Vörður


Vörður - 03.04.1926, Blaðsíða 3

Vörður - 03.04.1926, Blaðsíða 3
V O R Ð U B komist að samningum við er- lenda háskóla um að fá að láni hjá þeim tæki öll og útbúnað til þess að taka lögin í phonó- graf ettir hinum bestu kvæða- mönnum. Hann gerir ráð fyrir að dvelja hjer 12 vikur á sumri í þessum erindum, en auðvitað verður hann að vinna lengri tíma á ári hverju að því að ganga að öllu leyti frá verki sínu. Jeg skora fastléga á Alþingi, að taka Jón Leifs í þjónustu rikisins til þess að bjarga frá glötun þjóðlögum vorum og rímnalögum, hinum dýra efni- viði í listrænan íslenskan tón- skáldskap. í hittiðfyrra sendi Jón Leifs AlþÍDgi brjef um tónlistarlífið á ísiandi og gerði þar ýmsar til- lögur er lutu að því, að efla það. Tillögunum fylgdu meðmæli ýmsra stofnana og nokkurra frægra manna erlendra, þar á meðal fyrv. kennara J. L., hins fræga þýska tónskálds Pauls Graeners. Hann bætir því við ummæli sín um tillöguna, að hann hafi lært að virða læri- svein sinn J. L. »fyrir þá al- vöru og þann háleita listamanns- vilja«, sem hann leggi í störf sin. Mörgum árum áður hafði Graener gefið J. L. meðmæli, og með því aö jeg býst við að hann sje merkastur ailra þeirra, sem sagt hafa skoðun sina á þessum landa vorum, þá vil jeg einnig tilfæra þessar linur úr niðurlagsorðum meðmælanna: »Jón Leifs hefir til að bera mikla og alvarlega tónlistargáfu. Mjer þykir vert aö bæta því við, að hann hcíir trausta, vand- aða skapgerð og tiginborinn hugsunarhátt«. Jeg skora fastlega á Alþingi að styrkja Jón Leifs til starfa, að trúa honum nu þegar fyrir verkefni. K. A. getið sjer frægð, sem Pjetur Jónsson, að viðurkent sje að þeir geri fósturjörð sinni sóma. En einmitt þessi maður, »sómi« íslendinga, mun á námsárum sínum hafa leitað styrks frá Alþingi og verið neitað. Nú er P. J. í tölu bestu söngvara Þýskalands og ef til yill heims- ias, en það er ekki Alþingi að þakka. Af fje því, er veitt er til skálda og listamanna, fá ein- stöku söngnemar árlega 300— 500 kr. — en 300 kr. endast o: 172 mán. ef kennara eru greiddar 80 kr. á mán. og að öðru leyti Iifað mjög spart. Hvar eiga svo þessir menn að fá fje til lOVa mán? Eins og allir heilvita menn sjá, er þetta langt of Iítið. Það gæti þó varla verið minna en að styrkurinn væri veittur svo að hann entist í hálft ár með 200 kr. á mán- uði. — Til þess að niðurjöfnunin verði svolitið rjettmætari verður Alþingi að veita styrkinn í þrennu lagi. (1.) Til skálda, (2.) til söngnema, (3.) til mál- ara, sem einnig munu oftast verða út undan við úthlutunina. Eins og kunnugt er geta ís- lenskir námsmenn sótt um styrk til Dansk-Islansk Forbunds- fond í Kaupmannahöfn pg hafa söngnemar, er numið hafa þar fengið úr þessum sjóði. Söng- Mályerkasýning Ásgrims Jónssonar er óbrigðull árlegur vorboði í páskahretunum, glitrandi sumar í þröngum hálídimmum sýning- arsal. Ásgrímur stendur flestum ís- lenskum málurum framar að alhliða tekniskri kunnáttu. Hann elskar glæsilegt yfirborð náttúr- unnar og sýnir að sið impress- ionista meistaralega leik ljóss og lofts, tíbrá og regnhöfgi, kvöld- bjarma og morgunljóma. Það er lik áferðarfegurð í myndum hans og Monets's. Litirnir eru brotnir i ótal brigði, þess vegna lifa þeir og ljóma. Pessi áferð- arfegurð og ást á náttúrufyrir- brigðurh er um leið hættan, sem vofir yfir öllum impressionist- um. Form og bygging gleymist og staðlitir eru ekki til — til- vera hlutanna er gefin í skyn bak við blæju yfirborðsins, en sá dypri sannleikur, sem meist- ararnir sýna í hreinu, innblásnu formi, kemst ekki að. Ásgrímur byggir ekki landslög sín inn i myndflötinn eftir reglum Cé- zannes um »cube, cone et cy- lindre« — hann velur sér lands- lag til meðferðar og sýnir dyggi- lega ljós- og litbrigði þess, lofts- lag og veðurlag — i stuttu máli: stemningu, yfirborðsfegurð. En formið, sá eini grundvöllur, sem listin getur bygt á, er alt of oft brotið í mola. 1 myndinni af Oki (nr. 4) eru einna sterkust og stórfenglegust fjallaformin, litirnir fastir og hreinir, en framsýnin nokkuð veikbygð. í Eiríksjökulsmynd- inni (nr. 5) eru hinar mjúku linur fellanna ágætar. Enn get jeg nefnt reiðmanninn við Meyj- arsæti — mjög skemtilega bygða mynd. Aftur á móti finst mjer mynd af skógi og blárri á í Borgarfirði (jeg man ekki nafn nje númer) hreint dæmi þess, nemar sem annarsstaðar hafa numið hafa sótt um styrk þenn- an hvað ejlir annað og þeim alt af verið neitað. Hafa þó menn þessir haft meðmæli þektra sjerfræðinga. — Hefir nefndin gerst svo djörf að lýsa því yfir skrillega þvert ofan í gerðir sinar, að það væri eigi takmark sjóðsins að styrkja söngnema. Sjer hverheilvita mað- ur hvað hjer stendur á bak við. En að minu áliti er mikið kok- hljóð slæmt fyrir söngvara. Munu neitanir nefndarinnar vera marg endurtekin saga þar sem íslenskir námsmenn utan Dan- merkur hafa átt hlut að máli. Það er engum vafa bundið, að isl. söngnemar eiga við þröng kjör að búa á námsárum sínum. Hafa sumir þessara ungu manna orðið að grípa til þeirra úrræða i peningaþröng sinni, að fara heim til ættjarðar sinnar og reyna að innvinnaf sjer fje með söng. Móttökur sumra þessara manna eru öllum jsvo kunnar, að eigi gerist þörf að minnast þeirra hjer, en hver sannur ís- lendÍDgur mætti bera kinnroða fyrir þær svívirðingar sem á þá hafa dunið. Hver sem þekkir svolítið til söngnáms, veit að menn, sem enn, eru við nám eiga eftir að bæta miklu við sig til að fullkomnast. En þaö er ljelt að dæma, en dæma rjett hvernig á ekki að byggja mynd, og er hún þó, eins og allflestar hinar, mjög litfögur. Litprýðin, ásamt afarmikilli kunnáttu og náttúruást, eru þeir kostir Ás- grims, sem gera hann að líf- gjafa og braulryðjanda íslenskrar landslagslistar. E. Th. Þórarinn í Kol/avík. Ritgerð Guðbrands Jónssonar uíí kirkjufornfræði, þá hina stóru er hann var að vinna að í fyrra, er nú verið að prenta í Safni til sögu tslands. Er það mikið rit og merkilegt. Á siðasta ári hefir þessi höfundur og gjör- ransakað ýms handrit íslensk þessu efni viðvikjandi og búið þau að nokkru undir prentun. Sömuleiðis hefir hann samið itarlega og fróðlega ritgerð um Sunnefumálið svonefnda, hneykslismál af 18. öldinni, sem flestir kannast við, og verð- ur hun birt neðanmáls hjer í blaðinu. Neðri deild feldi við aðra umræðu fjárlaganna 1200 kr. styrk til hans, en þess styrks nýtur hann nú í ár. Er vonandi að Efri deild bæti úr þessu, og setji styrkinn inn aftur, hann var á fjárlagafrumvarpi stjórn- arinnar. Nýjar bækur: Miðaldasaga eftir Porleif H. Bjarnason og Arna Pálsson, ætluð til náms í' æðrj skólum er jafnframt hin eigulegasta alþýðulestrarbók. — Bókin mín eftir Ingunni Jóns- dóttur húsfreyju á Kornsá í Vatnsdal, endurminningar, hug- leiðingar og æfintýri. »Þór« tók um fyrri helgi fjóra togara (tvo þýska, einn franskan og einn itaJskan) að ólöglegum veiðum fyrir Suður- landi og bjargaði í ofviðri tveim bátum sem farið var að örvænta um að myndu ná landi. er örðugt. Söngdómari þarf að geta fuudið á hvaða þrepi náms- ins söngneminn sje, en það er auðvelt að heyra fyrir þá sem vit hafa á söngnámi. Almenningur heima hefir átt litinn kost á að heyra góðan söng og »tekniskt« rjettan, und- antekningar eru Hanna Grön- felt, sem mun vera ein besta söngkona Evrópu, og svo Pfetur Jónsson. Pað er því auðskilið að þeir eigi erfitt með að gera sjer í hugarlund hve óstjórnkgt verk það er fyrir söngvara að afla sjer þeirrar fullkomnu kunn- áttu, sem sönglist nútímans út- heimtir. Starfið verður að vera unnið með einbeitni, vilja sem flutt getur fjöll. Sá sem ekki er reiðubúinn að fórna öllu fyrir sönglist sína, verður aldrei sig- urvegari. En landið verður að gera sitt tii þess að markið náist. Nemandinn verður að starfa sem trúr og dyggur þjónn, sem helgar drottnara sínum allan vilja sinn og mátt. Hugsi ísl. söngvarar þannig, mun land- inu verða starf þeirra fyr eða síðar til sóma, en það á að vera ósk okkar allra. Milano 7/i. 1925. Guðm. Kristjánsson. Er daginn styttir, drungi að bggðum sigur; á dapurleíkastöðvum gerir hljótt. En milli svefns og vöku í ffarska flýgur sú fórnarhugð. er styttir sfúkum nótt; Og alföður í angist sinni biður, að aldurtili viki úr sinum bœ. En hrap frá stjörnu á hlaðið kemur niður. Við hlunninn fremsta brýtur alda-sæ. En getur það ei' laðað sorg til sœtta, og sárin grœit, er blœða djúp og heit, að fylgdi heiman fföldi heillavœita þeim fremdarmanni, er kvaddi bœ og sveit. 1 fararbroddi greindin var sú góða, er gœfu styrkir heima, í lengd og bráð, og laðar hug dð lífsins megingróða og lœtur vóldum frœjum niður sáð. Og stilling mœt var staðin þar að verki, erstyður mjög að heill í hverfum bœ. Og hjálpfýsi með heimaunnið merki, svo hreint og hvitt, að jafna má qið snœ. Og dagfarsprýðiog dren g lund fylgdu að beði að dánarhvilu máttarstólpa þeim, er sveit og landi sína krafta Ijeði og svinnum kostum býtti höndum tveim. « Og skyldur œkni skeið til enda þreytti. Til skila verður haldið, snemma og seint, að húsvörðurinn handa og anda neytti. Á hjartansmáli þakklœtið er greint. Og ekki skyldi ár vekninni gleyma, sem augnablikið fyrsta greip til starfs, nfe þeirri trú, er dásemd þá rjeð dreyma : að dygðin manns er borin þó til arfs. í sekk og ösku siiur virðing eigi, er sæmdarmanni er fylgt til höfðalags; því honum lið sitt bauð á brúðkaupsdegi og bar hans merki, að kveldi lokadags. Sú líkfylgd verður lengi þeim í minni, er litu kransa, er sjerhver dísin bar og hafa þekt þau hugumlfúfu kynni, er'hans og þeirra jafnan milli var. Og þegar gyðjur þannig kveðjur vanda, við þjóðleið farna, yfir grefli manns — á fremsta hlunni er fróun þeim að standa, er finna í vitum ilm af dánarkrans. Og undir merkjum auðnuvœtta slíkra, er ekkfu og börnum nærri Ijelt um spor. Og undir fœti mun þeim verða mýkra á möl og hjarni, þar til kemur vor. Gnðmuncrar Friðjónsson. Alþingi. Fjárló'gin. Annari umræðu þeirra í Nd. lauk á þriðjudag. Feld var með 17 atkv. gegn 10 tillaga fjárveit.nefndar um að fella úr stjórnarfrv. 45 þús. kr. til sendi- herra i Khöfn. Pingmenn Norð- Mýlinga fengu samþ. breylinga- tillögur eru fóru fram á 46 þús. kr. hækkun á fjárveitingum til vegagerða og síma í kjördæmi þeirra. Samþ. að veita 2500 kr. til að »rita og safna gögnum til menningarsögu«. Hafði þinginu borist áskorun frá Valtý Stefáns- syni ritstjóra um að veita fje til þessa. »Fje þessu skal varið eftir ráðstöfun landsbókavarðar og fornmenjavarðar til að draga saman ýmiskonar fróðleik um lifnaðarháttu og hagi alþýðu á liðnum timum«. Styrkurinn til Leikffelags Reykjavikur var hækkaður úr 4 þús. up'p í 6 þus. kr., slyrkur Goodtemplara- reglunnar úr 6 þús. kr. í 10 þús., til U. M. F. I. úr 1800 í 3 þús. Samþ. var 2 þús. kr. styrkur til Guðm. Finnbogasonar til þess að vinna að riti um eðlisfar fslendinga, 3 þús. kr. styrkur til Pórarins Jónssonar til tónlistarnáms, 2 þús. kr. til Önnu Borg til leiklistarnáms, 1000 kr. viðbótarstyrkur til Soffiu Kvaran til leiklistarnáms, 2500 kr. ferðastyrkur til Jóns Porleifssanar málara, 1200 kr. utanfararstyrkur til Óskars Ein- arssonar læknis og 2500 kr. til Karls 0. Runólfssonar til hljóm- listarnáms. Feldar voru tillögur um styrki til Haralds Björnsson- ar leikara, söngvaranna Sigurð- ar Birkis og Einars Markans og málaranna Jóns Stefánssonar og Gunnlaugs Blöndats. Tekjuhallinn á fjárlögunum eftir 2. umr. í Nd. er rúmar 21 þús. kr. Veðnrstofan. Sjávarútvegsnefnd flytur frv. um veðurstofu á íslandi. Hjer hefir starfað veðurfræðistöð sið- an 1919 og hefir verið veitt til hennar fje á hverju ári, síðast-

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.