Alþýðublaðið - 31.08.1922, Page 2

ALfcfDOSLAÐIB
s
Eg hefi nú sýnt fram á rreð
tökum hve stórkostlegan hsg
landsmean hsfa haft sí satskepn
isveizlun Landsveízlunarfnnav reieð
oiiuna, og hver kuýjandi nauðsyn
það var iyrir iacdið og þá sér-
staklega sjávarútveginn að einka
sala væri tekin.
Sem betur fer var heppiiegasta
ielðin í þessu máii valín E'nka
saian var tekin og slmennisgur
hefir alt of góði.n skílning á þýð
iogu bennar tii þess að hann þoli að
feún verfli afnumin í bráð. Lsnds-
menn eru búnir að fá sig íuil adda
af steinoiíueinokun undanfarisna
ára.
Sigurður yímasson
Veðurskeytastððin
á Grænlandi og mannblótin.
Hvergi á vorri jörð — céraa
ef vera skyidi við h?r.n iilræmda
suðurodda Suður-Aojeríku — eru
ofviðri jafnill og tíð sem á Is
Iatsdi og við ísland Heift og fóhka
Loka hvflir yfir iaredinu öld eftir
öld hafa ofviðrin skafið hiiðar þess
og trylt hoiskeflurnar, sem akola
burtu hörðum basaltkiettunum Er
lendir sjómenn þekkja ekkert til
samanburðar við ofviðrin og veð-
urhörkuna við tsland né við trylt-
ar og fjallháar úthafsbylgjurnar,
sem verða þverhnýpfar þegar þær
koma inn á grunnsævarpollinn, sem
landlð stendur á.
Tugir þúsunda af erlendum sjó-
mönnum hafa aldrei komið heim
úr tsiandsför, en .fiest og stærst
skörð hafa holskeflurnar þó brot
ið í svelt ísiendinga sjálfra, sem
tfðsst hafa feaft verri fleytur og
verri útbúnað en útlendingarnir.
Tugir þúsunda eða hundruð þús
unda af fslenzkum sjómönnum hafa
orðið að fórna lffi sfnu á mann-
drápasjónum við tsiand. — Eng-
Inn veit tölu þeirra. — En her-
skarar af syttkinum, foreldrum,
eiginkonum og munaðarlansum
börnum hafa öidum saman grátið
þvfifku tárahafi, s.ð það ætti að
vera orðið méira en nógu djúpt
til að drekkja hverri samvizku
lausri eða kærulausri stjórn og
þingi,
Nú verða manndrápin að hætta
eða það verður að gera hið ýtr-
asta, sem hægt er að gera, ti! að
stöðva þau Hver eiaasta sál með
snefil aí mannúðarfilfinningu hefmt
ar það — Hatur og bölvun hvf!
ir yfir. þeim kærulausu atvinnu og
stjórnmáialeiðtogum landsins, sem
hafa skipað þúsundum manna út
á mannðrápssjóinn án þess að
brjóta heibn um hvað hægt væri
að gera til ið- vernda ilf þeirra,
án þesa að hafa iátið gera hið
ýtrasta sem hægt var og hægt
er að gera mannsiifunum tii vrraar.
Máanskaðarnir (sem menn svo
hógværléga nefna þaí) við íslaild
eru ekkert millíbilsástand. Höfuð
stvineuvegtr iandsins, fnkveiðarn
ar, verða ætfð reknar við stresd
ur þessa lands frá áraœótum og
frsm í maf, uns fiskur er gecginn
á bin aiklu og suðugu sumar-
mið við Græaland, Nýíundnaiand
og Labrador. tsland er og iacgt
frá bygðum iöndum caeð reijög
einhliða framidðslu; bundna af
náttúruskilyrðunura; svo nærfeit
alla fraraieiðsiu landsmanna vetð
ur að flytja út & aæriæga eða
fjærlæga markaði og nærtelt aiiar
nauðsycjavörur hauda fólkinu á
tsiandi verður að flytja heíra.
Fiskveiðar og siglíngar um ioít
og lög eru nú og verða ætíð
hyrningarstcinnisn undir iffi og
menningu þdrra manna, sem á
ísiandi búa. H- fið er og verður
þeirra sanna föðuriaud. Manndráps
sjórinn heidur áírr-ra að drepa
bræður og syni, Hann drap ioo
manns stðastiiðinn vetur, sem vel
hefði verið hægt að firra fári,
hefðu þeir, sem báru og bera
ábyrgðina á þeseum mannslffum
séð um, að þeir hefðu fengið að
vörun ura kormi ofveðursins i
tæka tlð. Það kunna að farast
hundrað, tvö huudruð eða tfu
hundtuð næsta vetur; — enginn
veit það. Manndrápsblóðmóðan
hvflir yfir þjóðinni. Vlð vitum að
eins að ofviðrin krefja nýrra mann-
blóta hvert ár, — enginn veit
hvort það verður þú eða bróðir
þma, sem verður fórnardýrið á
komandi vetri.
Ofviðrin kosta ekki að eins
landlð, sveitarfélögin og fjölskyld
urnar tap af fyrirvinnendum og
ástvinum (inn f dauðastrfð og
dauðaangist sjáifra fórnardýr-
anna setja menn sig ekki með
aumkvunarorð á vörnm), eu kosta
þjóðina einnig beinifnis óhemju af
fé, skiptop og fsrmtöp, sfeipsksð®
og íarraakaða
Tryggingarféiögin borga tjónHL
en jafaa þvf niðtrr á tíyggjendur.
Þau krefjast því hærti iðgjalda
sem sksðarnir ern fleiri og stærri.
Það munu rsú víst sauraast nokk-
urstaðar vera nærri jafnhá sjóvá-
tfyggiogafgjöíd og við ísland.
Það er evfitt að segja með vissu
hveirnig tspið skiftist, að hve
miklu ieyti það veltist yfir, hönd
af hendi, og hverjir bera það að
endingu Það er trúiegt, að vá-
tryggjeoóu?ní>- beri nokkurn hluta
af tapiau sjálfir, en mrginfelutan-
um velti þeir íyfir á aðra. Itsn-
fiytjand'nn leggur tryggiugarkostn-
aðinn & vöiurnar, aem hann flytur
inn, og áiagninguna verða þeir
að borga, sem kaupa þær &( hon-
um Slða>:.t í röðmni er neytaud
ian, sem oft getur ráðið við hve
nsikið hann kaupir, en verður
annars að bera aiagningusa sjáif-
ur. Úiflytjandinn dregur tryggiog
argjaldið að meiru eða minna
leyii frá í verði vörunnar, sem hann
kaupir tii að flytja út. (Fih.).
í gær b'ið ég sfmameyaa um
áfengisverziun rfkisins.
.Er herra Mogensen vfðstadd-
ur?“ spurði ég.
„Nei, því ffiiður* var svarað.
.Kemur hann bráðumf“
.Nei, hasra er í sumarieyfi, og
er á ferð kringum landið. Hann
er staddur í dag á Akureyii".
»Hver er þá æðsti maður vfn-
verziunarinnar á meðanf*
,Þsð er Jón Egiison".
.Get ég fengið að tala viffi
hannf*
Já*.
Jón Egiison keraur i sfraann.
Ég spyr að hvort ég megi koma
og tala við hann. Jú, velkomið
er það.
Ég iegg af atað og ksm brátt
að dyrunum á húsi Jóns Msgoús-
sonar.
. Afengisverzlun rfkisins" stend-
ur á dyraspjaidi.
Þrfr menn eru á skrifstofunnic,
einn þeirra er fón Egilson, Hann
fer með mig á aðra skrifstofou