Ísafold - 03.08.1912, Blaðsíða 1

Ísafold - 03.08.1912, Blaðsíða 1
Komui út fcvisvar i viku. Vert arg. (80 arkir minst) 4 kr. erlendin 5 ki, eoa l»/i doUar i borgist tyrir mií>iari jún terlet 'lí* fyrir frami 1SAF0LD Uppsökh (skrifleg) bundin vib aramót, ei óifilil nema komin sé til útgofanda fyrir 1. okt. nj aaapandi skuldlaas vif blaoift Afgreir<ala: A.nstantrioti K XXXIX. árg. Reykjavík 3. ágúst 1912. 53. tölublað I. O. O. F. 93569 KB 13. 9. 8. 31. 9. G Alþýflufél.bókasafn Pósthússtr. 14 kl. fi—R. Auenlœkninfir ókeypis í Læk.jarg. 2 mvd. 2—8 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 10—B. Bwjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og 4—7 Bæjargjaldkerinn Laugav. 11 kl. 12—8 og 6—7 Eyrna-,nef-og hálslœkn. ók.Pósth.str.UA fld,2—B fslandsbanki opinn 10—2M» og 5>/«—7. K.F.U.M. Lest'ar- og skrifstofa 8 árd.—10 sod. Alm. fundir fld. air sd. 8 >/a slftdegis. Landakotskirkia. GuBsfcj. B og B a helgum Landakotsspitali f- sjdkravitj. lOVs—12 og 4—6 Landsbankinn 11-2«/», 6i/«-6'/s. Bankastj. vio 12-2 Landsbókasafn 12—8 og 6—8. ÚtUn 1—8 Landsbúnaoarfélagsskrifstofan opin tra 12—2 Landsféhiroir 10—2 og 6—B. Landsskjalasafniö hvern virkan dag 12—2 Landsiminn opinn daglangt [8—9] virka daga, hel&a daga 10—12 og 4—7. Lækning ókeypis I"ingh.str. 23 þd. og fsd. 12—1 Nattúrugripasafn opio I 'to—2»/> A snnnudögurc Samabyrgð Islands 10—12 og 4—6. St.jórnarraosskrif'stof'urnar opnar 10—4 dagloga Talslmi Beykjavíkar (Pósth. 8) opinn daglangt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannlœkning ókeypis Pósth.str. 14B md. 11—12 Vinlsstaoahælio. Heimsóknartimi 12—1. Þjóomenjasafnio opií) A hverjum degi 12—2. Ritstjórar ísafoldar verða fyrst um sinn venjulega til við- tals í skrifstofu ísafoldar á þessum tímum: Ólafur Björnsson kl. n—12 árd. Sigurður Hjðrleifsson kl. 2—j síðd. A hvern bendir Ingólfur? Ingólfur er að vonzkast út af því, að ísafold tók fram í næst-síðasta blaði þann í meira lagi bersýnilega sannleika, að í því horfi, sem sam- bandsmál vort er nú, treysti þjóðin Hannesi Hafstein bezt til þess að leiða það til lykta. ísafold er ekki í neinum vafa um það — eftir svo vandlega eftirgrensl- un, sem nokkur kostur hefir verið á — að mikill meiri hluti þjóðarinnar vill gera tilraun til þess að leiða sam- bandsmálið til lykta. Ekki með þeim hætti, sem Heimastjórnarmenn hafa viljað. Engin líkindi eru til þess, að með því fáist nægilegt fylgi þessarar þjóðar. Ekki heldur með þeim hætti, sem Sjálfstæðismenn hafa farið fram á, með þvi að engin von er um ann- að en að slík mála'leitun strandi í Dan- mörku. Heldur með nýjum hætti, nýrri stefnu í málinu. Og nú langar oss til að spyrja Ing- ólf í allri vinsemd og bróðerni: Á hvern vill blaðið benda, fremur en Hannes Hafstein, til þess að gera tilraunina til hinna nýju málaleitana við Dani? Bendir blaðið á Skúla Thoroddsen til þess verks, eða Benedikt Sveins- son, eða Bjarna Jónsson, eða núver- andi bandamann og foringja þeirra þremenninganna, Lárus H. Bjarnason? Oss virðist, að Ingólfur ætli að svara þessari spurningu einlæglega og vonzkulaust, ekki eingöngu Isafold til fróðleiks og athugunar, heldur og allri þjóðinni til leiðbeiningar. Lotterímálið. Til samanburðar við tilboð það um eínkaleyfi til stofnunar peningalotterís fyrir landið, sem alþingi hefir til með- ferðar, þykir rétt að benda á, að svo er ákveðið um peningalotterí danska rík- isins, að það greiði í rikissjóð x/io af öllu þvi fé, sem hlutir eru keyptir fyrir í lotteriinu. Af hverjum hundr- að krónum, sem varið er til þessara hluta kaupa, fær ríkið tíu krónur. Þetta er 5 sinnum meira en gert er ráð fyrir í tilboðinu til alþingis. Til stjórnarkostnaðar og umboðsmanna ver danska lotteríið 6 °/0 af innborg- uðu fé. Litur þá út fyrir að vinn- ingarnir í þessu lotteríi nemi alt að 84 % af iðgjöldunum. Hvorttveggja þetta virðist þurfa að athuga vandlega við þessa lagasmíð, tekjur landsins af lotteríinu og hundraðstölu vinning- anna af iðgjöldunum. Rétt er þó að geta þess, að annað danskt lotterí, Almindelig dansk Vare- og Industrilotteri, ver að eins 6 5 °/0 af innborguðu fé til hagsmuna fyrir þá, er greiða iðgjöld til þess, en 8 % til stjórnarkostnaðar og til umboðsmanna. Danir hafa miklar tekjur af lott- eríum sínum, hátt á aðra miljón kr. árstekjur af peningalotteríinu og sömu- leiðis mikið fé af hinu lotteriinu, sem áður var nefnt. Styður það drjúgum að þessum tekjum Dana, af þessari atvinnugrein, að bæði Svíar og Norð- menn hafa bannað lotterístofnun í löndum sínum, en frá þessum þjóð- um hrýtur þó margur skildingurinn til Dana fyrir lotteríseðla. Maraþonhíaiipiu. Við Olympíuleika er hið svonefnda Maraponhlaup talið aðal-viðburðurinn. Það stendur af því forn frægð frá tímum Grikkja hinna gömlu og er nafnið dregið af Maraþonsvöllum á Grikklandi, þar sem fram fór hin járnbrautarstöðvunum Jarfva, Tureberg, Norrviken að Sollentuna, og þá snúið við og hlaupið aftur inn á Stadion. Hlutskarpastur kapphlaupamanna varð Suður-Afrikubúinn K. Mc. Arthur. Rann hann Maraþonskeiðið á 2 klst., 36, mín., 54,8 sek., en annar varð samlandi hans C. W. Gitsham (2 klst. 37 mín., 52 sek.) og þriðji Banda- ríkjamaður G. Strobino (2 klst. 38 min. 42,4 sek.). Fyrstur Norðurálfu- manna varð Svíi einn, Jacobsson (2 klst., 43 mín. og 24 sek.) og varð hann hinn sjötti í röðinni. Þegar Arthur kom inn á Stadion, gullu við fagnaðaróp sem aldrei ætl- aði að linna frá 100,000 börkum. Var hann krýndur lárviðarsveig og borinn á gullstól með fram áhorfenda- sætunum. — Vér teljum býsna hart riðið upp að Kolviðarhól á 2 */a klst. — og er það þó eigi nema 8/4 af Maraþonhlaupi. Vér mundum telja mestu fantareið að ríða 40 rastir á 2 l/2 klst., og naum- ast hægt að gera það. En svona eru íþróttamenn nútim- ans búnir að temja líkama sinn, að þeir fara miklu hraðara yfir landið á sínum tveim jafnfljótu, — en vér komumst ríðandi góðum hesti mestu fantareið. -------------í==i$i=S------------- ROTEBRO; BOLLENTUMAíj ^ VANÐPUNKTi ilf\ í nafnkunna Maraþonorusta árið 490 f. Kr. og var að fornu fari hlaupið kringum þá velli. Að verða sigurvegari í Maraþon- hlaupinu þykir mestur heiður, sem hlotnast geti nokkurum Olympíufara. Skeiðið sem runnið er eru 40 rast- ir og 200 stikur eða rúm 5*/, mllu, en til Þingvalla eru 49 rastir réttar og að Kolviðarhól rúmar 30 rastir og mega menn kunnugir hér um slóðir þá greina vegarlengdina. ¦ Maraþonhlaupið fór að þessu sinni fram í Stokkhólmi h. 14. júli. Til stóð 1 upphafi, að nærri 100 manns, »allra þjóða kvikindi«, reyndu sig í Maraþonhlaupi, svo sem hér greinir: 12 Svíar, 1 Ástralíumaður, 8 Kanadabúar, 2 Danir, xo Frakkar, 11 Bandaríkjamenn, 2 Grikkir, 3 ítal- ir, 8 Japanar, 2 Finnar, 2 Serbar, 12 Bretar, 4 Suður-Afrikumenn, 3 Aust- urríkismenn, 3 Austurrikis-Tscheckar, 2 Ungverjar, 1 Chilebúi, 5 Norð- menn, 2 Portúgalsmenn og 3 Rússar. En þegar á átti að herða heltust 28 úr lestinni, svo að alls urðu þeir 70, sem reyndu sig. Um 100,000 manns voru áhorf- endur á Stadion, er Maraþonhlaupið hófst. Myndin sýnir skeiðið. Stadion er neðst hægra megin. Þar er haldið af stað og hlaupið fram hjá Gjaldkeramálið. Töluvert umtal er út af þvi hér í bænum og má búast við því að svo verði áfram, unz það er til lykta leitt. Umtalsefnið er um þessar mundir sérstaklega úrskurður landstjórnarinnar, sem kveðinn var upp rétt áður en ráðherraskiftin uiðu. Samkvæmt þeim úrskurði er sakamál höfðað gegn gjald- keranum, en látið sitja við þá ráðstöf- un stjórnarinnar, sem gerð var í vor, að gjaldkerinn skyldi enn halda áíram að vera gjaldkeri bankans, honum að- eins vikið frá um stundarsakir, með hálfum launum og hann þar á meðal látinn halda helmíngnum af mistaln- ingarfé gjaldkerans, sem er töluverður hluti launanna. Því e haldið fram, að úr því stjórn- arráMð hafi talið gjaldkerann verð- skulda það, að sakamál væri höfðað gegn honum, þá beri henni líka að telja hann óhæfan til þess að vera áfram gjaldkeri bankans. Sakamál sé ekki höfðað, að undangenginni rann- sókn, nema miklar líkur séu fyrir sekt mannsins og sá maður geti ekki hald- ið áfram að vera í þjónustu lands- stjórnarinnar, sem hún sjálf kasti grunsemd á, með svo alvarlegri ráð- stöfun. Það tvent geti ekki, eða megi ekki, saman fara, að landsstjórnin fyr- irskipi að borga manni laun, en varpi þó slikum grun yfir hann. Með þessu óvirði sjálf landsstjórnin þá ráðstöfun, sem hún hafi gert, jafnframt því sem hún geri peningastofnun landsins með þessu litinn sóma og hafi réttmæt laun af þeim manni, er einn vinnur gjaldkerastarfið i bankanum og ber fyrir honum ábyrgð gjörða sinna. Mörgum finst þetta vera óhæfileg hlifð við gjaldkerann. Ýmsir telja að með þessu sé landsstjórnin að verð- lauaa starfsemi gjaldkerans i bankan- um og fara um þetta öðrum harðari orðum. Óneitanlega er þetta umtal ekki að ástæðulausu. Flestir eiga vist fremur örðugt með að samþíða hana réttar- vitund sinni og það eins fyrir það, þó hún sé gerð með undirskrift og á ábyrgð æðsta dómara landsins. Bráðabirgða rannsókn gat leitt það í ljós að gjaldkerinn væri sýkn saka, eins og hitt að hann hefði gert sig brotlegan um saknæmt athæfi. Hvort af þessu hafi verið, virðist stjórnin hafa sagt með úrskurði sínum. Þó heldur hiin áfram að telja manninn í sveit embættismanna sinna. Líklega telur stjórnin sig hafa góðar og gildar ástæður til þess að fara svo að, sem hún hefir gert. Séu þær ástæður frambærilegar, ætti stjórnin ekki að láta þær liggja í láginni. Hiin ætti fyrst og fremst að gera það vegna sjálfrar sín, áður en óánægjan grefur of djúft um sig. En hún ætti eink- um að gera það vegna alþýðu manna, er telur réttlætististilfinning sinni mis- boðið, en það er hverju þjóðfélagi hættulegt. Verzlun í Skagaflröi til sölu. Þar eð eg hefi afráðið að taka við stöðu, er mér hefir boðist erlendis, hætti eg verzlunum mínum í Hofsós og Sauðárkrók, og eru þvi húseignir minar í báðum þessum stöðum ásamt fiskhúsi í Selvík og fleiri stöðum á Skaganum til sölu, sem og verzlunaráhöld, bátar og bryggjur. Sláturhús eru á Sauðárkrók og Hofsós. Öll húsin eru í ágætu standi. Nánari upplýsingar gefnar þeim er þess óska. Sauðárkrók 1. maí 1912. /. Popp. Unglingaskólinn á Sauðárkróki. Skólaárið frá 1. nóv. til 1. maí. — Kenslustundir á dag 4—5. Kenslu- greinar: íslenzka (skrifleg og munnleg), náttúrufraði (einkum heilsufræði og eðlisfræði), landafraði, saqa (einkum saga íslands), starðfraði, sðngur, teiknun, leikfimi. — Aukagreinar fyrir þá er æskja þess: danska og enska. Umsóknir sendist fyrir 15. október n. k. til skólastjórans Jóns Þ. Björns- sonar á Veðramóti, er gefur nánari upplysingar. Sauðárkróki 20. júh 1912. Unglingaskólanefndin. Sigíing. Foldin er hjúpuð í fannaskart, föl eins 0$ lik að sjá, og kveldmyrkrið grúfir sig kalt og svart, sem kistulok yfir ná. — — Alt lýtur stormsins sterku hönd, frá strðndum að sjðnbaugsins ystu rónd. Við hafdjúpsins brún risa hrikaleg ský, er hendast um loftið með orustugný; pau sakja sem kappar er keppast í móð, mtð karlmenskudug fyrir land sitt og pjóð i bardaga llfsins. Með brennandi prá, pau berast a skjótar um viðernin há, unz lúta pau stynjandi stormguðsins hendi, er strýkir pau sundur með reiðinnar vendi, og lygina hrekur, og letina skekur, og viljann vekur hjá veikri pjóð, unz ris hún af langvinnu móki í móð, með magnprungnu kappi d eljunnar slóð. Stormurinn lifil Hans sterka hönd, styrkir og hressir mannsins ond, eflir í huganum orku og dug, andanum lyftir á harra flug, — annað en lognið er letina elur, og lygina sjálfs sins valdi felur, og asna gerir úr anda manns, og unqfrú að kehubarm hans. Ná stillir og hagir um stundarbið, unz stormurinn aftur tekur við, og hamstola byltist í heiftpungri braði, svo hvitfyssa bdrur og stynja af mceði; pær aða sem flýjandi uppreistarher, og apa sem barn er sig dauðanum ver, og sadauðar hetjur með svefnpungar brár, er sofið ei gdtu um púsundmðrg ár, úr hafinu hefjast, og hefndar krefjast, á morðsjúka storminum sterkum ogköldum, tr stytti peim lífið i sjdvarins öldum. » Þú djöfull! - ein kveðr með dimmum róm - er deyddir mig ungan sem vorsins blóm, og sviftir mig brúði er brann af prd, og brosti svo oft minum vanga hjd, hvi vihu mig svifta varð og ró, i votri og kaldri gröf í sjóU En stormurinn veit ei hvað varðin er. Hann vill bara hamast og skemta sér, og risandi ðldum, með rjúkandi földum, að ströndunum köldum, tneð styrjar-gný hann peytir, svo brotna par björgunum í. Hdtt upp i bjðrgunum hugdjarfur sveinn, horfir i dimmunni pögull og einn. Það er eins og stórviðris óróaflug í augunnm dokkum o§- hlyjum, og svipurinn lýsandi hreindjðrfum hug, er hjúpaður sorgprungnum skýjum. Hann langar svo m yrkursins leiðindum frd i Ijósið og hlýindin suðrinu hjd, að göfga par andann á askunnar vori, með amfleygum vilja og mannlegu pori hdskýjum hugsjóna d. írd bjórgunum Ijómandi Ijósgeisla ber, svo lýsir -af skínandi rösum, og dlfanna draumfagri dansandi her, sér dreifir d fonnunum Ijósum. I fagnandi hóp peirra fðlleit og ein, sú fegursta dansar svo göfug og hrein; pað leiftrar af gulli á brjóstunum bjórtu, og blómsveigur titrar í hdrinu svðrtu. Fegurri finst ekki nein. Og dansinn hún stigur í líðandi leik, svo létt eftir óldunnar slagi, er ymur við klettanna ísköfuð bleik, með aflprungnu fossbúans lagi. Hún heillar og laðar i hrífandi dans að hjarta sér sveininn i álfanna fans, og vefur hann fastar og fastar í arminn, unz finnur hann hjarta sitt sld upp við barminn. Hún krýnir hann vonanna kranz. Hann finnur sem yl leggja augunum frá, úr ókyrru hugarins djúpi, og svipur hans lifnar með Ijóshýra brá, svo léttir af skýjanna hjúpi. Hann malir: »Mér barist í brjósti sú prá, að berast til suðursins norðrinu frd og reisa par fraknleikans framsóknar merki í fogru og pjóðlegu islenzku verki. Viltu par verða mér hjd?« Það hrynja af brdm hennar brennandi i blíðum og pðgulum straumi, [tdr hún strýkur hans mjúka og hrafnsvarta og heillandi innir í draumi. [hdr, »Eg á hér í tróllslegum björgunum bú og börn, sem eg annast i karleik og trú. Því get eg ei fylgt pér i lukkunnar landi, en leiðapig mun par minn sorgmaddi andi. Fatðul hann fylgir pér nú«. Nú sarokið lagir og siglingin hefst til sólskinsins ylhýru landa. Frá siglunni breiðir sig bldfáninn efst, með blaktandi vangina panda. En sveinninn hann horfir með harm- prungnar brdr d kverfandi fjöllin með silfurhvítt hdr. I huganum með sinni hugsjóna brúði, er hét honum fylgi i suðursins skrúði. — Hljóð renna tregapung tdr. fí. Tíamar.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.