Ísafold - 05.04.1913, Blaðsíða 2

Ísafold - 05.04.1913, Blaðsíða 2
102 ISAFO LD Gonhtin findarpennar W$FZfo----------------------------- %Ías$/i er fylla sig sjálfir (án sprauiu) fást aðeins i Pappírs- og ritfangaverztun að þrátt fyrir ríkistiti'inn, sem ís- landi er þar ætlaður, á þegnrétturinn jafnan að teljast danskur, og þrátt fyrir ríkisréttindin íslenzku, eiga þegn- ar annars ríkis um aldur og æfi að hafa jafnrétti við oss á landhelgis- svæðinu íslenzka. Þeim, sem gangast fyrir nafnbót- um og fögrum titlum, kann að gang- ast hugur við rikistitilinn réttinda- snauða í i. gr. frumvarpsins, en firn mættu það heita, ef landsmenn al- ment vildu kaupa réttindamola þá, sem í þessu frumvarpi felast, því afarverði, að afsala öllu öðru í hendur Dönum til æfinlegra umráða. Vér höfum þolað útlenda yfir- drotnun um nærfelt 700 ár og ætt- um því að hafa þolinmæði til að bíða þess dags, sem Guðm. Hannes- son sá elda af. Vér þurfum engan sambandssáttmála til að taka efna- legum framförum og uppræta inn- lendar erfðasyndir i hugsunarhætti og stjórnarvenjum. Ef oss tekst að eignast tíðarhæf samgöngufæri á sjó og landi, rækta upp ræktarhæfa hluta landsins og færa bygðina saman um þá, eignast tryggilegan fiskiveiðaflota, ráða sjálfir samgöngum og viðskift- um vorum við umheiminn, og tryggja eignir vorar og líf á eigin spýtur, — þá stöndum vér nær sjálfstæðistak- markinu með Gamla sáttmála einn að baki, en þótt Danir af náð og með nauðung fallist á pappírsgagn það, sem kallað er sambandslaga- frumvarp og að framan var nefnt». Ýms erl. tiðindi. Fall Frakkastjórnar. Bri- ands-ráðuneytið féll þ. 17. marz — var ofurliði borið í atkvæðagreiðslu í öldunga-deildinni, en ekki fulltrúa- deildinni. Er það fyrsta sinni í nærri 17 ár, sem öldungadeildin hefir felt ráðuneyti. Árið 1896 féll Bour- geois-ráðuneytið í þeirri deildinni, en siðan hefir það eigi komið fyrir. Kosningalögin urðu ráðuneytinu að falli. Briand hélt fram hlutfalls- kosningum og þær var fulltrúa- deildin búin að samþykkja alls 5 sinnum. En nú greiddu 168 þing- menn atkvæði móti þeim i öldunga- deildinni, en 128 með. Aðalþáttinn í falli Briands átti ráðherra-baninn gamli Clemenceau. Eftir atkvæða- greiðsluna er mælt að hann hafi sagt glottandi: Enn eitt ráðuneytis- fallið á minn reikning! Trúmála-hugleiðingar frá nýguðfræðilegu sjónarmiði. VII. Hvað Kristur opinberar oss um guð og sjálfa oss. Eg benti á það í síðustu hugleið- ingu minni. að með tilveru Jesú Krists sé oss ekki að eins gefin trúin á til- veru guðs, heldur og trúin á tilveru þess guðs, sem Jesús kallar guð sinn og föður s i n n. Þennan guð sinn og fóður sinn hefir Jesús opinberað oss, og að því miðaði alt hans líf, alt hans starf til orða og verka, að koma oss í samfólag við hann, svo að hann yrði líka í sannleika guð v o r og faðir v o r. En þá verður næsta spurningin, sem úr þarf að greiða, þessi: Hvað hefir Jesús opinberað oss um þennan guS sinn og föður, sem hann vill koma oss í samfélag við svo sem bórnum við föður sinn? ÞaS er ekkert lítilræði sem hin guS- fræSilegu vísindi hafa á óllum ti'mum haft aS segja oss um eSli guSs og eigin- leika. Öll höfum viS í æsku stritast viS að læra útlistanir barnalærdóms- bókanna okkar á þessum efnum, og má vafalaust telja, að þessar útlistanir á veru guðs hafi orðið mörgum manni Lovísa Saxa-prinsessa, öðru nafni frú Toselli, gerði i miðjum marz tilraun til að drepa sig á eitri. Tilraunin mistókst. Hún bar þvi við, að sér hefði verið neitað um að mega hitta börn sín, konungs- börnin saxnesku. Saxakonungur hefir nú samþykt að hún megi fá að sjá þau. Brezka parlamentið var sett þ. 10. marz. Konungshjónin voru viðstödd og flutti konungur sjálfur hásætisræðuna. Hné hún mest að ástandinu í Norðuráifu og viðleitni Breta að koma á friði. Mesta Ioftflug, er enn fara sögur af, gerðist þ. 11. marz síðast- liðinn. Frakkneskur flugmaður Per- reyon að nafni, flaug þá 6000 stikur í loft upp — nærri þrisvar sinnum hæð Öræfajökuls, eða sömu vegar- lengd í loft upp hér um bil eins og úr Reykjavik inn að Elliðaám. Fyrir tveim árum hafði enginn hærra flogið en 3100 st. — En í des. síð- astliðnum komst Garros flugm. 5600 st. í loft upp. Nýtt ofsóknar-fargan virð ist Lögrétta vera að hef]a gegn öðr- um Landsbankastjóranum, hr. Birni Kristjánssyni. Menn muna vafalaust ofsóknarleiðangurinn gegn Landsb.- stjórunum, er háður var í því blaði í fyrra, er gjaldker/amálið var mest á döfinni. Rakalausar og viti sneidd- ar voru þær ofsóknir — enda duttu alveg um koll. Nú otar Lögrétta fram ofsóknar- totunni af nýju. Segir hún, að gang- verð veðdeildarbréfa sé nú eigi nema 9Ýit°U — °g Þykir ferlegt! En ej sökin á þvi lægi hjá Landsbankan- um — þá eru það auðvitað báðir bankastjórarnir, sem ábyrgð bæru á því. En eftir því sem Isajold hefir tjáð verið af þeim, er vita um það, hefir Landsbankinn aldrei greitt minna en 94°/0ogergangverð það eigihótilægra en búast má við eftir gangverði líkra verðbréfa á erlendum markaði, og Landsbankastjórninni því alls eigi sök á gefandi. En Lðgr. þarf um þessar mundii einkum að ná sér niðri á Birni Krist- dýrmætur stuðningur, er áhugi hans á eilífðarmálunum hafði leitt hann inn á þetta hugðnæma íhugunarsvæði. En gagnvart þessum margvíslegu útlistun- um er þess að minnast, að mjög mikið af þeirri fræðslu, sem þar et gefin, liggur alveg fyrir utan vébönd guðs- opinberunarinnar í Kristi. Jesús Krist ur hefir engan veginn lagt eins mikla áherzlu á þá hluti, eins og ætla mætti, er vér athugum hve mikil áherzla er á þá lógð í trúkenslubókunum okkar. Mikið af því eru frumspekilegar (meta- fýsiskar) íhuganir, tíndar saman víðs- vegar aS úr bókum biblíunnar, og sum hugtókin, eins og t. a. m. þrenningar- hugtakiS, koma alls ekki fyrir í ritn- ingunni spjaldanna á milli. Þegar eg virði fyrir mér hina einföldu og óbrotnu kenningu Jesú, þá dylst mér ekki, að það má meðal annars telja til yfirburða hennar yfir alt annaS, sem kent hefir veriS um guð, að þar kennir engra frumspekilegra íhugana. Það sem Jesús leggur megináherzluna á í allrí prédik- un íinni, — það sem hann opinberar oss um guð sinn og föSur, er því sem næst einvórðungu hvílíkur hann sé að því er snertir afstöðuna til mín sem einstaklings, hvílíkt sé hugarþel hans gagnvart hverri einustu mannssálu og þá um leiS hver sóu skilyrðin fyrir því aS komast 1 samband viS hann. En einmitt þessu sérkenni allrar fagnaSar- erindis-prédikunar Jesú er þaSaSþakka, jánssyni. Að bola hann frá Lands- bankanum — virðist vera aðaláhuga- mál blaðsins um þessar mundir. — Burt með hann, hvað sem öðru líð- ur. Og nú hefir Lögrélta fundið átyll- unal Og hver halda menn að hún sé? Sú hin mikla goðgá, að B. Kr. hefir kosinn verið í stjórn eins stjórn- málafélagsins hér i bæ: Sjáljstaðisjé- lagsins! Já — fyr má nú vera dauðasynd- inl Nú vita kunnugir, að hr. B. Kr. færðist mjög undan því að taka sæti í þessari stjórn, en lét til leiðast að lokum, að eins til þess, að einhver úr gömlu stjórninni yrði í hinni nýju, en með þeim skilmálum, að verða laus við öll stðrj í stjórninni, svo sem frekast væri auðið. Viljann vantar ekki hjá Lögr., en hvílíkt getuleysi, hvílíkt átylluleysi, þegar blaðið fyrirverður sig ekki að bera annan eins erkihégóma fram sem afsetningarsök hjá B. Kr. — frá bankastjórastöðunni! Sitt af hverju. Víhlausar veizlur hjá Bandaríkja- forseta. Hinn nýi Bandaríkjaforseti Woodrow Wilson hefir gert ýmsar breytingar frá því sem áSur hefir tíSk- ast í »hv/ta húsinu« í Washington. Sú breytingin, er mesta hefir eftirtekt vakiS í Bandaríkjum og raunar um allan heim, er þaS, að Wilson hefir ákveðið, að aldrei skuli víndropi á borðum í veizlum sínum. Guðbrandarbiblía á 400 kr. Á bókauppboði, sem nýlega var haldið í Kaupmannahöfn á bókum Ludvigs Wimmers, norrænufræðings, var Guð- brandarbiblía keypt á 400 kr. Langlífi og hjúskapur. Það er nú komiS upp úr dúrnum, eftir því sem brezkum hagfræSingum telst til, aS kvæntir menn eru langlífari en ókvæntir, AS meðaltali eiga þeir kvæntu að verða 5 árum eldri en þeir ókvæntu. Þá þykjast hinir sömu vitringar hafa komist á snoðir um, að ekkjumenn séu ekki eins langlífir oa piparsveinar — en að hjúskapur eða piparmeydómur hafi engin áhrif á langlífi kvenna. Stærsta skip veraldar er f smíðum nú í Hamborg. Það heitir Impera- t o r og er eign Hamborg-Ameríku félagsins og á að fara fyrstu ferð sína núna í maí — til New-York. Það er 268 stikur á lengd — eða 13 stikum lengra en alt Austurstræti. Breiddin að vér getum lýst henni sem »elfu þar sem barnið getur vaðið, en spekingur- inn rekst á botnlausan hyl«. Guð opinberast oss í Kristi eins og hann er gagnvart oss, þvi að þetta eitt nægir fyrir oss til þess að vór aftur getum tekið rótta afstöðu til hans. Út frá þessum skoðunarhætti mætti 1/sa öllu innihaldi opinberunarinnar í Kristi með þessum þremur orSum: G u S e r kærleikur; því aS þetta er þaS sem vór sannfærumstum fyrst og fremst er vér virSum Krist fyrir oss. Því segir og Lúter í einui af pródikunum sínum: »Líttu á persónu Krists, — hann kemur ekki fram öSru vísi en sem þjónn, boðinn og búinn að hjálpa hverjum manni, svo að hann þín vegna jafnvel lætur negla sig á krossinn og úthellir þar blóði sínu. Þetta sór þú með augunum. Því næst heyrir þú með eyrunum ekkert annað en ástúS- legustu hughreystingarorð. Af því get- urSu ráSiS, aS hann er þór sizt óvin- veittur, heldur vill þór i té láta náð og velgerninga einvörðungu. Þ a r s e m þú nú heyrir og sór Krist, þar heyrir þú vissulega einnig og sér föSur þinn birtast þór«. Þessi eru þau áhrif, sem persóna Jesú hefir á oss öllu öSru fremur. Hann er allur og óskiftur í þessu eina, aS hjálpa öðrum. Hano vill áreiðan- lega vera a 1 1 r a þ j ó n n. Hann sér er 21,3 stikur. Skipsliöfnin verður 1100 manns, farþega tekur það 4100. Norðurálfu-auðurinn, þ. e. allar eignir Norðurálfu, er talinn vera 840 miljarðar króna. Áf þessari fúlgu er 187 miljarðar lausafé og er það helm ingi meira en fyrir rúmum 40 árum (1871). Verum samtaka Hvað iná höndin ein og ein allir leggja saman. M. J. Trésmiðafólag' Reykjavíkur stofnar til fundar fyrir alla trésmiði, utan fé- lagsins sem innan á morgun —sumiU' dag 6. þ. m. Tilgangurinn er sá, að fá sem flesta trésmiði í fólagið, og alla undartekn- ingarlaust til að bindast samtökum um ákveðið lágmark á tímakaupi, hvort sem þeir ganga í fólagið eða ekki. Auð- vitað væri æskilegast, að allir trósmiðir hér í bæ væru í felaginu, en hitt er lífsnauðsyn, að allir hver og einn ein- asti trésmiður sem fullfrískur getur talist, taki höndum saman við þann sem næst honum liggur og hjálpi honum jafnt og sjálfum sór til að reisa sig á fætur. Eg segi — liggur, af því að nú eru flestir trósmiðir hór í bæ að troSast undir. Umheimurinn, við- skiftavinirnir okkar eru að leggja oss flata undir sig, við megum ekki fara flatar en við erum komnir, þá náum við okkur ekki upp. Heimurinn er vígvöllur þar sem allir berjast um gull, því gull er líf — menn berjast fyrir lífinu. Kringum oss eru þéttar fylkingar og öflugir hringar með traustum sam- böndum og góðri stjórn, sem berjast fyrir sjálfa sig og fella þá sem minni- máttar eru. Þeir berjast með viti og fyrirhyggju. En hvernig förum við aS trésmiSir? Stöndum grafkyrrir þar sem viS er- um komnir, einn og einn og bíSum í rænuleysismóki eftir hverju áhlaupinu af öSru. Stór-skothríSir af tollum, sköttum, útsvórum, hreinsunargjöldum og öllu sem hægt er að hugsa sér, og þvi sem ekki er bægt að hugsa sér, dynja á okkur eins og öðrum. En við þolum það ekki. Við föllum fljótt a f því að viS stöndum dreifSir. Fyrir 6—10 árum var vinnukaup trésmiSa h æ r r a aS auratölu en nú. Þá var atvinna meiri og margir höfðu vinnu árið um kring. Álment kaupgjald var þá 40 aurar um kl.tímann. Nú er atvinnan stopul og meiri hluti trésmiða vinnur fyrir 35 aura um tím- ann. En hvað eru 35 aurar nú? Hór um bif sama sem 2 8 aurar að vísu ávalt syndarann í manninum, en hann sór líka ávalt manninn í synd- aranum. Hann er aldrei vonlaus um viðreisn nokkurs þess, er á vegi hans verður. Hann leitar einnig þeirra, sem allir aðrir hafa snuið við bakinu. Jafn- vel þeim, sem ekki æskja þeas, lætur hann kærleika í té og einlægt bróður- þel, þótt hann viti, aS hann fær eng- ar þakkir fyrir. MeS þeim hætti verS- ur kærleikur hans leitandi, líknandi, fyrirgefandi og frelsandi n á ð. Með þessum hætti opinberar Jesús oss guð sem ást og náð. Ekki með o r ð u m sínum einum, þótt vissulega hafi enginn dýrlegri orð talað í mannleg eyru um f ö ð u r i n n, en einmitt hann — heldur með gervöllu lifi sínu. En »þar sem þú nú heyrir og sér Krist, þar heyrir þú vissulega einnig og sér föður þinn birtast þér«, eins og Lúter sagði. Vér sjáum Krist og í honum föður- inn. Það grípur oss með sannfæring- arvaldi, að »hann og faðirinn eru eitt«, vilji hans guðs vilji, verk hans guðs verk, hugsanir hans guSs hugsanir. Og þegar vór sjáum hann feta leiSar sinn- ar, síðasta áfangann með krossinn á herSum sór, trúan köllun sinni alt til síSasta andartaks, meS þaS eitt fyrir augum, er oss megi verða til hjálpræð- is, þá er öll þessi óumræðilega elska hans eingöngu Ijómi hinnar guðdómlegu kærleiksdýrðar föðursins, sem sendi hann: Guð gefur oss þar að líta inn þ a. Svo mikið hafa peningar f»llið í verði síðan. ÞaS er skamms/ni mikil aS halda sér altaf við sama aurafjölda; eitthvað svipað því a5 miða sk/ið við hrafninn. En hvað segið þið um það trésmið- ir að vera nú komnir n i ð u r f y r. i r þá auratölu sem þ á var, — núna í áýi tíðinni. Það er engin lífsvon. Það er varla hægt að verjast kinn- roða, þegar maður segir frá því að kaupið sitt sé miklu lægra en annara iðuaðarmanna. Hvað veldur þvi? Ekki eru trésmiðir svo roiklir slóðar til vinnu, að þeir jafnist ekki á við aðrar stóttir. Er þá trósmiðaiðnaðurinn svo lítils virði eða óþarfur að viS þurfmn að ganga eftir mönnum með grasið í skónum tíl að þiggja vinnu okkar fyrir hvað lítið sem er? Nei, nei, tró- smíði er alveg óhjákvæmilegt. Engin þjóð getur verið án trésmiða. Það er annað — samtakaleysið er það sem veldur þessu. Þegar þessu hefir verið hreyft, hafa oft heyrst raddir í þá álit, að það væri lltt hugsandi að fá vinnulaunin hækk- uð, menn yrðu þá af vinnunni og hefðu svo ekkert að gera, ef þeir væru ekki eins og vinnuveitandinn vildi — »nema þá með almennum samtökum« er svo oftast bætt við. Um það eru allir samdóma, að með almennum samtökum mætti þaS. En því þá ekki aS koma á almenn- um samtökum? Nú er ekki annað en koma niður í Iðnó á morgun og taka hönduro saman. Eitt mál á dagskrá. Fundurinn þarf ekki aS standa lengi. SjáiS ekki eftir þessum 2 klst. á morgun. KomiS á fundinn og verið samtaka. Þar mun verða borin upp tillaga um lágmark á kaupinu, og farið eins vægt í sakirnar eins og auðið er með hækk- unina. En kaupið v e r ð u r að hækka; það er lífsnauðsyn. Það er eitt af því aumasta, sem hugsast getur, þegar iðnaðarmenn skriSa auðmjúkir að fótum vinnuveitandans og spyrja hann hve mikið h a n n vilji nú allra mildilegast borga sór. Það er þverófugt. Vinnan er hið eina, sem við höfum að bjóða, flestir af okkur, og við eig- um að setja verðið á hana sjálfir. Við eigum að vera sanngjarnir, en ákveðnir og einarðir. Allir góðir menn hafa ímugust á mikilli skríðaudi auðmýkt; hún gefur líka hugmynd um, að eitthvað sé bogið við þann mann, þótt það só allra bezti verkmaður. Menn spilla því bæði fyrir sjálfum sór og öðrum með þeirri fram- komu. En »nú er úr deyfðardúr, drengjum mál að hrífa sál«. Við skulum nú hætta að grafa grund- völlinn hver undan öðrum, en sameina okkur og vinnum hver öðrum gagn. Við getum það. Við verðum að eins að vera samtaka. Komið allir. Trésmiður. í sitt eigið hjarta! En jafnframt segir hjarta vort oss, að ekki geti hjá því farið, að það, hversu lífsferill frelsarans verSur aS blóSugum krossferli, hljóti aS hafa verið samkvæmt guðs vilja í alveg ákveðnum kærleiks-tilgangi. Ann- ars hefSi hann ekki látið alt þetta koma fram einmitt við hann, sem hann vissi sór svo órjúfanlega sameinaðan í fölskva- lausum kærleika og sonarlegri hlýðni. En svo rótt sem það er, að ástin og náðin eru það, sem mest ber á og á- þreifanlegast verður í þeirri opinberun guðs, sem Kristur flytur oss, þá er hitt jafnvíst, að þessi kærleikans guð, faðirinn, er jafnframt h e i I a g u r guð. Eg hefi áSur bent á þaS, bví- líkur blær kristalskærs, siðferðilegs hreinleika só yfir Jesú, hvar sem á hann er litiS. Hvergi er svo mikiö sem eitt duftkorn sjáanlegt, er setji blett á hið hreina líf eða hina hreinu sál, sem það endurspeglar. Það er orð- in tízka að nefna betlimunkinn frá Assisi við hliðina á Jesú, — að tala um heilagan Frans svo sem hugsjónar- fyrirmynd heilagrar breytni. Nú — meS 8amtíð hans að baktjaldi fæ eg skilið, að menn geti dáðst að Frans frá Assisi, en hitt skil eg ekki, að nokkur, sem báSa þekkir, geti nefnt þá i sömu andránni Jesúm frá Nazaret og Frans frá Assisi. í fari jafnheilbrigSs anda og Jesús var, er ekkert sem minnir á katólskan betlimunk. En þ a S var

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.