Dagblað

Tölublað

Dagblað - 09.01.1926, Blaðsíða 1

Dagblað - 09.01.1926, Blaðsíða 1
Laugardag 9. fanúar 1926. %)ag6íaé I. árgangur. 287. tölublað. KOSNINGIN til Alþingis, sem fer fram i dag { Kjósar- og Gullbringusýslu getur valdið meiru um stjórnarskipun landsins en virðast mætti, þar sem aðeins er um einn mann að ræða, sem komist getur á þing. Kosningunni er lika fylgt með meiri athygli um land ait en venja er til um einstakar kosningar, og er það af þeim orsökum, sem að framan grein- ir. — Öllum er kunnugt um, hvernig flokkaskiftingin er i þinginu, óg jafnframt er það á allra vitorði að stjórnin stendur þar höllum fæti þvi hún hefir engan eindreginn meiri hluta að styðjast við. — Þetta festuleysi stjórnarinnar er mjög viðsjárverð staðreynd, því hverri stjórn er það nauðsynlegast, að hafa sterk- an og ákveðinn meiri hluta að baki sér ef hún á nokkru veru- legu að geta áorkað. Sú stjórn, sem á tilveru sina undir geðþótta einstakra mannn, sem ekki eru bundnir neinum ákveðnum fiokksböndum getur aldrei orðið sterk né áhrifamikil og gætir þéssarar staðreyndar mjðg i stjórnarfarssögu vorri á siðustu árum. Fálmið og festu- leysið hefir verið helzta sérkenn- ið ýmsra stjómarstarfa, og enn er ekki séð fyrir endann á þvi ástandi. En þegar svo er komið, að stjórnin á e. t. v. tilveru sfna undir eins manns atkvæði, þá er aðstaða hennar orðin svo slæm að hún getur ekki verri verið. Við kosningar koma andstæð- ur flokkaskiftingarinnar skýrast í ljós og þá fá menn sérstakt tækifæri til að neyta þegnréttar sins og hafa áhrif á framgang þjóðmálanna og hverjum falið er að fara með æðsta umboð rikisheildarinnar. Kosnmgarétt- urinn er ekki ábyrgðarlaus sér- réttindi, sem fara má með á alla vegu, þólt virðast mtetti að svo vseri, jafnoft og hann er misnotaður. — Flestum réttind- um fylgja skyldur og kosninga- rétturinn er einmitt sérstaklega ábyrgðarmikil yflrráð, sem kjós- endum eru iögð í hendur, þvi þeir ráða mestu um, hvernig þjóðarbúinu erstjórnað, og hverj- ir eru þar forráðamenn. En oft er það svo i þingræðislöndum, að þjóðarviljinn fær ekki notið sin vegna margskiftingar um stefnumálin en venjulega verða þó úrslitin eins og menn hafa unnið til. — Nýí Sáttmáli. i. Merkasti viðburður þessa ný- byrjaða árs mun óefað talin verða hin nýja bók Sigurðar sýslumanns Þórðarsonar frá Arn- arholti, er hann kallar Nýja Sáttmála. Og óefað er »some- thing rotten« í þjóðlifi voru og sljómarfari, ef bók þessi vekur eigi háværar og langvinnar um- ræður opinberléga i blöðum og á mannfundum út um land all. Höfundur deilir svo þungt á stjórnarfar fslands og réttarfar og allmarga nafngreinda stjórn- málamenn, að með öllu er ófært mennskum mönnum að liggja þegjandi undir þvf, hvort sem satt væri eða logið. Eigi mun ástæða að gera ráð fyrir, að höfundur þessi viti eigi fótum sinum forráð. Hér er eng- inn unggæðislegur angurgapi á ferðinni, heldur gamall og vel virður lögfræðingur með langa og merka lifsreynzlu að baki. Færir hann enda svo sterk rök fyrir þungum ásökunum sínum, að erfitt mun sum, reynast að fá þeim hrundið. Viðsvegar út um land mun margur maðurinn hrökkva upp við vondan draum og veröa að orði: Já, var það ekki þetta, sem mig hefir grunað árum saman, og eg hefi óttast, þótt eg þyrði varla að trjia sjálfum mérl — Þykist eg þess fullviss, að bók þessi muni veröa mörgum hollur »barnalærdómur« gegn þeim skæða stjórnmálafaraldri, sem nú gengur um landiö. Eg ætla mér eigi að rökræða bók þessa, enda er það eigi á minu færi, og óefað stendur það líka öðrum nær en mér. Er það nánast lilviljun ein, að eg leyfi mér virðingarfylst að drepa á eitt sérstakt atriði í bók hins háttv. höfundar, þar eö segja mœtti, að það snerti mig sjálf- an. — Annars mun óþarfi að ýta undir bók þessa. Orðstir hennar er þegar orðinn land- fleygur, að eg hygg, og hér í borg var kapphlaupið u'm hana til bóksala fáum dögum eí'tir að hún kom út. Með tveimur stutt- um tilvitnunum má gefa aliskýra hugmynd nm efni bókarinnar: »—-------Þessi friðaði reitur eru afglöpin i stjórnarfari og réttarfari. Og hér er þá komið að kýlinu. Sjúkdómurinn erþögn, almenn þögn um alt hið skáð- vænlegasta, sem gerist í opin- beru lifi þjóðarinnar.------------ (bls. 8). »-------En þessi íslenzki frið- ur er friöur rotnunar. Hér er alt friðað, sem á að vera ófrið- að. Enginn bærir á sér, þó að i hvert verðmætið á fætur öðru slái, þangað til það er ekki oið- ið til annars en að auka hið eitraða andrúmsloft. i— —« (bls. 150). — Annars skýrir efnis- yfirlitiö vel frá. Það er á þessa leið: Inngangur. —- Þjóðarverkefni íslendinga. — Einveldi og ráð- gjafarþing. — Löggjafarþingið. — Sögur af sljórnarfari og rétt- arfari. — ísland fullvalda ríki. — Niðurlag. — Er bert af þessu að háttvirtur höfundur ræðir um tiloeru og tilverurélt íslenzku þjóðarinnar. Mér þykir vænt um að fá tækifæri til að ge^-a athugasemd við eitt atriði í Nýja Sáltmála, og það því frekar, sem eg er háttv. höfundi íyllilega sammála um

x

Dagblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblað
https://timarit.is/publication/605

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.