Vörður


Vörður - 27.05.1926, Blaðsíða 1

Vörður - 27.05.1926, Blaðsíða 1
Ritstfóri og ábyrgð- armaður' Kristján Aféérfsofl Túngötu\J8.. VORÐUR TJtgr6fa.iid.i : JMiOstjorn I IiíiIdísiloiikHiii«. tV. ar. Reykjavík 27. mai 1926 23. blað. Baráttan gegn Þjóðabandalaginu. Pýsk«rnssneshi í lok síðasta mánaðar gerðu Þýskaland og Rússland með sjer samning, þar sem hvort ríkið um sig hjet fullkomnu hlulleysi, ef á hitt væri ráðist með ófriði eða samtök gerð milli Tjitjerin, utanrlkisráðherra Rússa. rikja um að hnekkja því fjár- hagslega. Þessi samningur er talinn hinn stærsti sigur, sem rússnesk stjórnkænska hefir unn- ið jt seinni timum, og hinhættu- íegasta árás, sem gerð hefirver- ið á Þjóðbandalagið. Tjiljerin, rússneski utanrikis- ráðherrann, er taliun stjórnvitr- ingur af gamla skólanum, þeim er rjeði lögum og lofum fyrir ófriðinn. Hann berst gegn Eng- landi, sem hann telur höfuöóvin rússneskra hagsmuna, jafnt í Evrópu sem Austnrlöndum, og gegn Þjóðbandalaginu, sumpart vegna þess að hann telur það verkfæri í höndum Breta og sumpart vegna hins, að hann hefir ótrú á hugsjónum þess. Allar tilraunir til þess að koma í veg fyrir styrjaldir eru í aug- um hans, og Bolsjevikanna yfir- leitt, annaðhvort sprotnar af heimsku eða hræsni: Veraldar- sagan er og verður valdabar- átta milli þjóða og ríkjasam- handa, sem eiga ósamrímanlegra hagsmuna að gæta. Tjitjerin leitast nu við að fá sero flest ríki til þess að lofa Rússum hlutleysi í ófriði. Fyr- ir áti gerði hann hlutleysisamn- ing við Tyrki og nú við Þjóð- verja. Hann hefir boöið Norð- wrlandaríkjunum samskonar samning, og ennfremur Eystra- saltsríkjunum: Lettlandi, Est- landi og Litbauen. Með þessum samningum hygst hann ekki einasta að bæta að- stöðu Rússa, ef til ófriðarkæmi vii Breta, heldur og að liða sundur ÞjóðbandaLjð. Bandalagið hvílir á þeirri meg- inhugsun, að allar þjóðir skuli rísa sameinaðar gegn hyerjuþví samningurlnn. ríki, er hefji ófrið. Þessari hugs- un hefir verið gefið lagaform í 16. gr. bandalagslaganna, þar sem greindar eru þær skyldur, seni hvíla á ríkjunum í banda- laginu, ef ákveðin er sameigin- leg andspyrna gegn þjóð sem hefur stríð. Þessi 16. gr. er máttarstoð bandalagsins, því sjálft hefirþað engum^her á að skipa. Ef þessi stoð fellur, þá hrynur banda- lagið lil grunna, enginn óttast ákvarðanir þess, enginn hræðist vilja þess og riki geta ráðist á ríki, eins og hingað 'til, án þess að nokkur alþjóðalögregla skakki leikinn. Það var ekkert því til fyrir- Stresemann, utanríkisráðherra Pjóðverja. stöðu að Rússar ogTyrkir gerðu með sjer hlutleysissamning, því að hvorugir eru í Þjóðbanda- Iaginu. En Þjóðverjar hafa sótí um inntöku í það, Locarno- samningurinn gerir ráð fyrirþví, að þeir gangi í það, og þó að því væri frestað á fundinum í Genf i mars í vetur, þá er ætl- ast til þess að það dragist ekki lengur en til fundarins i sept- ember í haust. Og hvernig get- ur það samrimst, að Þjóðverjar gangi í bandalagið, en heiti jafn- framt Rússum hlutlevsi ? Ef Rússar í framtíðinni lenda í ó- friði við t. d. Pólland og Pjóða- bandalagið úrskurðar, að þeir eigi sök á friðrofum og ákveð- ur að veita Pólverjumlið — hvað gera Þjóðverjar þá ? Þó að það heiti svo í samningnum við Rússa, að þeir lofi þeim hlut- leysi e/ á þá sje ráðist, þá er vafasamt hvers virði slíkt á- kvæði er. Allar þjóðir sem í stríði lenda, halda því fram, að óvinirnir hafi átt sök á því og í raun og veru hafið ófriðinn með aðgjöröum sínum. Sumir telja þýsk-rússneska samninginn fyrirboða þess, að Þjóðverjar muni ekki ganga í bandalagið, en hyggi í staðþess á samvinnu við Rússa. Og fleiri millirikjasamningar hafa verið gerðir í seinni tíð, m. a. hlut- leysissamningur milli Pólverja og Rúmena og milli Jugo-Sló- vakiu og ítala, sem benda til þess, að þjóðirnar vantreysti bandalaginu og leiti sjer í þess stað band-unanna gegn sameig- inlegum keppinautum í hags- muna- og valdatogstreitu rikj- anna. Og í þessari rás viðburð- anna þykjast menn sjá aðdrag- andann að nýjum styrjöldum í Evrópu. Seyðiii í Berjír^Torífl 1926. Svo nefnist grein, sem nýlega birtist í Neue Freie Presse í Wien eftir dönsku skáldkonuna Karin Michaéles, sem er nákunnug á- standinu í Þýskalandi. Hjer fer á eftir í þýðingu kafli úr greininni: »Á nýári í vetur nutu 800 þús. atvinnulausra styrks af rikinu og auk þess rúmar 3 miijónir manna, sem ekki höfðu viður- kendar lágmarkstekjur til fram- færslu sín og sinna (þær eru t. d. rúmar 20 kr. á viku fyrir kvæntan verkamann, sem á fyrir að sjá konu og tveim börnum). 1. febr. var 16. hver maður í Berlín atvinnulaus. Á ári hverju fæðast í Þýska- landi 800 þús. andvana börn. í Berlin deyja 11% af börnum meðan þau eru á brjósti. Rann- sóknir i Moabit (fátækrahverfi í Berlín) leiddu í Ijós, að 18% af börnum fá þar enga mjólk á fyrsta ári og 6% ekki fyr en á 5. ári. 32% af öllum börnum, sem í Berlin fæðast koma úr móðurlífi með augnabólgu, sem stafar af kynsjúkdómi hjá for- eldrinu. Fjöldi barna í fátækra- hverfunum smitast af kynsjúk- dómum vegna þess, að húsnæð- isvandræðin neyða 10 og 12 manns af báðum kynjum og ýmsum aldri til þess að búa í sama herbergi og sofa þar í einu eða tveimur rúmum — foreldra, börn og leigjendur. — Auk þess hefir fjöldi þessara barna tæringu og magasjúkdóma. Fjölskyldan G. bjó til ársins 1922 uppi í sveit í Schlesíu, en flutti þá til Berlin með dálitið af peningum og byrjaði á kál- melisverslun. Hjónin áttu þrjár dætur, 24, 19 og 15 ára að aldri og þrjá syni 20, 17 og 13 ára gamla. Fyrsta missirið gekk alt vel og móðir konunnar flutti til þeirra frá Schlesíu. Svo byrjaði maðurinn að drekka og van- rækti verslunina. Fjölskyldan flutti í minni og lélegri íbúð. Elsta dóttirin giftist. Hin af eldri börnunum reyndu að sjá fyrir heimilinu. Faðirinn var tekinn fastur fyrir að hafa tælt yngstu dóttur sina. (Enginn af ættinni hafði nokkru sinni áður komist undir manna hendur). J3r»iicleiil>iarg-er Tlior hið fræga, fagra sögulega minnismerki, sem blasir við íyrir öðr- um endanum á Unter der Linden í Beriín, hve nú vera svo hrör- legt orðið og að hruni komið, að hætta stafar af, og er ráðgert að hressa upp á það hið bráðasta. Það var reist á veidisdögum Prússlands, 1788—91, er 62 metra breitt og 20 metra hátt. Ofan á því ekur sigurgyðjan í vagni sínum. Þrem árum eftir er þannig komið fyrir fjölskyldunni: Móð- irin og amman búa saman með börnum elstu dótturinnar og föðurnum, þegar hann ekki er í hegningarhúsinu fyrir nýja glæpi gegn smátelpum. — Þau búa i kjallaraskonsu. Á henni er enginn giuggi, en loftop með vírneti fyrir en engri rúðu. Gamla konan á enn þá rúm sitt, en rúmfötin eru farin. Hún og börnin sofa í rúminu, og breiða gamla kolapoka ylir sig, en móðirin sefur á gólfinu. Hún er orðin drykkfeld. — Elsta dóttir- in bjargar sjer á götunni með systur sinni. Maður hennar býr með báðum. Yngsta dóttirin hefir strokið frá uppeldisstofnun, þar sem henni var komið fyrir, og er haldið að hún sje með far- andtrúðum í Póllandi. — Tveir eldri synirnir eru atvinnulausir, unnusta hins yngra heldur lífinu í báðum. Hún býður sig á göt- unum. Yngsti sonurinn er á upp- eldisstofnun. — Eldra barn giftu dótturinnar er 2 ára. Hið yngra 10 mánaða. Þau hafa bæði smit- ast af syfilis af móður sinni, veikin er í munninum. Nú býr móðir þeirra með mahninum og systurinni í herbergi, sem hún leigir til þess að taka á móti »viðskiftavinum«. Önnur sorgarsaga: Fátækra- læknisins er vitjað til fjölskyld- unnar D. í Ackerstrasse. Hún býr í ofnlausu þakherbergi. Yngri dóttirin, sem er 13 ára og 9 mánaða að aldri er lögst og á von á barni. Fjölskyldan á ekk- ert — ekki grænan eyri. í tómu herberginu sitja maðurinn, kon- an, eldri dóttirin og unnusti hennar. Eldri dóttirin vinnur í verksmiðju, hefir 10—12 mörk á viku og sjer fyrir heimílinu. Unnustinn er vinnulaus vjela- smiður, innan við tvitugt. Hann fær 8 mörk á viku í styrk frá ríkiuu. Faðirinn er raúrari, en hefir ekki getað unnið fyrir gigt siðan í fyrra vor. Móðirin vinnur sjer öðru hvoru inn nokknr mörk, með því að þvo gólf í íundar- hú.si í grendinni eða selja blöð á götunum. Þau lifa öll á gömlu brauði, sem er keypt bjá járn- og tuskusala (hamingjan má vita hvaðan hann fær það). Unn- ustinn er röskur og viljugur strákur, sem bjálpar eftir bestu getu. í kvöld hefír hann nóg að gera við «ð sjá um að fað- irinn hengi sig ekki. Hann hefir hvað eftir annað komfð í veg fyrir það, skorið á á síðasta augnabliki. Hálsinn á föðurnum er blár og rauður af marblett- um eftir snærið. Litla stúlkan er þá tæpra 14 ára. Kvöld eitt hafi roskinn maður fengið bana með sjer inn í port, afsíðis, og borgað henni með súkkulaði-piötu. Þegar hún á eftir sat á húströppum og grjet, kom annar maður og sagðist vera læknir. Hann tók hana með sjer upp til sin, gaf henni vin og bar hana ofurliði. Þegar hún kom heim var hún drukkin. Auðvitað hafði hún enga hug- mynd um hvaða menn þetta voru. Annarhvor þeirra var faðir barnsins, sem hún átti von á. Hún hefir nýrnabólgu og það er hætta á að hún lifi ekki af fæðingu barnsins. Hún vill ekki láta flytja sig á spítala — má ekki heyra það nefnt! Hún liggur og hljóðar og fullorðna fólkið stendur hjá og veit ekki hvað það á að gera. Tvisvar um nóttina reynir fað- irinn að hengja sig. Litla stúlkan fær krampagrát, barnið er tekið með töngum, það er andvana. Nokkrum stundum eftir fæðingu þess deyr móðir þess úr hjarta- slagi. Daginn eftir kaslar faðir- inn sjer fyrir járnbrautarlest. Jeg veit með fullri vissu að þessar tvær sögur eru sannar í öllum atriðum. Jeg gæti bæit

x

Vörður

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Vörður
https://timarit.is/publication/375

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.