Vörður


Vörður - 08.05.1926, Blaðsíða 2

Vörður - 08.05.1926, Blaðsíða 2
VORfiUR ?oooooooooooooooooooooo* 8 8 O V Ö R, E> U ít kemur út g O á laugardögum q 2 Rit s tj ó r in n : § Ö Kristján Albertson Túngötu 18. Q Sími: §1961. A f g r e i ð sl a n : § Laufásveg 25. — Opin g 5-7 síðdegis. Sími 1432. O V e r ö : 8 kr. árg. 8 8 o ?0000000000000000000000° Gjalddagi 1. júlf. Khöfn, í. maí. Verkamenn halda því fram, að þeir hegi baráltu sína til þess að forðast þrœldóm. Stjómin kveðst miða athafnir sfnar við þá hættu, sem frelsi þjóðarinnar sje búin. Verkamenn hindra ekki heil- brigðisráðstafanir, sjúkrahjúkr- un, mjólkuiflutninga og þess háttar, enkveðast ábyrgðarlausir, þó alt stöðvist, ef stjórnin notar verkfallsbrjóta. Enn hafa eDgin friðarspjöll orðið, nerna að slagur varð milii kommúnista og facista- sinna út af stöðvun útgafu Dailg Mail. Prentarar heimtuðu breytingu á grein, sem var rituð gegn verkamönnum, en ritstjór- inn neitaði að verða við þeirri kröfu. Öll blöð stöðvasl i kvöld, eh stjórnarblað birtist á morgun. Liverpool-Street Staiion og Hgde Park eru matvælastöðvar. Khöfn. 4. mai. Baldwin segir í þingræðu, að tveggja ára, yerk sjtt sje mol- 8.8, eh samt íiaíí hánb ekki tapað áræöi til framkvæmda nje trú á að hann muni ná marki sinu. Times segir, að siðan Slú- artarnir fjelluhafi England aldrei uerið eíns voðalega statt og nú. Öll umferð i borgum má heita siöðvuð. Einu farartœkin ern úr- eltir vagnar og reiðhjól. Hæstirjettur. Dómgæslan. Eitt af þeim vandamálum.sem nauðsyn ber til að Alþingi ráði bráðlega fram úr og komiívið- unanlegt horf, er dómgæslan. Þegar þess er gætt, hversu á- riðandi það er hverju þjóðfje- lagi að rjettarfarið sje í góðu lagi, og að dómstólarnir njóti fullkomins trausts, jafnt utan lands sem innan, þá hlýtur það að vekja undrun, hversu litla rækt vjer íslendingar höfum lagt við dómstóla vora. Síðan dómsvald Hæstarjettar Dana í islenskum málum var afnumið og Hæstirjettur settur á stofn bjer innan lands, hafa dómstigin að eins verið tvö, undirrjettur og Hæstirjettur. í undirrjetti eru málin venjulega dæmd af einum dómara, og eru engar kröfur til hans gerðar um þekkingu eða æfingu, nema að hann hafi lokið lagaprófi. Hjá flestum undirdómurum eru dómstörfin alger aukastörf, svo að þeir geta ekki fengið þá æf- ingu, sem nanðsynleg er hverj- um dómara. Við þetta bætist að málin cru einatt flutt af ó- löghóðum mönnum. Það er því vart hægt að gera ráð fyrir ör- uggum málsúrslilum í undirrjetti, Hámarksverð hefir verið sett á ýms matvæli. Kauphöllinn og bankarnir eru enn opin. Skipun hefír verið send til hersins og flotans um að vera við þvi búnir að geta á tveggja stunda fresti sent liðsauka hvert sem þörf er á. Tvö herfylki hafa verið sett á land í Liver- pool. Kommúnistaþingmaðurinn Sa- klatvale hefír verið seltur i fang- elsi fgrir að gera tilraun til þess að koma af stað uppreist. í eftirmiðdag var fundur bald- inn, er þeir Baldwin og McDon- ald sóltu. Umræðum haldið leyndum. Símsð er frá Berlin, að eng- in kol verði send til Englands. Kommúnistar vinna að samúð- arverkfalli. Símað er frá Amsterdam, að International Transportvaerken Coansil hafi simað meðlimiun sínum i Evrópulöndum að hindra kolnflutning ttl Englandsog skrán- ingar á ensk skip, og heitið verk- fallsmönnum fjárhagslegri stoð. Khöfn. 5. maii Barist á hafnarbökkunum i London. Vörubifreiðum varpað í sjóinn. Enn maður beið bana i bardaganum, en margir sœrðust. Lögreglan sigurvegari. Múgurinn gerði tilraun til að hindra útbgtingu stfórnarblaðsins. — Lðgreglan dreifði mann/jöld- anum. Biaðið heitir The British Gazette og er Churchíll ritstjóri þess. Litil viðskifti í kauphöllinni. Matvælaaðföngnægileg. Stjórnin ^arar menn við að safna mat- vælum. f dag hafa fáeinar neðanjarð- arlestir veríð í gangi. Nokkrar lestir fóru suður á bóginn og 15 norður. — Utanlandsferðir næstum stöðvaðar. — Öllum pakkapósti neitað. Brjefapóstur sendur í flugvjelum. nema þarsem valdirmenn skipa dómaraembættin. En þar sem frumdómstigið erekki fullkomn- ara, ber nauðsyn til, að vand- að sje sem best til æðra dómstigs- ins, ef rjettarörygginu á að vera sæmilega borgið. Stofonn H*>starjettar. Þetta virðist Alþingi hafa sjeð í upphafi,. er það afrjeð að flytja æðsta dómsvaldið jnn í landið og gerði það því ýmsar umbætur á yíirrjettinum gamla um leið, og honum var breytt í Hæstarjett, í úrslitadóm í stað miðdóms. Dómendum var fjölg- að úr 3 upp í 5, og þeir einir skyldu vera hlutgengirsemhæsla- rjettardómarar, sem um tiltekið árabil hefðu gengt vandasöm- ustu lögfræðisstörfum. Og til þess að styðja að því, að mál- flutningurinn yröi sem bestur, voru kröfurnar til málflulnings- mannanna hertar og munnleg málfærsla leidd í lög. En hún mun hvarvetna hafa þótt reyn- ast betur en skrifleg málfærsla. Með þessum breytingum mátti vænta þess, að dómgæslan yrði viðunandi, enda þótt frumdóm- stigið væri ekki sem fullkomnast. Raddir Ijetu þó til sín heyra á Alþingil919, umaðbeturþyrftiað vera um hnútana búið. Þannig komst dómsmálaráðherrann, Jón Saklatvala látinn Iaus gegn drengskaparheiti um að halda eingöngu ræður á þingi. Ellefu matvælaskip losuð í Haiw'ch. Annarsstaðar liggja þau óhreyí'ð í höfn. Næstum allsstaðar kyr- staða i öllu iðnaðarlífi. Tiu þúsund verkamenn í Cheshire, semvinna við efnageið neita verkfallsboði. Khðfn, 6. mai. Baldwin hefir lýst yfir þvi, að fyrsta skilyrðið til samningatil- raunar sje það, að allsherjar-' verkfallið verði afturkallað. Símað er frá Amsterdam Internalional Transport Workers lofa 200 miliónum gyllina hjálp. Khöfn 7. maf. Uppþot viða í London ogspor- vögnum og fólksflutningub freið- um velt um. Prír tögreglubílar brendir. Óeitðirnar allstaðar al- varlegar. Mestar óeirðir hafa ver- ið i Newcastle, Lögbrjólar báru hœrri hlut stundunum saman i götubardögum. Lögreglan vann að lokum sigur; Fjöldi kalbáfa í Tynefljótinu og varalið komið í borgina. Sfjórnin hefir birt ávarp í The British Gazetle og segir í því að verkfallið hafi lamað þjóðina stórum. Viðurkennir stjórnin að verkamannaforingj- arnir hafi ekki viljað þjóðar- óhamingju, en kveður þá mátt- lausagegn ofstœkismönnum. Miðl- unarmál nú ómöguleg og jafn- vel stórhættuleg. Annaðhvort drepi verkfallið þjóðina eða hún verkfqllið, Sjáifboðaliðar 15000 að tölu gengu í varalögregluna í Lon- don í gær, en 40.000 buða sig fram til verklegra framkvæmda. Parisarútgáfa Daily Mail seld á götum Lundúna í gær ettir miðdag og nokkur hlöss af frjettablöðum utan aflandsbygð- inni voru seld i London i gær Magnásson, svo að orði, er hann fylgdi Hæstarjettarfrumvarpinu nr hlaði. af stjórnarinnar hálfu: ». . . Kostnaðarins yegna er ekki hægt að hafa dómendurna eins marga og ákjósanlegt hefði verið . . . Þeir ern áætlaðir 5, en væri heppilegast að þeir væri fleiri. Fjö'gunin er því að eins kostnaðarspursmák. Var þelta vel mælt, og munu margir hafa vænst þess, að áður langt um liði yrði dómendum fjölgað eða frumdómstigið endurbælt, þótt við þetta væri látið sitja í svip. Veðrabrigði. En Hæslirjetfur var ekki lengi óskabarn Alþingis. Brátt fóru að heyrast raddir um það, að alt of miklu væri til hans kostað, og að rjett væri að fækka dóm- endum aftur niður í 3, til að spara útgjöld. Þetta var því furðulegra þar sem síst verður sagt, að vjer íslendingar verjum of fjár til að tryggja rjettarör- yggið í landinu. Laun hæstarjettardómendanna og bæjarfógetans i Reykjavíkeru það eina, sem til þess má telja óskert. Aðrir bæjarfógetar og sýslumennirnir hafa skattheimtu og sveitarstjórn að aðalstarfi. Mun nægjanlegt að áætla, að svo sem fimtungur af launum þeirra geti taiist til kostnaðar eftir miðdag. Fólkið þjáist af blaðahungri. 0:1 hótel full af aðkomufólki, flestu innlendu. Átta leikhús loka í kvöld. Orðrómur leikur á þoí, að Lloyd George geri miðíunartil- raun í eflirmiðdag. Aburðarmáliö, Snemma á þessu þingi flulti þm. Strandam. frv. um að rík- issjóður greiddi ailan flutoings- kostnað á tilbúnurn áburði frá útlöndum til heistu hafnarstaða i hverri sýslu. Landbúnaðarnefnd Nd. (HS- kon Kr,, Jör. Br., Jón Sig., H. Sief. og Árni Jónss.) rann- sakaöj svo hvernig nú væri háltað sölu á tilbúnum ébuíði hjer á landi, aflaði sjer skýrsína um niálið og kvaddi á fund sinn stjórn B fjel.ísj., framkvstj. B.fjel.íal., formann Mjólkurfjel. Rvikur og fl. Álit landbúnaðarnefndar Nd. dags. 16. apr. ber samkvæmt yfirlýsingu nefndarinnar að skoða sem úldrátt úr þeim skýrslum, er fyrir nefndinni lágu og munnlegum yfirlýsingurn Búnaöarfjelagssljórnaiinnar. Vegna þess &ð nefndarálitið heíir vakið all mikla athygli og máiið, er það fjallar um, er næsta mikilvægt fyrir rækíun landsins, þykir rjett að birta það í heilu lagi og fer það bjer á eftir: »Á síðasta þingi lá fyrir nefudinni samskonar frv. að efninu 111. frá þm. Stranda- manna. Tilgangur flútnÍDgs- manns mun hafa verið að greiða fyrir aukinni ræktun, með því að Ijetla af áburðinum allþungbærum flutningsgjöldum, er þá voru um eða yfir 60 kr. við dómgæslu. Þetta mundi alls verða 80—90 þús. kr. á ári e.ða tæplega einn hundraðasti af út- gjöldum ríkisins. Hygg jeg þá ekki ofmælt bö engin menning- arþjóð verji tiltölulega minnu til dómgæslunnar en vjer. Og ekki Jjetu menn sjer það í aug- um vsxr, á siðari áratugum 19. aldar, að stofna bjer 5 manna Hæslarjett, ef fengist befði fyrir Dönum, og mundi þó alt að því tíundi hluti aftekjum landssjóðs þá, hafa farið i laun dómend- anna. — Forvígismenn þjóðar- innar á þeitn tímum voru hug- stærri en þorri sljórnmálamanna vorra er nú, Skerðing Hæstarjettftr. Það var því síst að undra þólt slíkar sparnaðartillögur, sem fækkun dómenda í Hæsla- rjelti, mættu megnri mótspyfnu á Alþingi, bjá víðsýnni mönn- um. Enda voru þær að engu hafðar fyrst í stað. En á AI- þingi 1924, þegar þröngt var orðið í búi hjá ríkissjóði, marð- ist breyling þessi í gegn.Hæsta- rjettardómendum skyldi fækkað niður i 3, þegar sæti fastsdóm- ara losnaði næst í Hæstaijetli. Það mælti ætla að ura leið hefði fjöldi minni háttarembætta ver- ið lögð niður. En svo var þó ekki. Að vísu varð Háskólinn af hverri smálest, og gera áburð- inn á þann hált ódýrari fyrir notendur. Þetta hefir nú breyst mjög til batnaðar, flutningsgjöld frá út- löndum á tilbunum áburði lækkað meira en ursi helming, ofan í 25 kr. fyrir smálestiaa, svo nú má telja flutningskostn- aðinn viðunandi. Það viiðist því ekki ástæða til. að giípa til þess skipulags, sem frv. gerir ráð fyrir, vegna þungbærs ílutn- ingskosínaðar. Flutningsmaður mun heldur ekki hafa haft flulningsgjöldin svo mjög.í huga með flutningi frv. niJ-, eins og sjá má af greiu- argeiðinni, heldur nmn fremur bera að skoða frv. sem tilraun til þess að bjarga áburðarnot- endum frá öðrum og ef til vill þyngri úlgjalda-auka. Það mál er þannig vaxið samkv. skýrslu stjórnar B.fjel. í^lands, að framkvæmdarsij. fjelsigsins hefir snemma á síð- as'liðnu ári, af ástæðum, sern ekki eru kunnar, slept, að því er virðst viJjandi, þvért ofan i samþykt búnaðaiþingsins einka- sölu þiirri, er Búnaðaifjel. fs- lands hafði haft frá Norsk Hydro á Noregssallpjetri, í hend- ur íirmanu Nathan & Olsen í Reykjavík, og dulið fjelags- stjórnina þessa nær hálft ann- að missiri. F rmað Natan og Olsen hafði einnig einkaumboð fyrir Danhk Gödnings KcmaJni hjer á landi en það hefir aftur umboð fyrir þýsku kalksaltpjetursverksmiðji urnar. Allt r kalksallpjetur, er hingað flyst, er því nu á hendi íirmans Natan og Olsens. Nefndin er sammála um, 'að þelta skipulag sje mjög óheppi- legt og geti orðið svo óhag- kvæmt fyiir áburðarnotendnr^ að það tefði að mun fyrir rækt- un Iandsins. Lsiðin sem frv. bendir til ut fyrir sömu ónáð og Hæstirjett- ur, en þó var bann hvergi nærri eins hait leikinn. Þegar maður lífur til baka og athugar það, að meðan frelsis- barátta vor fslendinga stóð yfir, var stofiiun Háskóla og ino- lends Hæstarjettar á meðai þess, sem harðastur bardagi var nm, þá hlýlur það að vekja undrun, að það skyldu einmitt vera þessar sfofnanir, setn Alþingi bar fyrst niður é, þegar byrjað var að spara. Hilt hefði mátt ætla, að vjer hefðum þá verið aðþrengdir oiðnir, er til þess var gripið, að draga þar saman seglin.Því þess verður aðgæfa, að það er ekki einhlittað koma slíkum stofnunum á fót, ogvelja þeim vegleg heiti; jafnvel þótt við það bætist, að brugðist sje reiðu- lega við, ef útlendingar nefna þær minöi háttar nöfnum, (Höjskole). Til þess að stofnun Háskólans og Hæstarjettar verði landi og lýð til gagns en ekki tjóns, til sœmdar en ekki vanvirðu, verður þing og þjóð að láta sjer ant um þessar stofnanir vorar og keppa að því marki, að gera þær svo fullkomnar að þær standi ekki að baki samskonar stofn- unum nágrannaþjóðanna. Ella heíði oss verið sæmra að halda áfram að skjóta málutn vorum til Hæstarjettar Dana og sækja

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.