Þjóðmál - 14.11.1973, Qupperneq 4

4
Þ J Ó Ð M A L
Jíjóíwnál
Útgefandi: Samtök frjálslyndra og vinstri manna
Framkvæmdastjóri: Hjörtur Hjartarson
Ritnefnd:
Einar Hannesson (ábm.), Kári Arnórsson, Margrét Auðunsdóttir,
Guðmundur Bergsson, Andrés Sigmundsson, Dóra Kristinsdóttir,
Ingólfsstræti 18. Sími 19920. Box 1141. Áskriftargjald kr. 50 pr: m:
1 lausasölu kr. 30.
Sameiningarmálin
Á nýafstöðnum flokksstjórnarfundi Samtaka og frjáls-
lyndra og vinstri manna, sem haldinn var í Reykjavík,
voru gerðar samþykktir í sameiningarmálinu og land-
helgismálinu og eru þær birtar á öðrum stað í blaðinu.
Þessi tvö mál voru aðalmál fundarins.
Sameining vinstri manna í einn stjórnmálaflokk hefur
verið á dagskrá nú um nokkurn tíma. Á vinstri kannti
stjórnmála hafa verið þrír til fjórir flokkar undanfarna
ártugi. Þessir flokkar hafa barist um að naga fylgið hver
af öðrum. Tveir þessara flokka, þeir stærstu hafá talið
sig upp yfir það hafnir að ganga til viðræðna um samein-
ingu við þá íslenska kjósendur, sem slá vilja skjaldborg
um vinstri stefnu í einum flokki og reyna að tryggja í
reynd að sameiginleg áhugamál þessa fólks nái fram að
ganga.
I rúman aldarfjórðung hafði svo til gengið í íslenzkum
stjórnmálum að þessir flokkar höfðu á víxl stutt Sjálf-
stæðisflokkinn í myndun ríkisstjórna og oftast Ijáð þeim
forsætið.
Þannig var unnið, ef frá er skilið vinstristjórnar tíma-
bilið 1956—58. Þorra Islendinga var ljóst, að eins og mál-
um var komið voru litlar líkur til að þetta breyttist, ef
ekki kæmi til nýtt afl sem af einlægni beitti sér fyrir sam-
einingu. Því var það að Samtök frjálslyndra og vinstri
manna voru stofnuð með þetta markmið fyrir augum.
Það stóð heldur ekki á svari þjóðarinnar. Þjóðin kaus að
rjúfa hið staðnaða flokkakerfi og losa vinstri flokkana úr
íhaldsþjónustunni. Ekkert hefur undirstrikað jafn ræki-
lega vilja fólksins en einmitt þessi glæsilegu kosninga-
úrslit.
Árangurinn varð sá að viðreisnarstjórnin féll og vinstri-
stjórn var mynduð á Islandi. En markmiðið var ekki það
eitt að fella viðreisnina, heldur að tryggja vinstri mönn-
um völd til frambúðar.
Það frumkvæði sem Samtökin hafa nú tekið með við-
ræðum við Alþýðuflokkinn er liður í þeirri baráttu.
Flokksstjórnarfundurinn fagnaði þeim árangri sem þegar
hefur náðst. Islensk alþýða hefur lengi beðið þess að sá
dagur rynni upp að lýðræðissinnaður sósíalistaflokkur sem
sameinaði alla þá mörgu sem aðhyhast jafnaðar- og sam-
vinnustefnu yrði að veruleika. Vinstri sameining getur
aðeins farið fram á málefnalegum grunni, þár sem ekki er
steitt á einstökum forystumönnum.
Viðræðunefndir S.F.V. og Alþýðufl. hafa sent frá sér
drög að grundvallarstefnu og lögum fyrir nýjan flokk. En
mikið er enn óunnið af undirbúnigsvinnu og verður að
hraða því verki. Rétt er að leggja á það áherslu að sam-
einingarmálið er ekki bundið við þessa tvo flokka heldur
höfðar til allra þeirra, sem af alhug vilja vinna að því að
vinstri menn myndi það afl sem tryggir alþýðu landsins
farsæla stjórn um ókomin ár. Eins og nú horfir eru
miklar líkur fyrir því að fleiri komi inn í þær viðræður
sem staðið hafa að undanförnu og það fyrr en seinna.
Mikill hluti þess er ungt fólk, óháð gömlum flokkskredd-
um, fólk, sem horfir til framtíðarinnar og er tilbúið að
leggja lóð sitt á vogarskál þeirrar uppbyggingar sem nú er
hafin í íslenskum stjórnmálum.
Sameiningarmálið er nú og verður næstu mánuði megin-
mál í íslenskri pólitík, hugsjón sem borin verður fram til
sigurs af djörfung og drengskap.
Landhelgismálið
Landhelgisdeilan við Breta er, þegar þetta er ritað, að
komast á lokastig. Ríkisstjórnin hefur náð samstöðu um
málið á grundvelli Lundúnasámkomulagsins. Landhelgis-
málið er mesta hagsmunamál íslenzku þjóðarinnar, þar
sem um fjöregg okkar er að ræða. Á flokksstjórnarfundi
S.F.V. var ráðherrum flokksins og þingflokki falið að
fara áfram með málið fyrir flokkslns hönd á svi'paða'n hátt
Rannsóknarnefnd vegna
landhelgisgæslu
Karvel Pálmason og Hanni-
bal Valdimarsson hafa lagt
fram tillögu til þingsályktunar
um rannsóknarnefnd vegna
landhelgisgæslu.
Tillagan er orðuð þannig:
Neðri deild Alþingis ályktar
að skipa nefnd samkvæmt 39.
gr. stjórnarskrárinnar til að
rannsaka framkvæmd landhelg-
isgæzlu frá 15. októbér s. 1.
og kanna, hvort ásakanir, sem
fram hafa verið bornar um, að
gæsla landhelginnar á Vest-
fjarðamiðum hafi ekki verið
með eðlilegum hætti, hafi við
rök að styðjast. Skulu nefndar-
menn vera fimm, einn til-
nefndur af hverjum þingflokki.
Nefndin skai hafa rétt til að
heimta skýrslur, munnlegar og
bréflegar, bæði af embættis-
mönnum og einstökum mönn-
um. Að loknum störfum skai
nefndin gefa neðri deild
skýrslu um niðurstöður sínar.
Ástæðan fyrir þessum tiltölu-
flutningi eru þær ásakanir,
sem vestfirskir skipsstjórnar-
menn hafa borið fram á hend-
ur landhelgisgæslunni um að
mjög hafi verið slakað á gæslu
landhelginnar frá 15. október
s.l. Forsvarsmenn landhelgis-
gæslunnar hafa ekki viljað við-
urkenna að svo sé og hafa sagt
að gæslan hafi verið með eðli-
legum hætti. Tillagan gerir ráð
fyrir skipun rannsóknarnefndar
til þes að komast megi til
botns í málinu. Það er vissu-
lega ástæða til þess að þegar
slíkar ásakanir eru fram born-
ar að reynt sé að komast að
hinu sanha.
Starfskjör launþega
Félagsmálaráðherra hefur
lagt fram frv. um starfskjör
launþega. Frumvarpið er flutt
til þess að taka af allan vafa
um að samningar aðildarsam-
taka vinnumarkaðarins um
kaup og kjör séu bindandi fyr-
ir alla vinnuveitendur og laun-
þega án tillits til þess hvort
þeir eru aðilar að samtökum
þeim, sem undirrita kjarasamn-
inga eða ekki. Hér er um að
ræða hagsmunamál launþega,
þar sem lögfesting frumvarps-
ins mun tryggja að einstaka
vinnuveitendur geta ekki vikið
sér undan því að greiða um-
samin laun, þó að þeir séu
ekki meðlimir vinnuveitenda-
félaga.
Kjör rektors Háskóla
íslands j
Menntamálaráðherra lagði
nýlega fram frv. til laga um
breyting á lögum um Háskóla
Islands, sem hefur þegar verið
samþykkt sem lög frá Alþingi.
Lögin miða að því að rétta við
hlut stíidenta við Háskóla ís-
lands við kjör háskólarektors.
Vegna fjölgunar fastra kennara
hefur hlutur stúdenta við
rektorskjör rýrnað frá því að
þeir fengu aðild að rekstors-
kjöri 1969, en með þessum lög-
um er aðild þeirra gerð hin
sama hlutfallslega og var þá.
Happdrættislán vegna
Djúpvegar
Hannibal Valdimarsson,
Karvel Pálmason og Matthias
Bjarnason hafa flutt frv. til
laga um happdrættislán ríkis-
sjóðs til að fullgera Djúpvég
og opna þannig hringveg um
Vestfirði. 1 frumvarpinu er gert
ráð fyrir útgáfu happdrættis-
skuldabréfa að fjárhæð 60
milljónir króna fyrir marslok
1974. Hér er farið inn á sömu
braut og gert var um Skeiðar-
ársandsveg, sem talið hefur
verið að muni opna hringveg
um landið. Hannibal Valdimars
son hefur hins vegar lýst þeirri
skoðun sinni að hringvegur sé
ekki kominn um landið á með-
an allur Vestfjarðakjálkinn sé
utan við hringveginn. Þess má
fastlega vænta að áhugi Vest-
firðinga fyrir opnun Djúpvegar
sé það mikill að sala happdrætt
isskuldabréfa verði auðveld.
Hannibal Valdimarsson 3. þing-
maður Vestfirðinga 1. flutn-
ingsmaöur frumv. um Happ-
drættislán vegna Djúpvegar.
Ábúðalög — jarðalög
Landbúnaðarmálaráðh. hef-
ur lagt fram tvö frumvörp, sem
bæði snerta bændur, frumvarp
til ábúðalaga og frumvarp til
jarðalaga. Með þessum frum-
vörpum er ætlunin að koma á
ýmsum lagfæringum á gömlum
lögum um sama efni. Ekki eru
tök á því að rekja efni þess-
ara viðamiklu frumvarpa hér
en efni þeirra er að ýmsu leiti
áhugavert.
Oryggi — Skattar
Þingmenn Alþýðuflokksins
hafa það sem af er þessu þingi
verið iðnir við tillögugerð, eins
og þeir voru reyndar einnig á
síðasta þingi. Meðal þeirra,
mála, sem þeir hafa nú lagt
Framhald á bls. 5.
óg þeir höfðu unnið að því hingað til. Þetta var traust og
þakkir til ráðherranna og viðurkenning á störfum þeirra
í þessu máli.
Um það var nú að ræða að hafna þeim samkomulagsgrund-
velli sem gerður var í London eða samþykkja hann. Því
bar hverjum ráðamanni að leggja blákalt mat á þær stað-
reyndir sem fyrir lágu.
Það er því nauðsynlegt að gera nákvæman samanburð
á þeim kröfum sem Islendingar höfðu sett fram 4. maí í
vor þegar upp úr samningum slitnaði og þeim kostum sem
við blöstu samkvæmt Lundúnasamkomulaginu. Eftir að
slíkt hafði verið gaumgæfilega skoðað kom í ljós að að-
eins eitt meginatriði frá því í vor hafði ekki náðst fram
en það var um hve mörg veiðihólf skyldu lokuð í senn. Við
höfðum alltaf gert kröfu um að af 6 hólfum skyldu jafn-
an tvö lokuð, en Bretar féllust ekki á annað en eitt hólf
yrði lokað í senn. Islenzk lögsaga skyldi ótvírætt gilda um
framkvæmd samningsins og því til áréttingar skyldi á Al-
þingi flutt frumvarp til laga um það efni.
Aðalávinningur samkomulagsins er sá að geta Breta til
veiða við Islandsstrendur hefur verið stórlega skert.
En það er full ástæða til, ekki sízt vegna túlkunar ým-
issa aðila á þessu samkomulagi, að brýna það fyrir þjóð-
inni að bera saman kröfur okkar frá því í vor og það sem
nú næst.
Þegar gengið er til samninga er vart við því að búast að
hægt sé að fá allar sínar kröfur fram. Hefði þessu verið
hafnað nú, þýddi það annað stríð með ófyrirsjáanlegum
afleiðingum. En það er rétt að lokum að taka það fram
að landhelgismálinu er ekki lokið þó bráðabirgðasamkomu-
lag hafi tekizt við Breta.
KÁ.
Skemmti-
kvöld SFV
Ráðgert er skemmtikvöld
á vegum SFV-félagsins í
Reykjavík föstudags-
kvöldið 30. nóvember n.
k. Skemmtikvöldið verð-
ur haldið í Glæsibæ og er
keppt að því að þar geti
orðið ánægjuleg sam-
koma, bæði fyrir félagana
og gesti þeirra. Nánar í
næsta tölublaði Þjóð-
mála.
1. árcfangur
ófáanlegur
Þeir sem eiga í fórum sínum
eitt eða fleiri tölublöð 1. ár-
gangs Þjóðmála hafi samband
við afgreiðsluna. Blöð þessi eru
nú ófáanleg en cftirspurn hef-
ur verið nokkuð mikil.
Þjóðmál
Ingólfsstræti 18, Rvk.