Bjarmi - 01.03.1976, Side 7

þessari ferð nákvæmlega í 20 o.n.
Þannig ritar Lúkas bókina til
þess að réttlæta postulana og eink-
um starf og athafnir Páls gagn-
vart Gyðingum. Jafnframt vakir
fyrir honum að uppbyggja og
styrkja lesendur í trúnni á fagn-
aðarerindið með því að sýna fram
á, hvernig Drottinn hefur kannazt
við votta sína, ekki einungis með
því að úthella anda sínum sýni-
lega yfir þá og hina trúuðu, 2,
heldur einnig með því að staðfesta
vitnisburð þeirra með táknum og
undrum. Sjá 3,1—8; 5,1—16; 6,8;
8,6 o.n.; 9,32-43; 12,7-12; 13,6-
12; 14,8-20; 16,18,23-27; 19,11-
19; 20,7—10. Aldrei er postulunum
lýst svo, að þeir hafi verið ein-
hverjir garpar, sem hafi unnið þau
afrek, sem frá er greint, í eigin
krafti. Nei, þeir eru ekki annað en
þjónar Drottins, og þeir tala og
vinna í krafti anda hans. í vissum
skilningi er heilagur andi „aðal-
persóna" bókarinnar.
Höfundur förunautur Páls
Höfundur Postulasögunnar er
guðspjallamaðurinn Lúkas, eins og
fyrr er að vikið. Hann lætur ekki
nafns síns getið. Samt hlýtur les-
andinn að veita því eftirtekt, að
hann er einn af nánustu vinum
Páls postula og hefur verið ferða-
félagi hans á annarri kristniboðs-
ferðinni, frá Tróas til Filippí,
16,10—17, og á síðustu ferð hans
til Jerúsalem frá Filippí, 20,5—
21,18, svo og á hinni löngu sjóferð
frá Sesareu til Rómaborgar, 27,1—
28,16. í þessum köflum notar höf-
undur nefnilega persónufornafnið
„vér“. Hann er því sjálfur sjónar-
vottur að því, sem hann er að lýsa.
En auk eigin endurminninga hefur
hann stuðzt við hina beztu heim-
ildarmenn, og má þar nefna Pál
sjálfan, enda var hann þátttakandi
eða vottur að sumum viðburðunum
í frumsögu safnaðarins. Berið sam-
an 7,58 og 22,3 við 5,34 og 6,9. Þá
hefur Filippus trúboði veitt hon-
um upplýsingar, er að gagni mættu
koma. Filippus var einn „sjömenn-
inganna“, 21,8 o.n., sbr. 6,5 og 8,5
o.n. Og án efa hefur Lúkas kynnzt
fólki úr móðurkirkjunni. Þar var
Jakob, bróðir Drottinn, forystu-
maður. Hann hefur Lúkas hitt í
Jerúsalem, þegar hann kom þang-
að með Páli, 21,17 o.n., sbr. 22,17
og 15,13 o.n. Það kemur að vísu
ekki beint fram í Postulasögunni,
að þessi förunautur og samverka-
maður Páls hafi verið enginn ann-
ar en læknirinn Lúkas. En erfi-
kenning kirkjunnar ber það með
sér einróma, og skal hér vísað til
þess, er sagt var um Lúkas, þegar
fjallað var um guðspjall hans.
Hvar og hvenær var Postula-
sagan samin ? Oss er gefin vísbend-
ing um tímann í 28,30 o.n. Þar kem-
ur að minnsta kosti fram, hvenær
Lúkas hefði getað ritað bókina í
fyrsta lagi, þ. e. að liðnum .þeim
tveimur árum, sem Páll var fangi
í Rómaborg, með öðrum orðum
eftir árið 61 eða 62. Gerum ráð
fyrir, að Lúkas hafi samið rit-
smíð sína, þegar að þessum tveim-
ur árum liðnum. Þá áttum vér oss á
því, hvers vegna hann nemur stað-
ar einmitt þar, ella virðist bókin
enda mjög skyndilega og óvænt. Þó
má gera ráð fyrir, að aðrar ástæð-
ur hafi valdið þvi, að Lúkas lýkur
máli sínu þarna. Páll er kominn til
Rómar. Hann hefur boðað fagnað-
arerindið í höfuðborg heimsins. Þar
með hafði kristniboðssagan náð
marki sínu fyrst um sinn. Boðskap-
urinn hafði að vísu ekki borizt „allt
til enda veraldar“, en þó svo langt,
að sigurganga hans um jörðina var
tryggð.
Sumir skýrendur ritningarinnar
eru reyndar þeirrar skoðunar, að
Lúkas hafi ráðgert að rita eitt
bindi enn, þ. e. framhald og full-
komnun frásögunnar, sem lögð er
áætlun að í 1,8. Ekki tjáir þó að
leita til kirkjusögunnar eða hinnar
fornu erfikenningar til staðfesting-
ar þessari skoðun. Þar er ekkert,
sem styður hana.
Enginn veit, hvar ritið var sam-
ið. Hafi höfundur skrifað hana,
strax og tveggja ára fangavist Páls
í Róm lauk, 28,30 o.n., er senni-
legt, að hann hafi gert það þar í
borginni. Benda má á, að þar er
Lúkas í félagsskap postulans, þeg-
ar sá reit ,,fangelsisbréfin“, sem
svo eru nefnd, sjá Kól. 4,4; Fíle-
mon 24. Virðist líklegast, að Páll
hafi verið látinn laus eftir dvölina
í fangelsinu. Öll frásögn Lúkasar
af málaferlum Páls, svo og endur-
tekin ummæli rómverskra yfirvalda
um sakleysi hans, benda að minnsta
kosti ekki til þess, að Páll hafi ver-
ið sekur fundinn, heldur fremur,
að hann hafi veriö sýknaður
frammi fyrir dómstóli keisarans.
Hefði Lúkas vitað, að tveggja ára
fangelsisvist Páls, meðan Páll beið
dóms síns, hefði endað með píslar-
vætti hans, — hefði frásögn af því
þá ekki stuðlað að því að vegsama
Krist? Sbr. Fil. 1,20. Sagnhefð
kirkjunnar bendir einnig til þess,
að Páll hafi verið látinn laus, og
verður nánar gerð grein fyrir því
síðar.
Póll kemur til
Rómar árið 55.
Pétur vefur hann
örmum. Mikill
hluti Postula-
sögunnar fjallar
um Pál og starf
hans.
7