Dagblað

Tölublað

Dagblað - 18.01.1926, Blaðsíða 1

Dagblað - 18.01.1926, Blaðsíða 1
Mánudag 18. fanúar 1926. I. árgangur. 294. tölublað. AFTURHALDSSTEFNA sú sem höfundur »Nýja sátt- mála« heldur fram, stingur svo í stúf við alla umbótavið- leitni og framfarir síðari ára, að hún hlýtur að mæta öflug- um mótmælum, enda þótt að- finslur hans og ummæli um þing og stjórn kunni að vera á rökum bygð. Bókin er full ásakana, ádeila og gífuryrða um menn og mál- efni, og fyrst og fremst árás á þann líðaranda er nú ríkir í skjóli þingræðis og þjóðræðis. — Þetta ér neikvætt ádeilurit, sam-, ið af manni sem horJir á alt i gegnum hin dökku gleraugu gamla tímans, sér galiana á stjórnarfyrirkomulagi og réttar- fari íslenzku þjóðarinnar, en veit ekkert annað ráð út úr ógöng- unum, en að hveria aftur undir vernd og náð þeirrar þjóðar, sem löng og ströng barátta okk- ar beztu manna hefir kent okk- ur að meta að verðleikum, ekki sem yfirþjóð, heldur sem sam- bandsþjóð, þar til við getum staðið uppréttir á eigin fótum. Leiðir til umbóla á því vand- ræða ástandí er nú ríkir, að dómi höf. eru óiikar því- sem ætti að vera hjá gömlum og gætnum íslending. Auk aftur- hvarfsins til góða gamla timans, með samgönguleysi, blaða og bókafæð og fátæklegri alþýðu- mentun virðist hinn vandláti höf. ekki sjá aðra leið en þá, að aug- lýsa svo freklega um lönd sem auðið er afglöp þings og stjórnar. Bölsýni og kaldlyndi andar á móti lesandanum úr hverri línu, alstaðar finst höfundi umhveríið jafn ómuriegt, aðeins örfáir ljósblettir í fjarska fortíðarinnar, alt sé á hraðfara leið til glöt- unar. En þrátt fyrir alla þá skop- hríð, sem höf. gerir að full- veldisbaráttu vorri og þrátt fyr- ir hlífðarlausa hörku vandlætar- ans frá einveldistimunum, munú samt aðfinslurnar vera nærri sanni í mörgum aðalatriðum. Þingræði og þjóðræði er hættu- legt og biturt vopn sé þvi mis- beitt af óvönduðum og ment- unarsnauðum siðleysingjum, og beztu menn þjóðanna eru nú farnir að missa trúna á þetta marglofaða kosningarfrelsi. Hefir Dagbl. áður gert þingræðið að umtalsefni og mun gera frekar siðar, þvi búast má við að ýms- ir mætir menn þióðar vorrar kveði sér hljóðs um þetta á næstunni. Og svo ágæt sem þögnin er og gullvæg þar sem hún á við, er hún skaðvænleg ef þagað er um það sem miður fer í þjóð- lifinu, eða hjá stjórn og þingi. En lækning meinsemdanna næst ekki með niðurskurði ein- göngu. Aðrar lækningatilraunir hafa á siðari timum þótt giftu- drýgri og óbrygðuJli til bóta. Pví ér sízt að neita, að margt er rotið og ilt afspurnar með þjóð vorri, þrátt .fyrir stórstígar framfarir síðari ára, en mjúkar læknishendur verða þeir menn að hafa, sem með viturlegum tillögum og samtökum vilja bera í brestina og bæta meinin. Pjóðin á þá menn! Þeir munu brátt segja til sín, og ef til vill á þessi bæklingur — þrátt fyrir annmarka sína — þátt í að vekja þá til framkvæmda. Væri þarfara verk að hefja alhliða umbótastarfsemi til efl- ingar siálfstæði voru, en að rífa niður það sem flestum er helg- ast og færa það til verri vegar sem áunnist hefir fyrir þrot- lausa baráttu beztu manna þjóðarinnar. Við þurfum framar öllu fleiri »byggingameistara, því niður- rifsmennirnir eru á hverju strái. Hringrás hugsananna, Bann og bindindi fyrrum og nú. Laufass-prestftkall er nú aug- lýst laust til umsóknar ásamt Gienivíkur- og Þönglabakka- sóknum þegar þærlosna. Verður það veitt frá næstu fardögura en umsókaaifrestur ertil 15. ruarz. Vinir vorir, andbanningar, hafa sannarlega gert ferðina »kringum hnöttinn á 80 dög- um«. Og þótt það sé enginn gandreiðarhraði nú á dögum, hefir það þó reynst þeim um of. Peir hafa gleymt sjálfum sér á leiðinni og öllu sínu. Ég veit eigi með vissu hvað andbanningar hétu, áður en bannið var lögleitt hér á landi. En kynstofn þessi var til þá lika, með ölluin sínum ættar- einkennum og eiginleikum. Þeir voru þá andvígir öllum bind- indismálum og komu þar hvergi nærri, Töldu þeir bindindisfélög og stúkur að mestu leyti skálka- skjól ósjálfstæðra manna og ó- hreinlyndra, er drykki í laumi við flest tækifæri, en þættist þó »betri en aðrir menn«. Og mikil var gleðin í hóp þeirra yfir »hræsninni og siðspillingunni«, er einhver templarinn »drakk sig úr stúkunnicc. Þarna voru þeir lifandi komnir, bölvaðir hræsnararnir! Þetta voru þeirra ær og kýr! — Og svo fóru þess- ir menn á hvínandi túr, a^f ein- skærri hrifni yfir sjálfum sér og fögnuði yfir »syndum annara«. En nú er öldin önnur. Bann- ið gerði hér landnám. Hinir nafnlausu hlutu skírn og skiftu um skoðun. Nú telja þeir alla bindindisstarfsemi góða og lof- samlega »í augum allra góðra manna«. Og þeir eggja bindind- ismenn lögeggjan, að starfa að bindindi af kappi, þvi þörfin sé mikil! En sjálfir hafa þeir enga stúkuna stofnað til þessa. Satt er það að visu, að marga hafa þeir flöskuna tæmt, — að líkindum til að forða breyzkum meðbræðrum sinum frá fári. — Er vert að geta þess, sem vel er gert. — Baunið er þeim ó-

x

Dagblað

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblað
https://timarit.is/publication/605

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.