Brautin


Brautin - 19.04.1929, Blaðsíða 1

Brautin - 19.04.1929, Blaðsíða 1
Ritstjórar: Sigurbjörg Þorláksdðttir. Slmi 1385. Marta Einarsdóttir. Sfmt 571. Brautin. Útgefendur: Nokkrar konur í Reykjavík. Sími: 491. Afgreiðslan er á Lokastfg 19. Sfmi 1385. 1. árgangur. Föstudaginn 19. apríl 1929. 41. tölublað. járnbrautarmálið. Ðrautin gefur 300.000 krónur yfir árið upp f vexti, þegar á 10. ári, samsvarar það 5% af stofnkostnaði. Innilokun 6—7 mánuði á ári. Margt fólk, sem ekki er kunnugt fyrir austan, gerir sér ' ekki fulla grein fyrir, hve mikið nauðsynjamál járnbrant- arlagningin er, fyrir sveitirnar austan fjalls. Það skilur það ekki til fulls, að austan sveitirnar eru ef til vili verst settar flestra sveita á Islandi, að þvi er að- og frá- flutninga snertir, mikinn tíma árs. Það er engin nothæf höfn langs með aliri strandlengjunni. Frá sjáfarsiðunni er þvi engra verulegra samgöngubóta að vænta, nema með afskaplegum kostnaði. En annars er Suðurlands- undirlendið umlukt fjöllum og hálendi á alla vegu. Þetta er hinn mikli sam- göngufjötur, sem meðhaldsmenn járnbrautarinnar álíta að þurfi að leysa sem fyrst. Hversu lamandi þessi fjötur er fyrir sveitirnar austanfjalls og hversu hann gerir ailar framfarir erfiðar, geta menn best gert sér Ijóst, efþeir hugs- uðu sér t. d. Reykjavik haða sömu forlögum eins og Suður- landsundirlendið verður að þola. Hugsum oss að Reykjavik væri þannig sett, að 6 til 7 mánuði á ári væri hún inni- lukt af is, sem lægi svo fast að henni, að nær ómögulegt væri að koma skipum að; en á landi vaeri hún umlukt af há- um fjallgarði, sem væri svo snjóaþungur að erfitt væri að fara yfir að, vetrarlagi. Hver halda menn að yrðu forlög Reykjavikur þá? Hve lengi gæti hún staðist samgöngukreppuna? Það væri vist flestum Ijóst að það væri alger dauðadómur yfir öllu athafnalifi þessa bæjar- félags. Hér hryndi alt um koll á fáum árum. En þrátt fyrir álfka mikla samgönguörðugleika og nú hafa verið taldir, hefir lengi tekist, og tekst enn, að lifa á innikrepta svæðinu fyrir austan. Af því má ráða hvilik landgæðin eru, og hversu feikna mikil framförin og vel- megunin gæti orðið, ef járn- brautin yrði lögð og góðar og öruggar samgöngur tækust upp allan ársins hring. Að vilja ekkert gera fyrir svona góðar landbúnaðar sveitir er sú vesalmenska og mann- dómsleysi, að þjóðinni í heild sinni er það til stórrar mink- unar. Vissulega eigum vér það ekki skilið að forsjónin sé að gefa oss slika gulinámu, þegar vér erum þeir amlóðar og litilmenni að vilja ekki færa oss hana i nyt eða undirbúa fulla notkun hennar fyrir komandi kynslóðir. Og ekki væri nema eðlilegt, að Hekla færi að spúa eldi og brennisteini yíir slfka ræfilsþjóð i rjettmætri reiöi sinni yfir úr- kynjun vorri og kraftleysi. Pað er hart að sjá hraustustu og göfugustu ungmenni þessa lands, flgfa þessar ágœtu soeitir, i tuga og hundraða tali árlega, til að taka upp menningarlitið þorskoeiðistarf i meira ag minna andlega ooluðum fiski- vg sildar- oerum. Þeir afturhaldsmenn, sem best stuðla að þessu verki, með baráttu sinni gegn járnbraut- inni, eru hér aö vinna það óheillaverk, sem þá ef til vill ekki grunar hve illar afleiðing- ar kann að hafa fyrir andlegt atgerfi þjóðar vorrar. Með járnbrautinni sköpum vér bændaefnum vorum þau skilyrði til lifsframfæris, sem þeir mundu fiestir helst kjósa. Samgöngufjöturinn mikii verð- ur að kljúfast. Innilokunin að hverfa. Menningai ta;kið volduga, járnbrautin, leysir þetta hlut- verk auðveldlega, þess vegna verður hún að koma. Verdmætl Jarðeignanna «»K brautiu. Því meira sem búskapur austanfjalls færist saman, þvi fleiri sem flýja sveitirnar, þvf minna verður verðmæti jarð- eignanna i þessum sveitum. Þetta er stórkostlegt þjóðartap. Jarðir, sem búið er að kosta miklu fé til að rækta og byggja, verða meira og meira verðlausar. Á þetta atriði verður aldrei nógu rækilega bent, þegar verið Húsmæður! Hafið ávalt Wm * heimili y ö » x-: er að tala um járnbrautar- lagningnna austur. Þvf það er afarmikið fjárhagslegt atriði. Með járnbrautinni breytist þetta alveg gifurlega. Jarðirnar stórhækka í verði. Þær fara að verða aftur arðberandi, og þeim mun verðmeiri, þvi nær sem þær liggja að járnbrautarstöðv- unum. Þetta er reynsla allra þjóða. En fæstir, sem ekki eru þessu kunnugir, gera sér fulla grein fyrir þvi. Dálítið geta menn ráðið í Jiverja þýðingu þetta hefir, þegar nienn athuga það, að t. d. á lóð oið Laugaoeg, sem liggur nokkru nxr miðbœn- nm en önnnr, geiur oerðmunnr- inn tiumið tugum þúsunda. En hverju mun þá geta munað, þegar um 60 kilómetra fjarlægð frá aðal-miðstöðinni er að ræða. Enda ættu allir að sjá það, að óræktarmelarriir i Kosfellssveit eru ekki seldir fyrír marga tugi þúsunda. en ágætar austanjarðir verðlausar og óbyggilegar, af neinu öðru en samgöngukrepp- unní. En þegar menn athuga þetta, sjá þeir fyrst greinilega, hvilikur feikna auður felst i ræktun austan sveitanna, þegar járnbrautin er búin að tengja þær öruggu sambandi 'við Rvik. Verðhœkkun austan farðanna, eftir að járnbrautin er lögð, og fafnoel bara eftir að búið er að ákoeða fgrir fult og fast að teggja hana innan skamms, oerðnr soo mikil, að hún ein mun margborga brautarlaguing- una á fáum tugum ára. K.ostir járnbrautarinnar. Hér skulu i stuttu máli taidir upp aðal-kostir járnbrautarinn- ar, fram yfir öll önnur flutn- ingatæki: 1. Járnbrautin er öruggasta samgöngutækið. 2. Járnbrautin er endingarbest og ódýrust i viðhaldi. 3. Járnbrantin fnllnægir best aukinni flutningsþörf um alla nánustu foamtíð. 4. Járnbrautin sparar mest dýrt mannahald og verður því tiltölulega ódýrust i rekstri. 5. Aílgjafi járnbraularinnar verður innlendur, ef fossa- virkjun kemst bjer á innan skamms, eins og i ráði er. Þar með sparast kaup á útlendu eldsneyti til rekst- urs brautarinnar. 6. Járnbrautin hækkar allar jarðeignir austan íjalls, og i grend við bæinn mjög mikið i verði. 7. Járnbrautin skapar reglu- bundnar flutningsferðir f stað giundroða þess, sem nu rikir á þvi sviði. 8. Allir lærðustu menn í sam- göngumálum, jafnt innlend- ir sem erlendir, er kynt hafa sér samgöngumálin austan fjalls, frjálst og þvingunarlaust, leggja ein- dregið með járnbrautinni. 9. Járnbrautin skapar mikla vinnn f landinu og fer mikill meiri hluti alls kostnaðarins f kaup til verkamanna vorra og bænda. Þetta ætti að vera öllum verkamönnum hið mesta hagræði, og þá ekki siður konum þeirra og börnum. 10. Járnbrautin skapar ný skil- yrði fyrir stórræktun og búskap í stærri stil en nokkurn tima hefir þekst hér áður. — En það er mesti þyrnir i augum aftur- haldsmannanna. 11. Járhbrautin gagnar meira og minna beinlinis um 40,000 allra iandsmanna, og skapar innlendan mark- að fyrir fjölda af vörum, sem vér áður höfum orðið að kaupa frá útlöndum. 12. Járnbrautin gerir austan- bændur samkeppnisfæra við erlenda keppinauta þeirra á útlendum mörkuðum allan ársins hring. 13. Járnbrautin minkar fólks- strauminn úr sveitunum, sem er orðið eitt mesta vandamál allra hugsandi manna þjóðarinnar.

x

Brautin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Brautin
https://timarit.is/publication/629

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.