Fálkinn - 16.10.1953, Qupperneq 4

4
FÁLKINN
Pkcadilly - slagsð olls Englands - 09 Bretoveldis
EF Englendingur kveist af heimþrá,
livar svo sem hann er staddur í sam-
veldislöndum Breta — í frumskögum,
eySimörk eða ís-auðn, er hægt að
segja með sanni um hann: — Hann
dreymir Piccadilly!
Ef Englendingur hefir tínt heimilis-
fangi fornvinar, ef hann langar til að
hitta gamlan félaga af vigstöðvunum
eða náunga sem hann hefir rekist á
í framandi löndum, er ekki liægt að
gefa honum betra heilræði en þetta:
— Biddu bara á Piccadilly Circus —
Itann vinur þinn gengur ])á fram hjá,
fyrr eða síðar ....
Piccadilly í London er gatan sem
endurspeglar sál Englands. Hún er
gömul og á tigna fortíð, hún hcfir
orðið að tolia í tískunni og afsala sér
nokkru af virðuleikanum — alveg eins
og England sjálft.
En Piccadilly er hugtak, alveg eins
og Champs Elysées í París eða Broad-
way i New York, — gata með sér-
einkunn. Hin unga Englandsdrottn-
ing, Elizabeth II. segir enn drýgindis-
lega: —Eg ólst ekki upp í höll, held-
ur í húsi með númeri á, i lijarta Lund-
úna. Piccadilly 145 ....
Piccadilly 'varð að vísu fyrir mörgu
misjöfnu á striðsárunum, og hefir
hrukkast og brákast, en ennþá er þó
Piccadilly hið sannasta nafnspjald
I.undúna, og stórborgin sýnir það
hróðug.
Þó að drottningin sýni átthagagort
og segi Piccadilly vera í „hjarta“
borgarinnar, þá er þetta samt ekki
alveg rétl. Piccadilly er sem sé í hin-
um „nýja“ borgarhluta Westend,
langt frá City. Fyrir 300 árum gerðu
hinir gömlu Lundúnabúar sér ferð út
úr borginni á helgum til að njóta nátt-
úrunnar, og reikuðu þá um skógana,
þar sem nú cr Piccadiily. Þarna voru
bæði liirtir og rándýr í þá daga, fas-
anar og akurhænsni, og þegar þok-
una legði frá Temsá undir kvöldið
var vissara að gæta sín og lenda ekki
i dýjunum. Þar sem stórborgarum-
ferðin er mest í dág mættust á laun
menn, sem vildu heyja einvígi, og þeir
eru margir, sem hafa látið lífið þar
fyrir sverði — vegna sóma sjálfs sín
eða út af kvcnmanni.
Aðalsmenn nema land.
Árið 1073 var mæld út fyrsta bygg-
ingaloðin á ])essu yndislega en af-
skekkta svæði, sem kallað var
Piccadilly. Ríkur og léttúðugur aðals-
maður, Pembroke lávarður tók upp
á þvi að reisa sér stórliýsi þarna, og
hann bauð vinum sínum til vígslunn-
ar. Þetta vakti hrifningu og Piccadilly
komst i tísku. Hertogar, jarlar, bar-
ónar og einnig ríkir kaupmenn reistu
sér þarna stórhýsi, hver í kapp við
annan. Nóg var landrýmið. Og húsin
voru byggð i beinni línu, með gríðar-
stórum görðum að baki. Hver hús-
eign bar nafn eiganda síns og á þann
hátt urðu hin frægu húsanöfn í
Piccadilly til: Berkeley, Devonshire,
Clarendon, Btirlington, Portland,
Sunderland, Marlborough (nafn for-
feðra Churchills), Bath — ]>arna fest-
ust nöfn allra hinna gömlu aðalsætta.
Enginn þóttist (aðals-) maður með
mönnum nema hann ætti stórliýsi í
Piccadilly.
Þess varð ekki langt að bíða að
fyrsta „hneykslið" gerðist í hinu nýja
höfðingjahverfi. Pcmbroke lávarður,
sem var talsvert svaðamenni og
drykkfelldur, vígði götuna með því
að drepa mann. Einn góðan veður-
dag, er hann hafði drukkið mikið,
rakst hann á meinleysismann, sem
dró kerru eftir götunni. Lávarðurínn
varð æfur yfir ])eirri móðgun sem
götunni væri sýnd með því að aka
kerru eftir henni, og í bræði sinni
dró hann sverðið úr slíðrum og rak
manninn í gegn. Vegna sérréttinda
aðalsins var Pembroke ekki tekinn
af lífi, en honum var bannað að láta
sjá sig í Piccadilly framar og hús
hans var gert upptækt.
Piccadilly í hneykslisdálkunum.
Ilundrað árum síðar birtist Picca-
dilly í hneyksladálkum blaðanna. Nú
hafði gatan verið flóruð og upplýst
með steinolíulömpum á kvöldin. Lafði
Bath átti citt skrautlegasta húsið í
Piccadilly þegar ])etta gerðist. Ilún
var milljónamæringur. En barnlaus
var hún, svo að frændur hennar og
frænkur hugðu gott til arfs. En þegar
erfðaskráin var birt kom það á dag-
inn. að allur arfurinn skyldi renna
til lafði Dean of York, frænku henn-
ar — og hún var fráskilin! Þetta var
reginhneyksli þvi að i þá daga þóttu
fráskildar konur ekki í liúsum hæfar
með heldra fólki. En láfði Dean of
York fluttist eigi að síður ánægð í
Piccadilly og hélt samkvæmi sem
sögðu sex. Á hverju kvöldi var Ijós
í öllum 85 gluggunum í húsinu og
röð af vögnum við dyrnar. En gestirnir
voru alls ekki af bestu heimihmum í
London.
í húsinu nr. 81 var líka glatt á
Iijalla. Þar höfðu fyrrverandi liirð-
matsveinn og þjónn frá hirðinni stofn-
að spilavíti og þar hittust helstu
svallararnir frá London. En kven-
fólki var þó bannaður aðgangur.
Nelson og lafði Hamilton í nr. 102.
Og enn liðu árin og enn var Picca-
dilly tignasta gatan í London. Undir
skuggsælum trjánum gengu frægar
hefðardömur, dúðaðar í silki, og karl-
menn í buxum scm stóðu á beini og
með gráa pípuhatta. Margir námu
staðar fyrir utan nr. 102 og góndu
upp í gluggana. Því að þarna bjó
Nelson lávarður og hans heittelskaða
lafði Hamilton, áður en hann féll í
sjóorrustunni við Trafálgar.
Frægur bakari, Dominicus Negri,
opnaði kiikubúð í Piccadilly og á skilt-
inu stóð „Hirðsali Hans Hátignar".
Þarna varð brátt stefnumótaistaðúr
heldra fólksins. Og smám saman komu
þarna í götuna kaffihús, tóbaksversl-
anir og tískuverslanir. Á siðari hluta
18. aldar var PiccadiIIy orðið meira
en einkabústaðagata, hún var fínasta
og dýrseldasta verslunargatan í Lon-
don. Þarna opnaði Bulloch nokkur
líka eins konar furðuverkasafn og
sýndi tvíhöfðaða kálfa og Þverársköt-
ur fyrir peninga. Eftir að Napoleon
var gersigraður sýndi Bulloch hatt
hans og sverð, ennislokk hans og aljar
orðurnar — og ábyrgðist að allt væri
ekta! Fólk stóð í biðröðum við dyrn-
ar og aðgangseyririnn var ekkert
smáræði.
Hertoginn af Wellington, sigurveg-
arinn frá Waterloo, átti lika hcima í
PiccadiIIy, og samherji hans, þýski
hershöfðinginn Bliicher, var gestur
hans í margar vikur. En svo skaut
upp nýju nafni i Piccadilly: Ratschild
hét maðurinn og var frá Frankfurt,
og hafði nýverið fengið barónstign.
Bráðlega var farið að taka eftir hon-
um í kauphöllinni.
Árin liðn. Lord Byron drakk kaff-
ið sitt í Conditori Stewart. Á Picca-
dilly Circus hafði verið sett upp hin
fræga standmynd af Eros, og hún var
upplýstt með gasljósum á kvöldin.
Höfðingjabústaðirnir hurfu smá sam-
an, almenningsvagnar sem hestar
drógu runnu um gö.tuna, gistihús-
unum fjölgaði og mr. Lyons, upp-
hafsmáður allra Lyons-veitingastað-
anna í London, byrjaði að selja le
og brauð. Burlington Housc hreyttist
í listaháskóla, og enn réð Piccadilly
öllu um tiskuna, þangað til Bond
Street fór að keppa.
Eftir tvær styrjaldir.
Engin Zeppelinsprengjan í fyrri
styrjöldinni hitti Piccadilly. En
sprengjúrnar komú i ]>eirri siðari.
Árin milli styrjalda fleygði verslun-
inni fram í Piccadilly. Stærðar- gisti-
hús ])utu upp eins og gorkúlur, ferða-
skrifstofur komu á hvert þvergötu-
horn. Morris nokkur, sem ])á hefir
varla grunað að hann yrði bilakóng-
urinn Nuffield lávarður, sýndi fyrsta
bílinn sinn og. Military Club fékk
bækistöð í Piccadilly.
Ennþá stóðu nokkur af aðalsmanna-
stórliýsunum við götunn, t. d. nr. 145,
Ilamilton House, er verið hafði heirn-
ili hertogans af Wellington. Þangað
fluttust eilt árið hertoginn af York,
kona hans og tvær dætur. Ekki mun
hann hafa grunað þá, að hann ætti
eftir að verða George VI. Bretakon-
ungur og að eldri dóttir hans, hún
Lilibeth litla ætti eftir að verða mey-
kóngur!
Slitlag úr jarðbiki var sett á Picca-
dilly, og niðri í jörðinni þeystu raf-
knúnar járnbrautir. Hestvagnarnir
liurfu en i staðinn komu Bolls Boyce
og aðrir gljáandi bílar, og neonljós
í stað gaslampanna.
En í síðari heimsstyrjöldinni rigndi
Piccadilly og til hægri Green Park og Constitution Hitl. Neðst á mynd-
inni St. George Ilospital og t. v. Hyde Park Corner.