Ísafold - 01.06.1912, Blaðsíða 1

Ísafold - 01.06.1912, Blaðsíða 1
Kemmi út tviovar 1 viku. Ver& Aig. (80 arkir minst) 4 kr. erlendia S ki, eöa l'/> dollar; boigist fyrir miB.ian júll (erlendis fyrir frara). 1SAF0LD Ðnpsðgn (xiriflegi bundiu við Arnmót, er ógud nema komin sé til útgefanda Jfyrir 1. okt. sg iittapardi skrtldlans vít> blabifi Afgreiosla: A.tuturetrmti 8. XXXIX. árg. Reykjavík 1. júní 1912. 37. tölublað I. O. O. F. 93569 Alþýðufél.bókasafn Pósthússtr. 11 kl. 6—8. Augnlækning ókeypis í Læk.jarg. 'i mvd. 2—3 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—3. Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—8 og 5—7 Eyrna-,nef-og hálslækn. ók. Pósth.str.l4A fid,2—8 íslandsbanki opinn 10—2 */« °K 5>/s—7. K.F.0.M. Lestrar- og skrifstofa 8 árd,—10 sod. Alm. fnndir fíd. og sd. 8'/« sifidegis. Landakotskirkja. Quösþj. 9 og 6 4 holgum Landakotsspitali f. sjúkravitj. 10'/«—12 og 4—B Landsbankinn 11-2 >|«, B'/i-S'/s. Bankastj. vio lfl-H Landsbókasafn 12—9 og 5—8. Útlán 1—3 Landsbúnaðarfélagsskrifstofan opin fra 12—2 Landsféhirðir 10—2 og 5—6. Landsskjalasafnib hvern virkan dag 12—2 Landsiminn opinn daglangt [8—9] virka daga, helaa daga 10—12 og 4—7. Lœkning ókeypis Þingh.str. 2B þd. og fsd. 12—1 Nattúrugripasafn opib 1»/«—2>/s á sunnudögum Stjórnarrábsskrifstofurnar opnar 10—4 daglega Talsimi Beykjavikur (Pósth. 8) opinn daglangt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tíinnlsikning ókeypis Pósth.8fcr. 14B rnd. 11—32 Vífilsotabahælið. Heimsðknartimi 12—1. Þjóðmenjasafnið opið á sd., þrd. og fmd. 12—2 Sveinn Björnsson yfirdómslögmaður fluttur í Hainarstrseti 22. Skrifstofutími 10—2 og 4—6. Hittist venjulega sjálfur n—12 og 4—5. Pingmáíafundi f)ötdum við: 1. í Hafnarfirði 8. júní kl. 5 e. m. 2. á Lágafelli 10. júní kl. 5 e. m. 3. í Keflavík 13. júní kl. 12 á hád. Rvík r. júní 1912. Björn Hrisfjáttssoti Jens Páísson. ísafoldar kemur á mánudagskvöld eða þriðjudags- morgun með nákvæmum fréttum af öllum atburðum frá konungsandlátinu og konungaskiftunum. — Auglýsend- ur vinsamlega beönir að skila auglýs- ingum fyrir kl." 2 á mánudag. Erl. símfregnir. ------ Kh. 31/5 '12. Ný uppreist í Marokkó. Marokkó er í uppreistarbáli. Frökkum er hœtt. Það ætlar aldrei að lægja ófriðaröld- urnar í þessum útjaðri Frakkaveldis. Nú var svo langt komið, að Marokkó- soldán var búinn að leggja niður völdin og búist við, að til friðar mundi draga. En þá kemur þessi fregn um nýja uppreist eins og skúr úr heiðríkju. Verkfall í Lundúuum. Hafnarvinnumenn i Lundúnum haýa gert verkjall. Haýnarverkýall um land alt í undirbúningi. Bretar hafa lengi sloppið við verk- fails-ósköpin, er svo mjög hafa herjað og tjón unnið á meginlandinu. En nú virðist skrið komið á í þessum efnum þar i landi, því að hvert verk- fallið rekur nú annað með afarstuttu millibili. Kolaverkfallinu eigi lokið fyr en í apríl — hafnarverkfall tekið við þegar í næsta minuði! Minningarhátíð háskólans. Háskóli íslands minnist hins látna konungs vors Friðriks VIII. á fæð- ingardag hans þann 69. — næstk. mánudag 3. júní. Minningarhátíðin hefst kl. 12 á hád. í neðrideildarsalnum. Þorsteinn Gíslason ritstj. hefir ort kvæðaflokk við þetta tækifæri. Hátíðin hefst með því, að sbngfílag- ið /7. jání syngur fyrri hluta kvæða- flokksins. Þar næst hefir Jón Jónsson docent yfir miðhluta kvæðaflokksins. Þá flytur rektor háskólans Bjðrn M. Olsen minningarerindi um Friðrik VIII. — og loks syngur iy. juní seinni hluta kvæðaflokksins. Stjórnarskráin á næsta þingi. Ingólfur segir það »farið að koma upp úr«, að þeir menn, sem eru að reyna að koma á samkomulagi um sambandsmálið á næsta þingi, ætli sér að »drepa stjórnarskrána á þingi í sumar«. Eigi blaðið við það, að þeir hugsi sér að stjórnarskrármálinu verði frestað í sumar vegna sambandsmálsins, ef afráðið verður á þinginu að leita af nýju samninga um það víð Dani, þá hefir Ingólfur auðvitað rétt að mæla. En vér getum naumast hugsað oss, að sú vizka hafi verið í djúpu kafi hjá nokkurum skynsömum manni. Svo skyni skroppinn er víst ekki nokkur maður á þessu landi, að hann viljiláta ajgreiða stjórnarskrárbreytingu á sama þinginu, sem leitar samninga um sambandsmálið. Slíkt væri að öllu leyti svo hlægileg fásinna, að orðum er ekki að henni eyðandi. -------------£sa$r.^~------------- Glæpurinn að koma sér sanian. Vér getum ekki stilt oss um að prenta eftirfarandi klausu upp úr síð- asta blaði skilnaðarmanna: »Hinsvegar mun mönnum það ekki með öllu óljóst, til hvers það horfir, er flokkaleiðtogar og blöð »rotta« sig saman um eitthvert makk í velferðar- málum þjóðarinnar, að baki hennar og með hinni mestu leynd. Þegar svo er komið, er siðspillingin í opin- berum málum vís fyrir dyrum. Og því eru þeir skaðræðisgripir, sem standa fyrir þvi makkU. Glæpurinn er eftir þessu tvöfaldur, sá er hin væntanlega siðspilling á út af að rísa. Annað er það: að rotta sig saman, sem ekki getur merkt annað, ef það er lagt út á íslenzku, en að gera til- raunir til samkomulags. Svo að það út af fyrir sig, að gera tilraunir til þess að koma sér saman um velferðarmál þjóðarinnar — að reyna að afstýra því, að hiin standi tvístruð um mesta mál sitt í baráttu sinni við útlenda þjóð — það á eftir kenningum þessarra manna að vera mjög skammarlegt og siðspillandi, og þeir sem það gera eru skaðræðisgripir I Hitt er það: að gera samkomulags- tilraunirnar að baki pjóðarinnar, með leynd. Af því að samningamenn auglýstu ekki öllum íslendingum og þá að sjálf- sögðu öllum Dönum líka samninga sína, áður en þeir samningar voru nokkurir orðnir, áður en þeir vissu sjálfir, um hvað þeir gætu orðið sam- mála — fyrir þá sök eru þessir menn siðspillandi skaðræðisgripir I Vitanlega eru það gallharðir skiln- aðarmenn, sem svona rita. Það kann nú að verða dráttur á því, að þeir skilji við Dani. Á hinu virðist ekki ætla að verða jafn-mikill dráttur, að þeir skilji við vitið. .----------¦ ^ti ¦----------- Bókmenta-vorgróður af íslenzku kyni. Arnarstapaumboð. Umboðsmaður Arnarstapaumboðs, sem verið hefir, síra Jón 0. Magnús- son, hefir sagt umboðinu lausu og er settur umboðsmaður í hans stað Jón Proppé verzlunarstjóri i Ólafsvík. Það ætti að vera oss sannarlegt fagnaðarefni, íslendingum, að vita til þess, að utan lands vors er nú á þess- um árum að rísa upp allvænlegur vísir bókmenta á frumstofni tungu vorr- ar, íslenzkunnar, eða norrænunnar fornu. Það er sem sé meðal frænda vorra Færeyinga. Fyrir tveim áratugum eða svo, var þar eingöngu notast við danskar bók- mentir. Fátt eða ekkert er ritað var á þeirra tungu, Færeyinga. Og þó eiga þeir sér sérstaka tungu, og hafa átt alla stund, síðan er móð- urtunga vor var sameign allra Norður- landa. Nú á seinni árum er vöknuð þjóðar- menning og metnaður meðal Færey- ioga, og þá jafnframt viðleitni að við- halda, hreinsa og efla móðurmálið og þoka þvi til vegs. Byrjunin var hafin með útgáfu blaðs: »Dimmalætting«. Og árangur þessarar viðreisnar-viðleitni er þegar orðinn ótrúlega mikill, þegar litið er á erfiðleikana og fámennið. Þeim, sem þetta ritar, ei nokkuð kunnug þessi þjóðtungu- eða bók- mentahreyfing Færeyinga. Og hon- um er það innilegt fagnaðarefni, hve mjög málið hefir hreinsast og fegrast á þessum fáu árum, og hvernig ættarmótið íslenzka kemur þar æ bet- ur og betur fram. Það er mikill munur þess, er ritað var á færeysku fyrstu árin (eða jafn- vel ná fyrir 10 árum), og þess, sem mi er ritað á þeirri tungu. Þá var það tæplega, að ómálfróður íslendingur skildi það er ritað var á færeysku; svo blandað var málið og bjagað og dönskuskotið — sem von var. En nú má ætla að hver sæmi- lega skýr íslenzkur alþýðumaður hafi þess full not. Og ánægjan verður eitthvað svo innileg við lestur færeysku ritanna. Það er því líkast sem þar mæti oss ástfólginn vinur — systir eða bróðir — löngu frá oss horfin, en heim kom- in aftur, með blektu og bjöguðu tungu- taki vegna fjarvistarinnar, en löngun til að lagfæra og nema af nýju, laga lýtin og ná sem hreinustum íslenzk- um hreim og hljóðfalli. Eg geri mér von um, að islenzk alþýða fagni þessari færeysku menn- ingar-hreyfingu, þegar hún kynnist henni, og að hún vilji styðja hana og efla eins vel og kostur er á. Þjóðarmetnaði vor íslendinga eykst ásmegin við það, að annarsstaðar risa upp bókmentir, náskyldar vorum, bók- mentir á þeirri tungu, sem vér höf- um full not — og þá um leið von um nokkuð aukinn markað og út- breiðslu vorra eigin bóka. Færeyingar hafa nú fyrir 2—3 ár- um stofnað bókmentajélag i likingu bókmentafélags vors, og hefir það fé- lag þegar gefið út nokkurar bækur. — Árstillag er 5 kr., og fyrir það fá fé- lagar þær bækur, er félagið gefur lit. Eg hefi lesið meðal annars skáld- sögu eina, er félagið gaf út í fyrra: *Bábelstornið« eftir Regin í Lið, og tel eg hana engu siðri en þær skáld- sögur, sem hér eru gefnar út og hljóta lofsorð. Hún er létt og liðlega rituð og fjallar um framsókn einstakra eyj- arskeggja og erfiðleika, sem við er að etja. Eg geri ráð fyrir, að þessi saga sé frumsmíði höfundarins. Og sé svo, þá virðist mega vænta góðs af hon- um i framtiðinni. Að öðru leyti er mér ekki kunnugt um það, hve mörg- um eða mikilhæfum rithöfundum Fær- eyingar hafa á að skipa. En þess þykist eg fullviss, að þar í eyjunum — sem telja má ónumið bókmenta- land — sé efnisgnægð úr að velja; fjöldi þjóðsagna og þjóðkvæða, sem Mánudaginn 3. júni er skrifstofa landsféhirðis opin frá 9-11 f. h. og frá 4-7 e. h. lifað hefir i munnmælum og gengið í arf frá einni kynslóð til annarrar. Fámennið er þar verstur Þrándur í Götu. Svo fáir til að kaupa og bera kostnað þess, sem út er gefið. Eyjaskeggjar eru sem sé um 20000. En styrkurinn atti að koma héðan — Jrá Islandi — Jrá Jrændpjóðinni, sem parna er að eignast eða getur eign- ast nýja bókmenta-gróðrarstðð. Oss ætti ao vera það ljúf skylda — öllum sem getum —, að gerast meðlimir hins unga færeyska bók- mentafélags. — Með þvi vinnum vér það tvent í senn, að auka veg vorrar kæru tungu og styðja framsóknarvið- leitni þessarar fámennu frændþjóðar vorrar. Sérstaklega ætti hvert einasta bóka- safn og lestrarfélng hér á landi að ganga í félagið, svo að hvarvetna yrði kostur þess, að kynnast þessum nýju bókmentum. Og væntanlega verða þeir margir, einstaklingarnir, sem hafa löngun á að eignast bókmentafélagsbækurnar færeysku nú þegar frá byrjun og halda trygð við það framvegis. Þeir sem vilja gerast meðlimir fé- lagsins snúi sér til hr. Anton Degn í Thorshavn, hr. A. C. Evensen á Sandi eða dr. Jóns Þorkelssonar landsskjala- varðar í Reykjavik. [Önnur ísl. blöð eru vinsamlega beðin að flytja þessa grein]. Ingvar í Dal. -**^ Háskólapróf. Embættispróf við íslenzka háskól- ann hefst í dag— í þrem deildunum. GuðjrœðispróJ ganga 3 undi', þeir Ásmundur Guðmundsson, Tryggvi Þórhallsson og Vigfús Ingvarsson. Lagapróf ætla 5 að taka: Björn Pálsson, Böðvar Jónsson, Jón Sig- tryggsson, Ólafur Lárusson og Páll E. Ólason. LatknapróJ, seinni hluta, ganga 3 undir: Árni Arnason, Björn Jósefsson og Konráð Konráðsson, en fyrri hluta 4:BjarniSnæbjörnsson, Halldór Krist- insson, Jón Kristjánsson og Jónas Jónasson. Skriflega prófið stendur fram undir miðjan júní — þá tekur við hið munn- lega, en öllu prófinu mun lokið 26. þ. mán. Heimspekispróf verður haldið 5. þ. mán. Undir það ganga 11 stúdentar — þar af ein stúlka. EfnaJraðispróJ fyrir læknaefni fer fram 26. júni. Það ætla 7 stúdentar að taka, þar af 1 stúlka. Prófdómara við háskólann hefir stjórnarráðið skipað til 6 ára þessa menn: I guðjraðisdeild. Þórhall biskup Bjarnarson og síra Bjarna Jónsson dómkirkjuprest. / lagadeild: Eggert Briem skrif- stofustjóra og Jón Magnússon bæjar- fógeta. / lœknadeild: Guðm. Björnsson landlækni. Við heimspekispróf er enginn próf- dómari. Minning Friðriks 8. Erindi flutt i Garðakirkju útfarardag konungs, 24. maí 1912, af héraðsprófasti síra Jens Pálssyni. LeiðréttinK. í kvseðinn »Nótt«, er birt- ist i siðasta tölnblaOi Isafoldar, ern 4 prent- villnr, sem eg óska afj leiðréttar yrðn: I 1. erindi 4. linn: ljóð á að vera ljóða. I 3. erindi 1. Hnn: belgan á að vera höfgan. 2. linu: háreisti' á að vera hareysti'. 4. linn: björtn á að vera blökkn. Höf. Jens Pálsson héraðsprójastur.] é B æn: I Jesú nafni! eilífi gnð ! þú sem ert konl nngnr konunganna, og drottinn þjóðannaj Gef þjóðunum þá yfirhöfðingja sem óttast þig, og elska þig og þegna sína, og virztn að blessa þá þjóðhöfðingja, sem í rikisstjórn- inni leita þins ríkis og þins réttlætis i kær- leik og heilagleik sannleikans, virztu að blessa þá og gleðja með elskn þegna þeirra og lát minning þeirra lifa i þakklatnm hjörtum. Og gef oss öllum, ó, guð! fram að ganga fyrir augliti þinn, og leita nm fram alt rikis þins og réttlætis, og er vér höfum fullnað vort skeið, þá tak oss til þinnar eilifn naðar, og hj&lpa oss til þin* himneska ríkis. Ámen. »Sorg og gleði saman fara, sætt og beiskt í æfikjara bikarinn oss byrlað er, blandað lán vort hlutfall erc. Virðulega sorgarsamkoma! Fyllilega hefir þetta gagnorða og sannorða vers úr sálminum: »Ár og sið eg er í voða« ræzt það sem af er þessu ár- inu á þjóð vorri allri, og þó átakan- legast á þeim hluta hennar, sem bygg- ir þenna langfjölbygðasta fjórðung landsins, og sem er að tölu hátt upp í helmingur landsbúa. Vetrarmánuð- irnir allir frá ársbyrjun svo harðinda- lausir, og veturinn í heild sinni að veðráttu til svo þýður og mildur, að jafnvel vér, sem rosknir erum orðnir, munum eigi annan veðurmildari. Og >ó mun oss aldrei gleymast, hversu íarður þessi mildi vetur varð sumum leimilunum, og ástvina og ættmanna samböndunum meðal vor, hversu það hið þýða, á þeim svæðum, blandaðist hinu stríða; — sizt gleymist það oss, sem urðum heyrnarvottar að hin- um þungu, djúpu sorgarandvörpum ekknanna, barnanna og foreldranna, og sáum hin heitu, bitru tár þeirra hníga; — en ógleymanlegast verður mér þó, hversu guð var hvervetna nálægur syrgjendunum í harmi þeirra, og gaf þeim að huggast af hinni blessuðu eilifðar trú og von. Dauðatíð vetrarins leið, — upprisu- tíð vorsins tók við, — upprisutið drottins vors og frelsara og kirkju hans, — upprisutíð þjóðlífs vors af vetrardvalanum, — upprisutið lands vors úr vetrardauðanum, — hún tók við og breiddi æ meir og meir út sólarfaðm hins bjarta og blíða vors — yfir lög og láð, bygðir og bú, land og þjóð; — og eigi munum vér blíðari né gróðursælli vortíð. En alt um það hefir blíða vorsins blandast stríðu einnig alveg sérstaklega og á sérstöku svæði þessa landsfjórðungs, þar sem var hinn stórfeldi iandskjárfti, er hinn 6. þ. m. gekk yfir sveitirnar að fótum hinnar öldnu, heimskunnu Heklu, og varp angistarinnar kvöl inn i vorfögnuð fólksins og greiddi efna- hag þess allþung svöðusár. Það hefir

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.