Ísafold - 29.11.1913, Blaðsíða 1

Ísafold - 29.11.1913, Blaðsíða 1
>»im*i»iimmiiimnimn Kemur út tvisvar í viku. Verð árg. 4 kr., erlendis 5 kr. eSa l^dollar; borg- ist fyrir miSjan júlí 1 erleiidis fyrirfram. Lausasala 5 a. eint. Tili.....nniminimnntNiiimiinniuiniinil ISAFOLD Uppsögn (skrifl.) bundin viS áramót, er ógiid nema kom- in bó til útgefauda fyrir 1. oktbr. og só kaupandi skuld- laus viS blaðið. ísafoldarprentsmiðja. Ritstjóri : Ólafup Björnsson. Talsími 48. XXXX. árg. Reykjavik, laugardaginn 29. nóv. 1913. 94. tölublað I. O. O F. 9511219. Alþýðufél.bókasafn TemplaraB. 8 kl. 7— AngnlwkninK ókeypis i Lsekjarg. 2 myd. A -8 Borgarstjóraskrifstofan opin virka daga 1 1 -B Bæjarfógetaskrifstofan opin v. d. 10—2 og -7 Biejargjaldkerinn Lanfásv. 5 kl. 12—8 og "> -7 Eyrma- nef- halslækn. ók. AnsturBtrSU fstd i -8 Islandsbanki opinn 10—2V« og 6*/t—7. K.F.TJ.M. Lestrar-og skrifstofa 8árd.—10 iöd. Alm. fnndir fid. og sd. &jt siðd. Landakotskirkja. Guðsþj. S eg 6 á helpum Landakotsspitali f. sjúkravitj. 11—1. Landsbankinn 11-2»/«, BVt—8'/t. Bankastj. 18-2 Landsbekasafn 12-3 og 5—8. Útlán 1—B Landsbúnaoarfílagsskrifstofan opin fra 12-2 Landsféhiroir 10—2 og B—6. Landsskialasafniö hvern virkan dag kl. 12—2 Landssiminn opinn daglangt;(8—9) virka daga helga daga 10—12 og 4—7. Lækning ökeypisrAustnrstr.22 þd.ogfsd. 12—1 Nattúrugripasafnio opið 1'/»—2l/t á sunnud. Samabyrgð Islands 10—12 og 1—6. Stjómarraosskrifstofurnar opnar 10—* dagl. Talsími Reykjavikur Fosth.8 opinn daglangt (8—10) virka daga halga daga 10—9. Tannlœkning ókeypis AuBturstr.122 þrd. 2 3 Vinlstaoahœlio. HeimsðkLartimi 12—1 Þjóomenjasafnio opið sd, þd. fmd. 12—2. Nýja Bió sýnir i kvöld og næstu kvöld: Hefnd vitflrringsins Sönn saga í lifandi myndum, Persónur: Etatsráð Henge, Kona hans, Franck verkfræðingur. la. Magnús Th. S. BIöDdahl. Skrifstofa og sýnishornasafn. Lækjargata 6 B (uppi). Selur að eins kaupmönnum og kaupfélögum. Bostanjoclo-Cigaretter mesta úrval i bænum í tóbaks- og sælgætisverzluninni á Hótel Island. Með tækifærisYerði eru Bostanjoclo cigarettur seldar í tóbaksverzlun JR. jP. Leví. Verðiö er langt fyrir neð- an það, sem áður hefir þekst. Egipzkar Cigarettur frá A. G. Cousis & Co. Cairo svo sem: Dubec Prince of Wales Mondiale og Nr. 3. eru áreiðanlega minst skaðlegar, og um leið bragðbeztar. Hver sá sem reykir af þeim 3— 4 búnt, reykir ekki annað upp frá því. Cigarettur þessar hafa hlotið ótal meðmæli. Fást í JLevís tóbaksverzlunum. Sigfús Blöndahl Rödingsmarkt 57, Hamburg 11. Inn- & útflutningsverzlun. Umboðsverzlun. Allar íslenzkar vörur seldar hæsta verði. Slmnefm': Blöndahl. — Hambnrg. Erlendar símíreg'nir Sfórfjón af ofviðri á Tlorðurtöndum. Khöfn %iln—'i3 kl. 6 e. m. Síðasíliðinn sólarhring hefir geysað ógurlegt ojviðri um öll NorðurlSnd. Stórtjón hefir orðið viða, mest pó við Hvide Sande við Ringköbingfjörð d Jót- landi, par sem mannvirki við stiflugarða haýa skemst svo mjðg, að tjónið nemur miljónum króna, Sfórorusfa í TTIexiko. London 22. nóv. kl. 6 siðd. Frá New York er símað, að alt sé komið i bál 0% brand i Mexiko. Orusta var i gar milli byltingarmanna og stjórnarliða og varð mannfall afarmikið af báðum. Búist er við að Bandamenn skerist alvarlega í leikinn. Terdinand Búígarakonungur segir af sér. *Altalað er, að Ferdinand Búlgarakonungur muni atla að segja af sér. Er hann mjög heilsubilaður og hefir borið á geðveiki hjá honum síðustu vik- urnar. Tíefga kóngi f)fekkisf á. Prir skipverjar drukna. Khöfn 24. nóv. Kong Helge, skip Thorefélagsins kom p. 2}. p. mán. til Ksistjánssands, mjög illa útleikinn eftir óveður pað, er geysaði um öll Norðurlönd um helgina. Þrjá menn tók út af skipinu, og druknuðu peir allir. Það voru skipstjórinn, Hansen, sá er stýrði Vestra um skeið, stýrimaður- inn, Dam, og einn háseti. Helgi kongur var á leið frá Austurlandi til Kaupmannahafnar. Pdfinn veikur. Kaupmannahöfn 28. nóv., kl. 6.40 sd. Pius X. páfi liggur mjög pungt haldinn. Búist við að hann deyi á hverri stundu. Svik á Brefíandi. Stórblaðið *Daily Express* ber upp á vörubirgðasala til brezka hersins fjársvik mikil. Kveður fleiri miljónir króna kafðar aí stjórninni. Margir liðsforingjar í vitorði með birgðasolunum. Fána-úrskurðurinn. Fánadrápsdaginn fræga i Efrideild í sumar var fánafrumvarpinu um ís lenzkan fána — formerkislausan — komið fyrir á þann hátt, að sam- þykt var rökstudd dagskrá, er svo hljóðaði: »í trausti til þess, að ráðherra skýri Hans hátign konunginum frá vilja alþingis í þessu máli og beri það upp fyrir honum, og að stjórnin síðan leggi fyrir næsta reglulegt alþingi frumvarp til laga um íslenzkan fána, tekur deildin fyrir næsta mál á dagskrá. Síra Sig. Stefánsson kvað þá ríkt að því í ræðu sinni, að hann vænti þess, að með þessu móti fengist betra frumvarp en það, er fyrir þing- ið var lagt. Svarið við þessari rökstuddu dag- skrá er nú komið. Stjórnin leggur ekkert frumvarp fyrir þingið — málið kemur alls eigi til þess kasta, nema að því litla leyti að breyta lítilsháttar skrá- setningarlögunum. Fánamálið er útkljáð stjórnarleiðina með konungsúrskurði. Þessi konungsúrskurður var prent- aður í síðasta blaði. Aðalatriði hans eru: 1. Fyrir ísland skal löggildur sér~ stakur f£ni. 2. Gerðina ætlar konungur að ákveða að fengnum tillögum íslendinga. 3. Fáninn er friðhelgur alstaðar á þurru landi og ennfremur í landhelgi íslands. 4. Dannebrogsfánion klofni á þó að vera samhliða islezka fánan- um i stjórnarráðinu og gert jafnhátt undir höfði og íslenzka fánanum um land alt. Um þenna fánaúrskurð er þetta helzt að segja: Fánavinir hér á landi hafa jafnan haldið því fram, enda breytt eftir því, að fullkomin heimild væri til þess, leyfislaust af löggjafar- og fram- kvæmdarvaldinu, að draga upp ís- lenzka fánann hvarvetna á íslandi. Vegna þess, að þessi heimild var talin skýlaus og hafði verið það í reyndinni 6—7 ár, vakti fánatakan 12. júní svo sára gremju um land alt. Menn voru svo vissir um, að ólög voru það, sem Valsforinginn hafði frammi, þótt hann liti öðru- vísi á. Með konungsúrskurðinum er pvi ekki aukið svið fánans, p. e. svaði pað, sem fáninn má yfir blakta. Það fer því fjarri, að fullnægt sé rétti þeim, sem Sjálfstæðismenn og allir þeir gömlu fánayinir, sem upp- haflega stóðu að framkvæmd fána- málsins nrið 1906—07, töldu og telja oss eiga aö iiaía, sérstakan siglinga- fána. Siglingafáni er maikið, sem vér hljótum að stefna að. Þegar íslenzk skip koma til erlendra hafna eða mæta erlendum skipum á höfum úti, er það hart, að þau skuli neydd til að villa d sér pjóðernis-hcimildir. Þau eiga að hafa leyfi til að sýna með flaggi sínu hvaða þjóð þar er á ferð. Sjórinn er vor einasta leið út í heim. Siglingar einasta samgönguráðið við önnur lönd. Og svo skuli eigi viðurkendar vera réttur vor til að móta þessa einu útleið vorum eigin svip — voru eigin flaggil Hvað vinna Danir með því að meina oss að eignast þegar siglinga- fána? Engan ávinning, heldur skapa þeir með þeirri þarfleysu-stífni eina af 18 úlfúðarástæðum milli þjóðanna. Vér þykjumst vita, að oss verði svarað: Siglingafáni er óhugsanleg- ur, nema á undan sé gengin ríkis viðurkenningin. En þetta er að voru áliti eigi rétt ályktað. Þvi skyldum vér eigi geta haft ríkisííwfcKMí í þessu efni eins og sum- um öðrum (sbr. vitagjaldslögin) áður en sjálf orðunin á ríkisviðurkenning- unni er komin i framkvæmd ? Þegar skip hins nýja Eimskipafé- lags vors fara að sigla út um heim — skal sannast, að siglingafánakraf- an mun þykja alveg óhjákvæmileg. En bezt er að byrja þegar, með riðnum huga, að vinna að því marki. Trúum vér eigi öðru, eins og nú er komið málum vorum, ef mál þetta væri ósleitilega og dyggi- lega flutt og skýrt 'fyrir kon- ungi vorum af alþingi og fulltrúa þess — en að hann féllist á rétt vorn og nauðsyn islenzks siglingafdna. í konungsúrskurðinum er ráð fyr- ir því gert, að komið geti til mála að breyta gerð fánans frá því sem nú er. En pessi gerð er nd búin að ná óðaísrétti í hjörtum landsmanna og telj- um vér því illa ráðið að fara nokk- uð að breyta henni. Þessi gerð hefir verið samþykt af öllum æskulýð landsins. Þessi gerð hefir verið samþykt á Þingvallafundi 1907. Þessi gerð hefir verið samþykt á alþingi 1911. Þessi gerð hefir verið samþykt af alþingi 1913, í neðri deild með 17 : 6 atkv. — og í efri deild við 2. umr. með 7 : 6. Þessi gerð brendi sig inn í hugi manna um land alt — út af fána- tökunni 12. júni. Þessi gerð hefir blaktað yfir fram- sókn fánamálsins frá upphafi. Þessi atriði öll virðast oss mæla svo mjög með því að haldavið gerð fánans, eins og hún er, að eigi komi annað til mála — nema ef til vill, það sem í sjálfu sér er engin breyt- ing á gerðinni — að gera bláu reit- ina dálítið dekkri, ef eigi er unt að fé endingargóðan Ijósbláan lit. Það nær minsta kosti eigi neinni átt að fara að breyta gerð fánans, vegna oflætis eirst-ikra manna, sem jafnan fram á siðustu daga hafa bar- Minningarritið um Björn Jónsson, fyrra bindi með mörgum myndum, er komið út og fæst í bókaverzlunum. Verð kr. 1.50. ist móti islenzkum fána og helt sér. yfir hann á alla lund. Skyldu þeir eigi eiga meiri rétt til að ráða gerðinni, sem borið hafa fán- ann á höndum sér og rutt honum braut? — Eru það fornir vinir fán- ans — eða fornir óvinir fánans, sem ákveða eiga gerðina? Þá þykir oss'í fánaiirskurðinum, enn sem fyrri, gert óþarflega upp milli þjóðanna, Dana og íslendinga, jafnréttishugmyndar lítt gætt, þar sem sérstaklega er tekið fram, að hér í landi megi allir nota dannebrogs- fánann eftir sem áður. Þetta væri því aðeins rétt, ef ís- lenzka fánanum væri gert jafnhátt undir höfði i Danmörku. Með laga- frumv. alþingis í fánamálinu var og að þvi stefnt, að gera íslenzka fdn- ann almennan, en dannebrogsfánan- um jafnhátt undir höfði og annara þjóða flöggum, þ. e. leyfa hann þar sem Danir búa, eins og frönsk flögg hjá Frökkum, norsk hjá Norðmönn- um o. s. frv. Af því, sem að ofan er skráð, má það ljóst vera, að engin ástæða er til að »dansa af fögnuði< yfir þess- um konungsúrskurði, þótt þess kyns læti eða þvílík hafi átt sér stað i hóp fornra óvina fánans, að sagt er. Hvort oss verður gagn að þessum úrskurði í fánamálinu — er alt und- ir því komið, hvernig tekst að fara með hann í framkvæmdinni. Viðurkenning konungsvaldsins á heimildinni til að draga upp fánann hvarvetna á íslandi — getur orðið til þess, að þeir menn, sem hingað til hafa kinnokað sér við að flagga með íslenzka fánanum, geri það eftirleið- is. En alveg er þuð undir hælinn lagt, þar sem dannebrog er gert jafnhátt undir höfði. Konungsiirskurðurinn kemur illu heilli, ef hann verður til þess að breyta í nokkuru gerð fánans. En ef eitthverir tilburðir verða í þá átt, virðist oss annað óverjandi en að bera gerðina undir atkvæði allrar þjóðarinnar. Loks skulum vér klykkja lit með því bezta, sem sagt verður um þenna konungsúrskurð. Hann skerðir í engu rétt vorn til siglingafána — gerir enga tilraun til þess! Með örnggri vissu um það ber oss því að reyna að hafa sem niest gagn af konungsúrskurðinum, úr því að hann er kominn, og fara með hann sem bezt gegnir fánnmálinu, en muna um leið fdnamarkið: Islenzki fáninn á siglutoppi skipa vorra hvar sem þau sigla um heims- ins höf.

x

Ísafold

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.