Ægir - 15.11.1970, Blaðsíða 9

ÆGIR
331
Hið stærðfræðilega líkan veitir möguleika á
því að gera árlega áætlun um hina heppilegustu
fiskvinnslu, að gera nákvæma vísindalega áætl-
un um fiskveiðar.
Líffræðin hefur safnað ótölulegum grúa af
staðreyndum, segir V. S. Smirnof, og getur stund-
um ekki hagnýtt sér þær með nægilega góðum
árangri. Til þess þyrfti of mikið vinnuafl og
tíma. Tölvur hafa margfaldað möguleika líffræð-
innar og fengið vísindamönnum í hendur tæki
sem þeir geta notað til að leysa fljótt og réttilega
hin flóknustu vandamál.
APN.
Kynblöiidnn slyrjiiimar.
Enginn hópur dýra er gæddur þeim eiginleika
í eins ríkum mæli og fiskar að kynblöndun milli
mismunandi tegunda komi fyrir án þess að mað-
urinn grípi inn í. En oftast nær hefur kynblönd-
un í för með sér, að þeir hætta næstum því eða
alveg að auka kyn sitt.
Sannleikurinn er sá, að tegundirnar hafa smám
saman einangrazt, og milli þeirra hefur risið ein-
hvers konar ósýnilegur veggur, sem hindrar þá
£ að æxlast frjálst. Þessi einangrun stafar af
mismunandi venjum, heimkynnum og ýmsum öðr-
um aðstæðum. En slík einangrun er ekki alltaf
trygging fyrir því, að kynblöndun geti ekki átt
sér stað. Þess vegna myndast ný hindrun, sem
er fólgin í því, að kynblendingarnir hætta að
æxlast á eðlilegan hátt og líkumar á kynblöndun
milli mismunandi kynblendinga verða hverfandi.
En þegar fyrrnefnda hindrunin hefur gert sítt
gagn, er sú síðarnefnda oftast óþörf.
Litningar hinna mismunandi tegunda, sem
blandast, ákvarða það hvort kynblendingurinn
verður ófrjór eða frjósamur. Sovézku vísinda-
konurnar N. A. Timofejeva og E. V. Serebrja-
kova hafa komizt að athyglisverðum niðurstöðum
varðandi afstöðuna milli litninga ýmissa styrju-
tegunda og kynblendinga þeirra. Það kom í ljós,
að sjóstyrjan, sem er aðallega sjávarfiskur, og
smástyrjan sem aðallega heldur sig í ám, hafa
líkan litningafjölda og litningagerð, þótt þessar
tegundir séu af mismunandi ættum. Sjóstyrjan,
sem er stór fiskur og getur vegið allt að 1,5 lestum
er af Husonættinni, en smástyrjan af Acipens-
ættinni. Smástyrjan hefur hins vegar allt aðra
litningagerð og litningafjölda en aðrar tegundir
af Acipensætt. Þess vegna eru blendingar af
styrju og smástyrju ófrjórri en blendingar af
sjóstyrju og smástyrju.
Blendingar af styrju og smástyrju eru tiltölu-
lega algengir, en hins vegar blandast sjóstyrjan
aldrei smástyrjunni, án þess að maðurinn grípi
inn í æxlunina.
Þegar eiginleikar sjóstyrju og smástyrju bland-
ast saman, koma fram kynblendingar, sem geta
lifað bæði í söltu og ósöltu vatni og vaxa þar að
auki miklu hraðar en smástyrjan. Jafnvel í tjörn-
um með lélegu æti, þar sem vaxtarskilyrði eru
slæm, eru slíkir kynblendingar orðnir % kg. að
meðaltali eftir 2 ár, en smástyrjan nær hins
vegar ekki þeirri þyngd fyrr en eftir 5—6 ár.
Eftirlætisfæða kynblendinganna er framan af
ævinni fiðrildalirfur, en síðar þróast rándýrs-
eiginleikarnir, sem þeir erfa frá sjóstyrjunni,
og þeir byrja að nærast á stærri dýrum eins
og froskum og smáfiskum. Ennfremur býr þessi
kynblendingur yfir þeim eiginleika að verða
snemma kynþroska. Hjá sjóstyrjum verða karl-
fiskarnir kynþroska eftir 16 ára aldur, en kven-
fiskarnir eftir 12 ára aldur. Hjá kynblending-
unum eru kvendýrin orðin kynþroska 4 ára og
karldýrin 2—3 árum síðar.
Árið 1963 var 41.300 kynblendingsseiðum sleppt
út í mynni Don. Asov-fiskveiðistofnunin rann-
sakaði náið atferli fiska á þessu svæði, m. a.
kynblendinganna. Það kom í Ijós, að kynblend-
ingarnir héldu sig fyrst í stað í Don, en eftir
nokkrar vikur færðu þeir sig yfir í Taganrov-
víkina á Asovshafi. Þeir voru 16,4% af öllu ung-
viði af styrjutegund í eystri hluta víkurinnar,
þar sem saltmagn sjávarins er minna. Það er
athyglisvert, að kynblendingarnir líktust báðum
foreldrum sínum ekki bara í útliti heldur lika
hvað heimkynni snerti. Smástyrjan heldur sig £
Don og sjóstyrjan í Asovshafi, en kynblending-
arnir völdu sér heimkynni i Taganowikinni. í
Taganowík er gott og mikið æti og því vex fisk-
urinn hratt. Eftir hálft ár vegur hann að meðai-
tali 0,5 kiló, eftir 1 ár voru sumir þeirra orðnir
1 kg. og eftir hálft annað ár voru þeir orðnir
2—3 kíló.
Sovézkir vísindamenn mæla eindregið með rækt-
un þessarar tegundar, þar sem hún gefur miklar
vonir efnahagslega séð og leysir ennfremur ýmis
vandamál í sambandi við hrygningu í ánum, en
þau eru að verða mjög aðkallandi vegna raforku-
veranna sem hafa truflandi áhrif.
APN.
Skipastól Sovólríkjanna.
Sovézki fiskiskipastóllinn er nú orðinn nær 6
millj. brúttórúmlestir.
Heildarfiskafli þein-a nemur rúmlega 6 millj-
ónum lesta á ári. Áætlað er að 3500 til 4000 stór
skip landi 90% heildaraflans, en 10% komi frá
skipum, sem einvörðungu stunda veiðar á grunn-
miðum.
í Sovétríkjunum eru uppi áætlanir um að smíða
um 1500 fiskiskip á næstu fimm árum. Skip þessi
verða smíðuð í skipasmíðastöðvum margra landa,
auk Sovétríkjanna sjálfra, svo sem í báðum hlut-
um Þýzkalands, Póllandi, Japan, Englandi, Hol-
landi, Finnlandi og Norðurlöndum.