blaði frá 9. þ. m., að stríðið sé nú byrjað milli Japana og Bússa. Sagt að Japanar hafi ráð- ist á Bússa, tekið vagnalest með her- mönnum og hergögnum og náð eða eytt með tundurbátum nokkrum her- skípum Bússa, 11 að sögn, og haldi flota þeirra þar eyBtra króuðum í Arthurhöfn, en hleypt á land á Kórea allmiklu liði til að berja á Biíssum á landi. Sjálfsagt er óhætt að fullyrða að stríðið sé byrjað milli þessara þjóða, þó að fregnirnar séu að vísu mest- megnis lausafréttir eg ef til vill ekki som áreiðanlegastar sumar hverjar; sagt t. d. að hraðskeyti sem komi Sfberíuleiðina sé lítið að marka, Búss- ar lagi þan í meðförunum og láti eigi fara vestur um nema það sem þeim sýnist. A þýzkum blöðum, er ná til 16. þ. m. sést, að þeim hefir lent saman tvisvar eða þrisvar á sjó, Japönum og Bussum og Japauar jafnan haft bet- ur, skemt og sprengt í loft upp nokk- ur skip frá Bússum en sökt sumum. Síðustu dagana, 12.—15., verður þó eigi séð, að neitt sögulegt hafi gerst í viðureign þeirra. t Vigrdís yfirsetukonii Guðnadóttir, frá Keldum í Mo8fellssveit, andað- ist hér í bænum í fyrrakvöld úr Iungna- bólgu. Hún var mesba rcyndarkona og vel að sér í mörgu, meðal annars í gömlum íslenzkum hannyrðum. Jarðarför hennar fer fram fÖBtud. 4„ marz. t í gærkveldi andaðist enn frem- ur hér í bænum fröken Maríe Thomsen, systir fröken Christjönu Thomsen, og eru þær systur mörgum að góðu kunnar hér í bænum, með þvi að þær hafa kent hér yfir 30 ar fleatum uppvaxandi dætrum heldri manna, bæði til munna og handa. Jarðarför Björns skólakennara Jens- sonar fór fram í dag við af- armikið fjölmenni. Húskveðj- una hélt lektor ÞórhallurBjarn- arson en söngflokkur stúdenta- félagsins söng kvæði það, sem prentað er hér fremst í blaðinu. Ræðuna i kirkjuna hélt % dóm- kirkjupresturinn en lærisveinar lærða skólans sungu á eftir prýðisfallegt kvæði eftir einn úr sínum flokki, Jóh. G. Sig- urðsson og lagið við það hafði annar þeirra samið, Gunnar Sæmundsson, báðir í 6. bekk. Þá höíðu piltar og lagt á kist- una mjög laglegan og velgerð- an silfurskjöld eftir Erlend gull- smið Magnússon.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.