Fálkinn - 04.12.1942, Side 3

I
FÁLKINN
3
VIKUBLAÐ MEÐ MYNDUM
Ritstjóri: Skúli Skúlason.
Framkv.stjóri: Svavar Hjaltested
Skrifstofa:
Bankastr. 3, Reykjavík. Sími 2210
Opin virka daga kl. 10-12 og 1-6
Blaðið kemur út hvern föstudag
Allar áskriftir greiðist fyrirfram
HERBERTSpre/d.
Skrad daraþankar.
Það er vonandi, að sem flestir
hafi hlustað á ræður þeirra Sigurð-
ar Nordal prófessors og Björns Þórð-
arsonar lögmanns 1. desember sið-
astliðinn. Þær voru þarfar ádrep-
ur, hvor á sinn hátt, sannarlega
orð i tíma töluð. Og það er gleði-
legt að vita til þess, að þeim fjölg-
ar nú óðum, sem tala aðvörunar-
orð til þjóðar, sem um skeið virðist
hafa verið blind og hálfgeggjuð.
Ýmislegt bendir til þess, að upp-
sprettur peningaflóðsins hjer á landi
taki nú óðum að þverra. Setuliðs-
vinnan smáminkar og má það víst
k verii liuggun þeiin, sem hafa haldið
þvi fram, að hún væri undirrót alls
ills i atvinnu- og fjárhagsmálum
vorum. Hitt er líka staðreynd, að
gullaustur útgerðarinnar er að snú-
ast upp í taprekstur, í sumum grein-
um að minsta kosti, og mun flest-
um þykja það öllu alvarlegra mál,
Þó ekki þeim, sem hafa talið það'
bestu framtíðarvon landsins, að alt
færi lijer í kaldakol, svo að ger-
bylting yrði á stjórnskipun landsins.
Björn Þórðarson, og enda fleiri,
'■ liafa bent á, hvílíkt glamuryrði það
væri, að tala um endanlegan við-
skilnað við Dani og stofnun íslensks
lýðveldis sem „síðasta skrefið i
sjálfstæðisbaráttunni." Hann benti á
síðasta skrefið, sem stigið var á
Sturlungaöld, er íslendingar neydd-
ust lil að ganga erlendum konungi
á hönd, vegna langvarandi innan-
landsóeirða. Og hann henti á, að
fjórir aðilar liefðu staðið að þessum
óeirðum — jafnmargir og þingflokk-
arnir eru nú! — Hann benti enn-
fremur á, hve hurð liefði efnalega
skollið nærri hælum íslendinga, er
atvinnuvegir landsmanna hættu að
vera samkepnisfærir, svo að landið
varð ár eftir ár að lifa á lántökum,
og tók til samanburðar i þvi efni
New Foundland, sem eftir að það
hefði fengið fult fjárforræði komst
i gjaldþrot og var sett undir „ad-
ministration“ og svift fjárráðum.
Minnir þetta ekki óþægilega á yfir-
boð stjórnmálaflokkanna hjer. Og
eru ekki margir einstaklingar hjer
á landi, sem hefðiji gott af að vera
sviftir fjárráðum um sinn. — Tlior
Thors sendiherra benti hlustendum
sínum á það i ágætri ræðu sama
dag, hvílík nauðsyn væri á að
spara og geyma fje sitt þangað til
að stríðinu loknu. — Allar þessar
ræður ættu að prentast í ritling og
vera til á hverju heimili landsins.
LEIKHÚSIÐ
i
i
DANSINN
Það var vel til fallið að taka
„Dansinn í Hruna“ til sýningar í
sambandi við Listamannaþingið.
Bæði vegna liöfundarins, Indriða
Einarssonar, sem unnið hefir ís-
lenskri leiklist meira og þarfara
starf en nokkur íslendingur annar,
svo og vegna hins ram-islenska efnis
I HRUNA
þá gáfu, Hann hefir búið leikinn til
sýningar og tekist það dásamlega.
Og meðferð einstakra hlutverka er
góð. Sú persónan, sem mest mæðir
á, Ógautan var prýðilega vel leikin,
og gerði það Br.ynjólfur Jóhannes-
son. Og yfirleitt voru öll hin stærri
hlutverk i góðum höndum. Harald-

leiksins. Og í þriðja lagi vegna þess,
að Leikfjelagið hafði tök á að sýna
þennan leik jafn vel og raun ber
vitni. iÞví sýningin verður eftir-
minnileg þeim er sáu.
„Dansinn í Hruna“ er næst síð-
asta leikrit Indriða Einarssonar og
var frumsýning á því lijer í Reykja-
vik árið 1925. Það þykir ekki hlýða
að rekja efni þess hjer, því að hvort-
tveggja er, að þjóðsagan, sem er
mergur leiksins er öllum kunn og
svo hitt, að leikurinn hefir verið
gefinn út i bókarformi. Sumir vilja
telja, að þessi leikur sje liinn djúp-
sæjasti leilcur höfundarins, og vist
er um það að snildargáfa hans, að
sjá og finna hvað vel fer á leiksviði,
leynir sjer ekki þar.
Indriði Waage virðist hafa erft
ur Björnsson Ijek Stefán biskup i
Skálholti, Ævar Kvaran Lárents,
lndriði Waage sira Þorgeir í Hruna,
Yalur Gislason Tristan, Lárus Ing-
ólfsson aflátssalann og Jón Aðils Gott
skálk bónda á Berghyl, en í kvenna-
hlutverkunum voru Alda Möller (Sol-
veig), Inga Laxness (Hlaðgerður),
Edda Kvaran og Arndis Björnsdóttir.
Hljómlist þeirra Emils Thorodd-
sen og Sigvalda Kaldalóns á sinn
þátt í að gera leikinn minnisverð-
an, ekki síst þegar Victor Urban-
schitsch stjórnar sveitinni. Og dans-
sýningarnar voru einkar táknræn-
rænar og hrifandi. Hafði Asta Norð-
mann undirbúið þær. — Áhorfendur
guldu þakklæti sitt með miklu lófa-
klappi og fjölda af blómum.
Frá Svíþjóð
SVÍAIÍ ENDURPRENTA ENSKAR
OG AMERÍSKAIt BÆKUR.
Siglingaleysi SYiþjóðar vestur á
bóginn, sem orsakast af styrjöldinni,
hefir viða látið til sín finna, og
eigi aðeins á verslunarsviðinu, lield-
ur og i menningarmálum. Má þar
nefna, að Svíar fá ekki keyptar
enskar og amerískar bækur. Á síð-
ari árum hefir eftirspurn eftir þess-
um bókmentum aukist mjög, bæði
á frummálinu og í þýðingum, en þó
að sænskum útgefendum hafi tekist ,
að koma á prent þýðingum af þess-
um bókmentum, þannig að eftir-
spurninni væri fullnægt, hafa birgð-
ir þeirra af enskum og ameríkönsk-
um bókmentum á frummálinu þorrið.
Til þess að bæta úr þessu hefir
sænskt forlag, „The Continental
Book Company“ verið stofnað á sið-
astliðnu vori, með því markmiði að
gefa út (bókmentir á ensku í Svíþjóð.
Hingað til hefir það gefið út átta
bækur — fimm ameriskar og þrjár
enskar skáldsögur — og voru prent-
uð 3000 eintök af fyrstu útgáfunni.
Surnar þeirra hafa þegar selst i
stærra upplagi, t. d. „The Moon is
Guðlaugur Gu&laugsson, bílstj.,
Frakkastig 26 A, verður 60 ára
íi. j). m.
Ólafur Hafliðason, Flategri viú
Önundarf j., varð 75 ára 2. />. m.
Hafsteinn Bergþórsson, fram-
kvæmdarstjóri, varð 50 ára 29.
nóv. s.l.
Down" i 5000 eintökum. „Wild is
the River“ eftir Bromfield og „Sara-
toga Trunk“ hafa einnig verið prent-
aðar í fleiri en einni útgáfu. For-
lagið hygst að gefa út 15—20 bæk-
ur á ehsku á ári, og jafnframt önn-
ur rit en slcáldsögur. Meðal þeirra
er síðasta ræðusafn Churchills, „The
Relentless Struggle“, „Tragedy at
Law“ eftir Cyril Haro og „Blackout
in Gretley“ eftir Priestley.
Þessar bækur, sem kallaðar eru
„Clipper Books“, eru ljósprentaðar
og líta því nákvæmlega eins út og
fiumútgáfurnar. Þær eru ekki ætl-
aðar Svium einum, en eru líka seld-
ar í Danmörku og Sviss og lítils-
Frh. á bls. U.