Alþýðumaðurinn


Alþýðumaðurinn - 28.08.1951, Blaðsíða 1

Alþýðumaðurinn - 28.08.1951, Blaðsíða 1
XXI. árg. Þriðjudagur 28. ágúst 1951 30. tbl. Ibúar Ahureyrar 74)9 í drsloh INO í árslok 1949 var íbúatalan 7017 manns 2 9.égvst 1862 hlaut fcæriim kaupstaðar- réttindi ,,Mjór er mikils vísir" Saga Akureyrar er ekki orðin gömul að árum né rík að stór- brotnum atburðum, og þó er hún vissulega ævintýri líkust, eins og raunar öll saga íslenzku þjóðar- innar nú um aldarbil. Árið 1850 bjuggu 187 manns á Akureyri. í árslok öld síðar búa hér 7439 manns, og lætur þá nærri að íbúatalan hafi fertug- faldast. Sé skemmra farið aftur í tímann, rná geta þess, að 1. nóv. 1901 var mannfjöldinn hér 1370 manns, þ. e. hér ætti að vera um 40 þús. íbúa bær um aldamótin 2000, ef Iíkur vöxtur helzt á bæn- um og s. 1. hálfa öld. Þá má geta þess til gamans, að árið 1891 voru útsvör áætluð 1200 kr. hér í bæ og árið 1900 3300 kr., en s. 1. vetur voru þau áætluð rúml. 6,5 millj. kr., en að vísu verður þess að gæta, að gildi krónunnar hefir mjög raskazt á þessum tíma. i Einu sinni var —. Einhverjir hefðu kannske gam- an af í tilefni af afmælisdegi bæj- arins á morgun — að lesa eftir- farandi lýsingu af Akureyri 1553. Birtist hún í blaðinu Norðra það ár og hljóðar fyrri hluti hennar svo: Akureyri.»Þar eru nú heimilis- fastir 230 manna, þar af 40 heim- ilisráðendur, þeirra á meðal fj órðungslæknirinn, apótekarinn, 3 kaupmannsfulltrúar, 1 borgari, 1 borgarinna, 1 veitingakona, sem selur kaffi m. fl., og nokkrir sem þjóna að verzlun, 1 prentari, 1 bókbindari, 4 gull- og silfursmið- ir, 4 járnsmiðir, 5 tré- og húsa- smiðir, 1 söðlasmiður, 1 múrari, 1 skóari, og enn nokkrir, sem meðfram öðru leggja stund á járn og trésmíði, og hér um bil 60 börn ófermd. I bænum eru 33 timburhús, og nokkur af timbri með torfþaki, auk annarra, sem eru með veggj um og þaki af torfi, 1 prentsmiðja, en kirkja engin, barnaskóli enginn, spítali enginn, gestgjafahús ekkert. Næstliðið sumar öfluðu bæjarmenn 686 tn. af jarðeplum og hér um bil 1800 hesta af heyi. Þar eru og 40 kýr, fátt eitt af sauðfé og hrossum. Þar eru 32 för, mest tveggja manna og fáein stærri. Helztu at- vinnuvegir bæjarmanna eru: verzlun, smíðar, heyskapur, jarð- eplarækt, selveiði, fiskiafli og síldarveiði. Meginbærinn liggur á sléttri sandeyri, sem er „Akur- eyri" innst við Eyjafjörð vestan- verðan, hér um bil 18 fet yfir sjávarmál, þar sem hún er hæst. Yfirstéttarhroki. Árið 1859 var lagt fyrir Al- þingi frumvarp til bæjarstjórnar- laga fyrir Akureyri. Var flutnings maður þess Sveinn Skúlason, rit- stjóri Norðra. I gagnrýni, sem kom fram á þingi á frumvarpinu, var að því fundið, að tómthús- mönnum væri enginn fulltrúi ætl- aður í bæjarstjórn, eins og þó væri lögákveðið í Reykjavík. Þessu svaraði Sveinn m. a. með þessum orðum (Saga Akureyrar blaðsíðu 68): „Þegar bæjarstjórn kemur á Akureyri, þá veit ég, að hún muni hafa á móti því, að þessir tómthúsmenn með soltna maga, og ekkert í þá að láta, kom- ist þar að." Er svo að sjá, sem Sveini Skúla- syni hafi ratazt hér satt orð á munn, því að enn í dag býr bæj- arstjórn Akureyrar svo að bæjar- fulltrúum, að nær má heita ó- kleift fyrir daglaunamenn að sitja í bæjarstjórn og hljóta af því vinnutjón og tekjumissi. Hef- ir þannig bæjarstjórn Akureyrar frá upphafi verið skipuð af meiri- hluta úr broddborgaraliði bæjar- ins. Hefir þetta mótað að vissu marki settlegan , en um leið kon- servatívan og þyngslalegan svip á stjórn bæjarmála, kannske að sumu leyti bæjarlífið allt. Skólabær, iðnaðarbær, fagur bær, og nú rísandi útgerðarbær. A vetrum setur „skólaæskan" mikinn svip á bæinn og gerði það þó drjúgum meira fyrr. Iðnaðar- stétt bæjarins hefir lengi verið og er enn fjölmenn, og í þeim hópi hefir bærinn átt marga sína mæt- ustu borgara. Þá 'hefir Akureyri fengið orð fyrir að vera fagur bær, bæði frá náttúrunnar hendi og af manna völdum, og má þó vel gæta þess, að það verði ekki gengin frægð að meiru eða minna leyti. Og svo er Akureyri nú að verða rísandi útgerðarbær. Hvergi hefir útgerð nýsköpunartogar- anna svo nefndu gengið betur en hér. Það er stolt og hamingja bæjarins í dag. En mættum við ekki að ósekju yera aðsópsmeiri. Á alþjóðarvettvangi gætir Ak- ureyringa ekki mikið. Þeir virð- ast nánast sagt heldur værukærir. Þjóðmálaskörunga eiga þeir ekki. Framkvæmdaraðsópsmenn eiga þeir fáa, dýrkun listanna er mis- brestasöm, og smáborgaraleg tregða allrík til að viðurkenna það, sem þó er vel gert, sárfáir iðka vísindastörf og þá aðeins í hjáverkum stopulla tómstunda, og svona mætti upp telja. Þó er margt af vel gerðu fólki, en það er eins og þurfi að hrista það upp. Það er eins og því gleymist allt of oft, að því fylgir ábyrgð og því fylgja kröfur að vera íbú- ar höfuðstaðar Norðurlands og næststærsta bæjar landsins. ÍBÚATÁLÁ GLERÁR- ÞORPS UM SL. ÁRAMÓT REYNDIST 527 MANNS Við manntalið í vetur reyndist íbúatala Glerárþorps vera 527 manns, en í Lögmannshlíðarsókn allri 660 manns. • • —• • Rússncsht síldarsöltunar- shíp ií Ahureyrarhöfn Síðastliðinn laugardag kom hér á höfnina rússneskt síldarsöltun- arskip (móðurskip) til að taka vatn, og var það hér yfir helgina. Varð bæjarbúum tíðreikað nið- ur á bryggju til að virða fólkið um borð fyrir sér, en það virtist flest á æskuskeiði og smávaxið, heldur tötralegt, en fremur mynd- arlegt margt. Á sunnudaginn gekk það í smáhópum hér um göiurnar afskiptalaust, en kur- eist. Bæði á laugardags- og sunnudagskvöld var dunandi harmonikumúsik um borð og dans, en í landi stóðu forvitnir áhorfendur. Skip þetta var hinn mesti ryð- kláfur og vinnuskilyrði um borð frumstæð, að því er séð varð. Akureyri er nú örtvaxandi bœr. Slys á Hjalteyri Síðastliðið laugardagskvöld kl. um 10.30 slasaðist maður alvar- lega um borð í b.v. Gylli frá Reykjavík, sem staddur var við Hjalteyri. Bar slysið að með þeim hætti, er nú skal greina: Verið var að kola skipið og var búið að setja kolin í það öðr- um megin og var verið að snúa því við bryggjuna til að hægt væri að setja kol í hina hliðina. Þegar langt var komið að snúa skipinu og það var alveg að stöðvast, var skyndilega keyrt aft- ur á bak á svp mikilli ferð, að landfestar, sem voru úr gildu manillurvírtógi slitnuðu og slas- aðist þá einn skipverja, Sigurð- ur Karlsson, háseti, frá Reykja- vík, piltur um tvítugt, með þeim hætti, að því er talið var, að fest- arendinn hafi kastast í hann, þeg- ar festin slitnaði. Annað lærið, nokkuð ofan við hné, tættist í sundur og leggurinn mun hafa brotnað illa, en ekki mun slysið hafa reynzt eins hættulegt eins og í fyrstu var ætlað. Maðurinn var fluttur á sjúkrahúsið á Akureyri. Talið er, að ferð sú, er kom á skipið öllum að óvörum, muni hafa stafað af mistökum og er upplýst, að I. vélstjóri hafi verið undir áhrifum áfengis. Sjópróf fór fram á Hjalteyri á sunnu- dagskvöld vegna þessa atburðar. _*___ JÓRUNDUR hcfir nú ofíað nær 13 þús. mcl síldar Togarinn Jörundur er afla- hæsta skip síldveiðiflotans ísl. í sumar, svo sem kunnugt er, og mun nú hafa aflað um 12,600 mál síldar, en það eru ágæt veiðiföng. I gær var togarinn að veiðileit um 90 mílur austnorðaustur af Langanesi, ásamt öðrum togur- um, sem á síldveiðar ganga. Höfðu þeir fundið þar síld með dýptarmæli, en ekki hafði hún Útflutníngur brennisteins é htfjflst írá Húsflvík Samkvæmt frétt frá Húsavík hefir verið stofnað hlutafélag, sem hyggst nema brennistein á Þeistareykj um og við Námaskarð og flytja til Englands um Húsa- vík. Hefir Húsavíkurbær gerzt hluthafi, og samið hefir verið við Bifreiðastöð Þingeyinga á Húsavík um flutning brenni- steinsins frá námunum til Húsa- víkur. Ráðgert er að flytja um 300 smálestir utan á þessu ári. Ekki hefir blaðið frétt, hvort samið hefir verið um námurétt- indi við landeigendur né heldur hvaða fjármagn stendur að baki þessum fyrirætlunum. Fegrunarríélag Akureyrar minn- ist afmælis bæjarins Fegrunarfélag Akureyrar hefir ákveðið að gera 29. ágúst — af- mælisdag Akureyrarbæjar — að hátíðis- og fjáröflunardegi til á- góða fyrir starfsemi sína. Verður kvöldskemmtun annað kvöld í Samkomuhúsinu, þar sem Lúðrasveitin, Kantötukórinn og Jón Norðfjörð skemmta, og Brynjólfur Tobíasson flytur ræðu. — Jafnframt fer þar fram af- hending verðlauna fyrir bezt hirta skrúðgarða í bænum. Kvikmyndasýningar verða í Nýja-Bíó og Skjaldborgarbíó kl. 7, og merkjasala verður frá því um hádegi. vaðið, og ekkert veiðzt um miðj- an dag. Smærri síldveiðiskip voru sögð í landvari í gær.

x

Alþýðumaðurinn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Alþýðumaðurinn
https://timarit.is/publication/597

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.