Réttur - 01.02.1921, Síða 32

32
RéUur.
sem loks var samþykt af nefndinni, og eru ákvæði þess afar-
mikilsverð fyrir málstað vorn á þessum tímum.
Frumvarp þetta var gert eftir Pretoriu-samningnum með
slíkum breytingum, sem ætlað var að gera það aðgengilegt
fyrir nefndina. Inngangurinn, sem ákvað, að lýðveldið skyldi
hafa fullkomna sjálfstjórn undir yfirlénsherradæmi Breta, var
af ásettu ráði strykaður út af Derby Iávarði, sem þá var ný-
lendumálaráðherra, svo að yfirlénsherradæmið var náttúrlega
úr sögunni, þegar frumvarpið var loks samþykt. Til þess að
gera það fullkomlega ljóst, að afstaða lýðveldisins var lögð
á annan grundvöll, þá var nafninu »Transvaal ríki« (Trans-
vaal State) breytt í »Suður-Afríku lýðveldið« (South African
Republic). Öllum greinum í Pretoriu-samningnum, sem gáfu
bresku stjórninni nokkurt vald í innanlandsmálum lýðveldis-
ins, var slept. Hvað utanríkismáiefnin snerti, þá voru þar
stórar og víðtækar breytingar gerðar. Pað var áskilið í 2.
gr. Pretoriu-samningsins, að »Hennar Hátign áskilur sér, erf-
ingjum sínum og eftirkomendum: (a) rétt til að skipa frá
einum tíma til annars breskan sendiherra í og fyrir nefnt
ríki og skal hann gegna slíkum störfum og skyldum, sem hér
á eftir er ákveðið; (b) rétt til að senda her gegnum ríkið á
ófriðartímum, eða ef búist er við, að ófriður brjót st þá og
þegar út milli ríkisins og útlends ríkis, eða innfæddra þjóð-
flokka í Suður-Afríku, og (c) umsjón yfir utanríkismálum og
samböndum nefnds ríkis, þar á meðal samningum og með-
ferð á stjórnmálasamböndum við önnur ríki, og skulu slík
sambönd vera gegnum sendiherra og konsúla Hennar Hátign-
ar utanlands*.
f stað þessa kom 4. grein samningsins í Lundúnum, sem
var á þessa leið:
»Suður-Afríku Iýðveldið lofar að gera enga samninga eða
sambönd við nokkurt ríki eða þjóð aðra en Oraniu fríveldið,
né við nokkurn innfæddan þjóðflokk fyrir austan eða vestan
lýðveldið, nema með samþykki Hennar Hátignar drotning-
arinnar.
Slíkt samþykki skal álítast að vera veitt, ef stjórn Hennar