Ísafold - 28.01.1926, Síða 1

Ísafold - 28.01.1926, Síða 1
Ritstjórar: Jón Kjartansson. Yaltýr Stefánsso Sími 500. Auglýsijigasíxni 700. ISArOLD Árgangurinn | kostar 5 krónur. Gjalddagi 1. júlí. j Afgreiðsla og innheimta í í Austurstræti 8. Sími 500. DAGBLAÐ: MORGUNBLAÐIÐ 5*. árg. 6. tbl. Fimtudagfnn 28. Janúar 1926. \ '■ifoh ta rprentsm ið Dr. Prince, gendiherra Bandaríkjanna í Danmörku. Víðsvegar að frjettist um það hihgað, hve mikla athygli hin íslenska nýársræða dr. Prince vakti, er birtist, hjer loksins orð- rjett í síðasta blaði. Það er ekki smáræðis fengur fyrir okkur íslendinga, að eiga annan eins hauk í horni þar sem er dr. Prince, sem gegnir ábyrgð- armikilli trúnaðarstöðu fyrir eina af voldugustu þjóðum heimsins. Hve mikils virði er það ekki fyrir okkur, að slíkur maður skuli hafa gert sjer far um að læra tungu vora og kynnast bókmentum vor- um og sögu. Þó ræða dr. Prince væri stutt, kom þar ljóslega fram að hann er gagnkuimugur sögu vorri og bókmentum. Áður en dr. Prince tók við sendiherrastöðunni, var hann há- skólakennari vestra. Hann var um eitt skeið við hinn nafnfræga Columbiuháskóla. Hann er mála- maður með afbrigðum. Veittist honum því auðvelt að nema ís- lenskuna. Mikið er um það talað nú á dögum, hve ilt það er og óþol- andi fyrir okkur íslendinga, að umheimurinn veit lítið um til- veru o'kkar. Flestum er það þó ekki enn fyllilega Ijóst, að fá- fræði stórþjóðanna um land vort og þjóð, er svo rnikil, að af get- ur stafað bein hætta. Það er bæði ljúft og skylt að þakka dr. Prince sendiherra fyr- ir alúð þá og áhuga, sem hann hefir sýnt málum vorum. Vegna aðstöðu sinnar hefir liann þegar gert þjóð vorri mikið gagn. Er vonandi að viðkynning hans við Islendinga haldist sem lengst og verði sem best. Þó hann haCi aldrei komið hingað ennþa og viðkynning lians við þjóð vora sje eigí nema fárra ára, er það sýnt, að dr. Prince sendiherra verður farmvegis talinn meðal þeirra fremstu og bestu Islands- vina. Það hefir heyrst, að dr. Prince sendiherra, hafi e. t. v. í hyggju innan skams að heimsækja okkur snögga ferð. Væri okkur mikill sómi sýndur, ef slíkan gest bæri að garði. Og óhætt er að fullyrða, eftir því sem dr. Prince hefir feynt sig íslensku þjóðinni, þá eru fáir þeir erlendu gestir, sem hún óskaði fremur að bæri hjer að garði, en einmitt hann.. f Hallðór lónsson kaupmaðnr I Vs?i i Mýrial. Fæddur IO. mars 1857. — Dáinn 27. jan. 1926. í gærmorgun barst hingað sú mistu þau, annað í bernsku og sorgarfregn, að Halldór Jónsson, Sigurlaugu uppkomna, dó í Rvík kaupmaður í Vík væri látinn. — 28. apríl 1907, þá 19 ára; var við Hann hafði kent lasleika síðast- nám í Kvennaskólanum. Hún var liðinn laugardag, og á sunnudags- framúrskarandi efnileg og góð morgun hafði hann tekið þunga. stúlka. hitasótt og var álitið að það væri Nobkru eftir að Halldór kvænt- lungnabólga. Læknir var sóttur ist tók hann algert við búinu í austur á Síðu, og kom hann til Suður-Vík; og eftir lát Ólafs Víkur á þriðjudagsmorgun. Sóttin tengdaföður síns 1894 varð hann smáþyngdist á Halldóri, uns hann umboðsmaður Þykkvabæjarklaust- ljest klukkan 6y2 í gærmorgun. urs, Kirkjubæjarklausturs og Halldór í Vík (það nafn bar Flögujarða. hann meðal almennings), var ---- fæddtír í Hvammi í Mýrdal, 10. Merkilegt tímamót í sögu Skaft- mars 1857, sonur Jóns umboðs- fellinga hefst árið 1884. pað ár flytja þeir í fjelagi, Halldór í Vík og sam- býlismaður hans, Þor- steinn heitinn Jónsson, hreppstj. í Norður-Vík fyrsta vöruslattann að hinni hafnlausu strönd Skaftafellssýslu. — Það var mikið í ráðist af tveim bændum, að fá vörur að söndum Skafta fellssýslu. Áður versl- uðu Skaftfellingar við Eyrarbakka, Reykja- vík, Papós og Horna- fjörð. Kaupstaðarferð- in var löng og erfið í þá daga, og margar voru torfærur á leið Skaft- fellinga til kaupstaðar- þó víðar væri leitað; bætti jörð sína stórkostlega, einkum túnin, svo nix eru Víkurtúnin einhver fegurstu tún á landinu. Hann fór sjerlega vel með allan bú- með ólíkar skoðanir, eins og gengur. Rísa þá oft upp óknyttír og deilur um smávægileg efni, sem stundum verður ,að fulluöa. fjandskap. En það bar aldrei á pening, enda fór orð af því, þeg- neinu þvilíku á heimili Halldórs ar falleg skepna sást í haga, að í Vík. par var ávalt hið besta hún myndj vera frá Suður-Vík. samkomulag, bæði milli hús- Opinberum störfum í sveitinni gegndi Halldór til dauðadags. Hann var hreppsnefndarmaður og oddviti um langt skeið. Gætni og reglusemi í hvívetna einkendi þau störf hans, sem öll önnur. Glaður, hinn nýi togari Sleipn- isfjelagsins, kom liingað ný- lega. Hann er hið fallegasta og vandaðasta skip, mjög líkur að tetærð og Gulltoppur, eða' um 140 fet á lengd. Skipstjór) á honum verður Ágúst Ingvar Bjarnason. Það er að vísu gömul saga, að maður deyi, og öll erum við „á lestaferð fjölmennri að líkstaða tjaldstað“, eins og skáldið segir; en þá er góður ættingi eða vinur fellur í valinn, er sá, harmur, sem sá atburður veldur, jafnan nýr og þungbær þeim, sem reyn-jvert ár 1905 bænda og hjúa og hjúa innbyrð- is. Allur heimilisagi og stjórn- semi fór fram hávaða- og hljóða- laust, og allir unnu í samræmi að velsæmi og velferð heimilis- ins, þvingunarlaust og af fúsum vilja. Enda er það staðreynd, að á skólum, heimilum og við aðrar stofnanir, þar sem góðir og göf- ugir menn eru á bak við, sem mega ekki vamm sitt vita, þar gengur alt eins og í sögu snurðu- laust. Halldór misti konu sína önd- Var hjónaband manns, er síðast bjó í Vík (d. 1878), Jónssonar stúdents á Leirá, Árnasonar bónda í Kalmanstungu, Þorleifssonar bónda á Hofsstöð- um, Ásmundssonar bónda á Bjarn- arstöðum í Hvítársíðu. — Móðir Iíalldórs í Vík var Guðlaug Hall- dórsdóttir frá Vífilsstöðum á Álftanesi, Þorsteinssonar, Magn- ússonar. I Halldór ólst upp hjá foreldrum sínum, fyrst í Hvamrni, síðar á Höfðabrekku í Mýrdal, en þegar | hann var 11 ára gamall fluttu' foreldrar hans að Suður-Vík og | þar var Halldór upp frá því. j Eftir lát föður síns tók Halldór; við forstöðu á búinu hjá móður sinni; hún Ijest 1898. Halldór kvæntist 13. okt. 1880 Matthildi Ólafsdóttur frá Höfða- brekku, Pálssonar umboðsmanns og fyrv. alþingismanns. Matthild- ur sál. var framúrskarandi góð kona,- og elskuð og virt af öllum sem hana þektu. Konu sína rnisti Halldór 6. febr. 1905. Fimm börn eignuðust þau, og eru þrjú á lífi: Guðlaug, Jón og Ólafur; öll upp komin í for- eldrahúsum; eru þau öll gædd sömu ágætu mannkostunxnn, sem foreldrarnir höfðu. Tvö börn íns. Fyrsta vörusending þeirra Hall- dórs og Þorsteins hepnaðist vel. Þeir fengu vörurnar beint frá Englandi til Vestmannaeyja, og þaðan voru þær fluttar á hákarla skipi til Víkur. En þessi tilraxxn varð upphaf hinnar föstu versl- unar í Vík. í fyrstu var þar pönt- unarfjelag, sem Halldór stóð fyr- ir. Árið 1890 keypti Halldór borgarabrjef, og verslaði upp frá því sjálfur í Vík. Verslun Halldórs í Vík jókst stöðugt, og mörg hin síðari ár hefir hxin verið stærsta verslun- in, sem einstaklingur hefir rekið í Vík. Alla tíð átti verslun Hall- dórs franxúrskarandi vinsældunx að fagna, enda munu allir ljúka xxpp einxmx rnunni xxm það, að di-isiigilegri og ' heiðarlegri við- skiftamann hafi ekki verið unt að finna, heldxxr en Halldór. — Mörg eru þau heimilin í Skafta- fellssýslu, senx nú eru sæmilega við efni, en sem á fyrstu versl- unarárum Halldórs nutu góðs af hjálpsemi hans og drenglund í hvxvetna. Samfara versluninni rak Hall- dór alla tíð stærðar bú í Suður- Vík. Hann var afburða búmað- ur, líklega sá besti í sýslxxnni, og ir; eins verður sá mannmissir þeirra. fyrirmynd, enda var Matt- þungbær f jölnxörgum, sem skeð1 hildur sáluga ágætis kona. — hefir við dauða Halldórs í Vík. j Harmaði Halldór mjög konu Við lát hans hefir ekki aðeins sína, því að hann var tilfinninga- heimili, nánustu ættingjar, vinir maður; en hann bar harm sixxn í og hin mörgu fósturbörn, orðið hljóði, og vissu fáir hve þung fyrir óbætanlegu tjóni, heldur sorg hans var, nema heimilis- liefir orðið sannur lijeraðsbrest- fólk; kom það í ljós, er hann las ur við fráfall lians. eitthvað, t. d. húslestur, er fjall- í seinni tíð hafa bxiið merkir aði um fallvæltleik þessa lífs, að menn í Suður-Vík. Á fyrra helm- hann varð svo klökkur, að hann ingi 19. aldar bjó þar Sveinn varð að hætta við lesturinn þar læknir og náttúrufræðingur Páls- st-m’ komið var. Hefði sá mikli son, sem hefði orðið víðfrægur missir, sern Halldór varð fyrir maður, fyrir náttúrufræðilegar við fráfall konu sinnar, að líkind- athuganir, lxefði hann dvalið um riðið honum að fullu, hefði hjá stórþjóð; því á því sviði var hann ekki notið sambúðar og að- hann langt á undaii sanxtíð sinnx. blynningar göfugrar konu, þar Og síðast á sönxu öld og önd- sem var Guðlaug dóttir hans. — verðri þeirri tuttugustu, er það Veit víst enginn maður hve miklu Halldór Jónsson, scm gerir garð- hún hefir fórnað fyrir föður sinn. inn frægan. Öárast af öllu mun henni hafa ------ þótt að geta ekki hjxxkrað honum Suður-Víkurheimilið hefir lengi, nú í banalegunni; en það mátti nú í tíð Halldórs, verið með hún ekki, því sjálf lá hún í fjölmennustu heimilunx þessa lungnabólgu, og liggur ennþungt lands, ávalt rnilli 20—30 manns haldin. í heimili; margur nxaður hefirj yið fráfall Matthildar sálugu dvalið þar lengri eða skemri skrifar nákunnugur maður um tíma; en það er víst alveg ó- Suður-Víkur-heimilið: „.. Ætíð hætt að segja, að kynning sú, Voru þau hjón samtaka um alt,. sem fólk liefir haft af húsbænd- ekki einungis í því, að auka unum þar, liefir öll verið á einn efni sín, með frábærri atorku og veg: góð og göfug; enda ríktu ráðdeild, heldur og engu síður í þar ávalt ráðdeild, stjórnsemi og því, ag láta aðra njóta góðs af göfuglyndi, svo að allir, sem voru velgengni þeirra, og kom það svo hamingjusamir að lxafa átt fram í ótal myndum. — — — þar heimili og kynnast forráða- Foreldrar, er ljetu börn sín frá mönnum þess, liafa faiúð þaðan sjer, keptust við að koma þeim þroskaðri og ríkari af þeirn að Suður-Vík; hefir það heimili mannkostum, sem góðan nxann lengi þótt best til menningar mega prýða. j ungu fólki og fyrirmyndar um flest hjér nærlendis, enda mui Sá senx þetta ritar er einn af 0g leitun á slíku sem því------ þeim mörgu, senx liafa átt því Þetta er hverju orði sannara. láni að fagna, að hafa dvalið á ; —o— Suður-Víkurheimilinu í mörg ár,! Halldór sál. var jafnan á síðari og haft persónuleg kynni af Hall- árúm 'heilsugóður maður, og dóri sáluga og heimili hans. væntu þess ættingjar hans og Halldór í Vík var framúr- vinir, að honum mætti enn auðn- skarandi heimilisfaðir; það þarf ast að dvelja lengi á meðaí mikla stjórnarhæfileika og lip- þeirra, því að góðir og göfngir urð “til að stjórna jafn stóru menn, sem eru til uppbyggingar heimili og Suður-Víkurheimilið fyrir nxannfjelagið, lifa ávalt pf hefir verið í seinni tíð. Þar sem skamt, — og Halldór í Tík var fólk er samankonxið á ýmsum einn þeirra. aldxú, sundurleitt að skapgerð og * !

x

Ísafold

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ísafold
https://timarit.is/publication/315

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.