Ísafold - 10.05.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 10.05.1913, Blaðsíða 1
r Kemur út tvisvar í viku. Verð Árg. 4 kr., erlendis 5 kr. eða l^dollar; borg- ist fyrir m.iðjan jvjlí erleníis fyrirfram. LausasaJa öa.eint. ISAFOLD |H'II^H!'l|l i IIMIIÍM I Uppsögn (skrifl.) bundin við áramót, er ógild nema kom in sé til útgefanda fyrir 1. oktbr. og sé kaupandi skuld- laus við blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjópi: Ólafup Björnsson. Talsimi 48. XXXX. árg. Reykjavík, laugardaginn 10. maí 1913. 38. tölublað I. O. O F. «4599. Alþýðufél.bókasaf'n Templaras. 8 kl. 7-9. Augnlækning: ("keypi^ i Lækjarg. 2 mvd. 2—3 Borgarstjóraskrifstofan opin virka rlara 10—8 Bæjarfócetaskrifstofan opin v. d. 10-2 og 4—7 Bæjargjaldkerina Laugav. 11 kl. 12—3 og 5—7 Eyma- nef- halslækn. ók. Posth.str.14A fíd. 2-3 íslandsbanki opinn 10—2'/s og 5'/»—7. K.F.TJ.M. Lestrar-og skrifstofa 8árd.—!0 siðd. Alm. fundir fid. og sd. 8'/« slod. Landakotskirkja. Guosþj. 9 og 6 á helgum. LandakotsFpitali f. sjúkravti. 11—1. Landsbankinn ll-2'/s, 5'/a-6'/t. Bankastj. 12-2 Landsbókasafn 12—3 og 5-8. Útlán 1—3. Landsbúnaoarfélagsskrifstofan opin frá 12 2 Landsíéhiröir 10-2 og 5—6. Landsskialasafnið hvern virkan dag kl. 12-2 Landsslminn opinn daglangt (8—9) virka daga helga daga 10-12 og 4-7. Lækning óheypis Þin?b.str.23 þd.og f-«l. 12—1 Náttúrugripasafnið opio l'/s—ii'/a á funnud. Samabyrgo Islands 10-12 og 4—6. Stjórnarráðsskrifstofurnar opnar 10—4 dagl. Talsimi Beykjavikur Pósth.3 opinn daglnngt (8—10) virka daga; helga daga 10—9. Tannlækning ókeypis Pósth.str. HBmd. 11—12 Vifilstaðahælið. Heimsóki artimi 12—1 Þjóðmenjasafnið opið þrd., Bmil. og sd. 12—2. I ófriðarlok. Balkan-ófriðurinn er nú auðsjáan- jega á enda að kljást. Hertakn Skut- ariborgar nf hálFu Svatfellinga scnni- legn síðastí stórviðburðurinn. Það vnr licrmAlaráðherra Svartfell- ingn, Martinovitch, er réð fyrir liði þeirra er borgin var tekin. En Essad Pascha var fyrir liði Tyrkja. Hann fekk að fara úr borginni eftir fall hennar og er það af mörgum mælt, að samantekin ráð hafi verið milli hans og Svartfellinga að hafa þetta svonn. Eftir fall Skutari er sagt, að Essad Pascha hafi þegar gert sig að drotn- ara Albaníu og hugsi þar til kon- ungdóms nndir vernd Tyrkjasoldáns. Ýms erl. Danskur prófessor fremur sjálfs- tnorð. Einn af yngri lögfræðispró- fessorum Dana, dr. L. ^A. Grundtvig, framdi' þ. 28. apríl sjálfsmorð með því að fleygjn sér ofan af hárri brú fyrir framan braðlestina frá Gedser. Gekk eimlestin yfir hann og skar höfuðið frá bolnum og sömuleiðis fæturna. Grundtvig hnfði verið bil- aður nokkuð á geðsmunum í seinni tíð, eigi sizt eftir ramma deilu, er hann lenti i við dómsforseta hæsta- réttar i vetur út af réttarfari í Dan- tnörku. Vilhelm Bissen, einhver frægasti myndhöggvari Dana, er nýlega látinn. Hann var sonur Hermans Bissen, er um langt skeið var talinn beztur myndhöggvari danskur. Um eign á öðrum mönnum. 1 Martinovitch sigurvegarinu frá Skutari. En um endur-uppgjöf Skutari af Svartfellinga hálfu er það að segja, að svo þykir nú, sem þeir hafi aldrei ætlað sér í raun og veru að halda borginni áfram i sinni eign, en látið svona borginmannlega til þess að tryggja sér sem mestar bætur fyrir að láta hana aftur af hendi. Hverjar þær bætur séu, er ósímað enn. En að öllum likindum munu það vera bæði lönd og lausafé. Stórveldin munu hafa í hyggju að kalla saman bráðlega fund í Paris eða London til þess að »skipa til« í Norðurálfunni eftir Balkan sennuna. Verður sa fuudnr hiður undir for- ustu Breta. Bissen myndhöggvari. Eitt af listasmíðum Vilh. Bissen er myndin af Absalon biskupi á Höj- broplads í Khöfn, sem mörgum ís- lendingum er kunn. — Bissen var sérlega látlaus maður; vildi aldrei þiggjn neinar orður né titla, þótt honum byðist slíkt tugum sinnum. Krupp hneyksli. Auðugasta fólk á Þýzkalandi er Krupps fólkið, það er á hinar risavf'xnu fallbyssu-verksmiðj- ur. Kruppsíólkið hefir verið mjög í hávegum haft 'af Þýzkalandskeisara og ættjarðarást þess rómuð mjög. En nýlega fletti þingmaður einn af jafnaðarmannaflokki, dr. Liebknecht, sonur hins fræga brautryðjanda jafn- aðnrstefnunnar á Þýzkalandi, óþyrmi- lega ofan af hátterni þess. Sannaði hann, að Krupparnir hefðu skorað á umboðsmann sinn í París að koma inn í frakknesk blöð fölsuðum skýrsl- um um vigbúnað Frakka, — þ. e. a. s. um aukin fallbyssukaup þeirra — til þess að geta ýtt undir Þjóðverja að auka sin kaup á fallbyssum, sem öll eru gerð við Krupps-verksmiðjuna. Þessi afhjúpun hefir valdið hneyksli miklu meðal Þjóðverja og sett Krupps- verksmiðjuna hrottalega niður í áliti, en Liebknecht vaxið mjög af. Manuel, fyrrum Purtúgalskonung- ur, lufir sér meyju festa nýlega. Það er þýzk hei togadóttir af Hohen- zollern ættinni. SjAlfur býr Manuel nú ásamt móður sinni í Englandi. Sumir þykjnst eiga aðra menn með húð og hári. Eins og þeim sé heim- ilt að takn fötin sin ofan af snagan- ura og hafa í skítverk, ef þeir vilja, eins sé þeim leyfilegt að taka gerfi annara manna, rödd þeirra og tungu- tak, og hafa fyrir umbúðir um hvers- konar óþverra úr sálu sinni. Og eins og þeim sé frjálst að afskræma föt- in sin og ata þau, eins sé þeim heim- ilt að afskræma gerfi, látæði og orð- bragð annarra, jafnvel svo, að eng- inn þekki þá frá sjálfum þeim. Láti þeir einhvern mann í friði, þykjast þeir gera það af náð; þeir geyma hann þangað til síðar, hafa hann »spari«. Sérstaklega finst þeim að þeir eigi alla þjóðkunna menn: »Þá æðri stétt, alt, sem ofar var sett«, embættismenn og stjórnmálamenn, skáld, rithöfunda. Það eru alt eins- konar »slitföt«, alveg sjálfsögð til skitverka. Komist þeir í fjárþröng, eða vilji þeir sýni af sér rausn og afla fjár til einhvers góðs fyrirtækis, kunna þeir undireins ráð: þeir tnka gerfi annarra mannn, gera úr því skripabúning, því fráleitari sem þeim er ver til mannsins — og sýna sig fyrir peninga. Og fólkið kemur — Að visu mundi enginn fara fet, ef þessir menn kæmu fram i gerfi sjálfra sín, því flestir þekkja þær um- biiðir og vita hvað er innan i. Hitt vekur forvitni, að sjá þá í nýju gerfi. Það er eins og gríuiudans fyrir fólk- ið. — Þó að þeir afskræmi einhvern á leiksviðinu, geri hann að fifli, rang- snúi verkum hans og geri honum upp allar illar hvatir, þá finst þeim hann skyldur að láta það hlutlaust, og að það væri bæði heimskulegt og hlægilegt af honum að hindra slikan leik, þótt hann gæti. Því þegar ein- hver sé smánaður úr hófi fram, þá fari löngum svo, að margir vorkenni manninum; þeir finni að meðferðin sé ómaklega ill. Mannúðartilfinn- ingin vakni, göfuglyndið komi fram og þannig verði ýinsir til að hallast á sveif með þeim sem níddur er, einkum ef hann hefir vit á að vera eins og lamb til slátrunar leitt. Það geti aflað honum vinsælda, sem hnnn megi þakka fyrir. Hins vegar vetði því ekki neitað, að mörgum þyki gaman að sjá aðra leikna grátt, ef þeir þurfi ekki að óhreinka hendur sinar á því sjálfir eða bera neina á- byrgð á að það er gert. Allri þess- ari ánægju spilli sá, sem hindrar að hann sé sýndur á leiksviðinu, og jafnframt kæfi hann í brjósti hvers góðs manns þá velvild er honum mundi hlotnast af því að lofa að smána sig opinberlega; slikt sé óðs manns æði. Það sé líka hart að meina mönnum að afla sér fjár á þennan hátt, einkum ef þeir leggi eitthvað af því í guðskistuna. Þetta gæti með tímanum orðið álitlegur atvinnuveg- ur, ekki sízt fyrir ýmsa menn, sem lítt eru hæfir til annarra starfa. Og þarna fengju þeir óþrjótandi verkefni. Fyrst mætti taka fyrir alla þá menn, sem eitthvað hafa komið fram opin- berlega, og því meira sem þeir hafa gert, því meira er til að færa á verri veg á leiksviðinu. Því fleiri Ijóð t. d. sem eitthvert skáldið hefir ott, því meira er efnið í afskræmisljóðin, og því betra sem kvæði er frá skálds- ins hendi, því naprara verður níðið þegar öllu er snúið öfugt. Þegar þjóðkunna menn þrýtur, þá má al- veg eins taka ókunna menn. Þeir ættu sízt að hafa á móti því að verða kunnir. Á hverju heimili kemur eitt- hvað fyrir, sem vel mætti sýna á leiksviði. Verði t. d. bónda og hús- freyju sundurorða, þá væri nógu gaman að fá að sjá það og heyra næsta dag á leiksviðinu, einkum ef það væri nægilega afbakað: láta alt heimilisfólkið koma þar fram, hvern í sinu gerfi, svo að hægt væri að þekkja hann aftur á götunni. Kostn- aður þyrfti ekki að verða mikill við slíkan Ieik, einkum ef fólkið, sem leikið væri, vildi lána fötin sin og svo húsgögnin. Þá eru líka haltir og vanaðir og allir sem þjást af ósjálfráðum kæk- jum ágætt efni á leiksviðinu, ef vel er á haldið. Svo er sagt að sHkir flimleikir séu taldir nauðsynlegir og keilsusamlegir í öðrum löndum, ekki síður á Rúss- landi en annarstaðar, og þvi sé sjálf- sagt að herma þá eftir hér. Ýmsir sem sjálfir hafa verið í öðrutn lönd- um og séð. gamanleiki þar kannast raunar ekki við að menn séu þar smánaðir að ósekju á leiksviðinu, en sé það gert á Rússlandi, verður auð- vitað talið erfitt að neita því að það eigi líka vel við hér. Loks finst sumum það hart að ekki megi nota eftirhermur til að smana aðra menn opinberlega og taka fé fyrir, þar sem þó sé farið að rannsaka þær vísindalega. Þeir munu hugsa sem svo, að ef eitthvert efni hefir verið rannsakað og sýnt að það geti stundum verið til hress- ingar og lækninga, ef rétt er með farið, en hið rammasta eitur ef sér- stakrar meðferðar er ekki gætt, þá eigi hverjum manni að vera heimilt að eitra með þvi fyrir aðra menn. Svona eru skoðanirnar. En er það ekki eitthvað undarlegt ef menn eiga fötin sín og geta bann- að öðrum að ganga í þeim og ata þau, en eiga ekki sjálfa sig, svip sinn, látæði, rödd, orðbragð, svo að hver sem vill má nota það eins og honum Iízt? Er það ekki undarlegt, ef sá sem semur leikrit getur bann- að að sýna á leiksviðinu þær persónur sem hann hefir hugsað upp, en ekki bannað að sýna sjálýan sig þar? Er það ekki undarlegt, ef höfundur get- ur bannað að gefa út rit sem hann hefir samið, en ekki bannað að gefa út smánarútgáfu af sjálfum sér? Er það ekki undarlegt að hugsa sér að einkum gerfi beztu manna hverrar þjóðar eigi að vera einskonar um- búðapappir, sem hver ótíndur lodd- arinn getur notað utanum illkvitni sína og tekið fé fyrir? Guðm. Einnboqason. Þingmensku-afsal. Það ætlar að skipast eigi lítið á annan veg þingið 1913 en við var búist í fyrra. Þrjár nýar kosningar fara fram á þriðjudag, August Flyg- enring hefir afsagt konungkjör og í gær símaði Guðlaugnr Guðmundsson bæjarfógeti til stjórnarráðsins, að hann vegna heilsubrests samfara em- bættisönnum segði aý sér pingmensku. Það verður því ^. sætið, er skipa skal af nýu, frá aukaþinginu i fyrra. Utanfðr ráðherra. Ráðherrann fór utan á Botniu í gær á konungsfund með stjórnar- frumvörpin. Hans mun von aftur kringum land i miðjum júnímánuði. Forlagið Norge, sem ætlnr að gefa út bókina um íslenzka atvinnuvegi og verzlun, eins og áður hefir verið skýrt frá, biður Isajold geta þess, að nú sé verið að ganga frá bókinni og muni hún koma út í sumar. Trúmála-hugleiðingar frá nýguðfræðilegu sjónarmiði. IX. Jesús Kristur frelsari vor. Þá leið, sem lengst af hefir farin verið innan kristninnar, til þess að gera sór grein þess, hvernig Kristur lóttir af syndugum manni fargi sektar hans, getum vér ekki farið, því að hún kem- ur í bága við það, sem Jesús hefir opinberað oss um fóðureðli guðs. Hitt er þó jafnsatt eftir sem áður, að eins og það er Kristur, sem sann- færir oss um sekt vora, eins er það haun, sem veitir oss þá fullvissu, sem nægir oss, um, að jafnvel hinumd/pst sokna Byndara standi náð til boða, fyr- irgefning synda, uppgjöf saka. Alt hans líf boðar mór þetta og dauði hans staðfestir sannleika þess, svo að þar kemst enginn efi að framar. En skilyrðið fyrir þvf er það, að eg setji mig sem sekan syndara andspænis sjálf- um guði, sem í Jesú Kristi hefir opin- berast mór sem faðir minn. Þess betur sem eg virði fyrir mér mynd Jesus eins og hún blasir við mór í guðspjöllunum, þess betur sannfærist eg um, að hann á brýnt erindi við mig. Það skín berlega fram af öllu, að hann álítur sig í heiminn kominn syndugum mönnum til hjálpræðis og heilla. Vór lesum dæmisögur bans um skulduga þjóninn, um glataða son- inn, um týnda sauðinn og tapaða pen- inginn. Vór sjáum hvernig hann kem- ur fram gagnvart Sakkeusi, gagnvart bersyndugu konunni, gagnvart öllum þeim sem standa lægst í almennings- álitinu. Vór tókum að skitja orð hans um hina sjúku, sem þurfa læknis við. Vór heyrum sóguua um Faríseann og tollheimtumanninn. Oss dylst ekki, að einnig hór er brugðið upp Ijósi, sem gerir oss auðveldara fyrir að greiða úr vandaspurningu vorri. Vér sjáum hversu hann fyrirgefur syndir, t. a. m. lama manninum og bersyndugu konunni. Hvernig gátu þau öðlast fyrirgefningu hansí því að vér erum ekki í neiuum vafa um, að fyrirgefning hans hafi jafnframt verið fyrirgefning guðs. Hvernig gátu þau öðlast fyrirgefninguna,] Þau komu til hans með iðrun í hjarta, með sálu al- tekna af þorsta eftir náð. Þau komu með hjarta þrungið af bæn um fyrir- gefningu og af trú á náðina. Mundi OS8 geta hlwtnast eitthvað þessu líkt? spyr hjarta vort. Mundi nokkur leið til, að faðirinn, sem vér höfum bæði stygt og hrygt, vilji á sama hátt fyrirgefa ossl Kristur segir oss, að það só ekkert vafamál, heldur áreiðanlegur hlutur. Hann er oss í því tilliti sem öðru bein opinberun frá

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.