Eyjablaðið - 09.07.1927, Blaðsíða 1

Eyjablaðið - 09.07.1927, Blaðsíða 1
EYJA . 9 júlí 1927 títgefandi „Verkamannafjelagið Dríf- andi Vostmannaeyjum. Abyrgðarmað- ur Jóti Bafnsson. Blaðið kemur út hvern suanudagsuiorgun. — Kostar kr. 1.50 um ársfjórðunginn innanbæjar. 7 krónur árgangurinn útum land — Málgagn alþýðu í Yestmannaeyjum 1. óronngur - Tdi. 44. 15 aura eintakið í lausasölu. — A.ug- lýsingaverð 1 króna sentimeterinn ein« dálka. Smáauglýsingar tíu aur* orí« ið. 50 aura stofngjald. Sími, Pr»nt- smiðjan 160. Box 113. — Prenttmiðj* Eyjáblaðsins — Almennar athuganir. Það aeiii íhaldsstjórnin heflr að- allega stæit sig aí siðan hún tók við stjórn er þí>ð, hvað mikið aí míiljónum hún heftt borgað af skuldum lauasins. Gamanið fór því heldur að grána fyrir stjórninni þegar andstæðingar hennar upp- lýstu það fyrir nokkiuog notuðu aShtoð Hagstof uiinai, máli sínu til stuðuings, að sjeu akuldir rik- iasjóðs og landsmanna umreiknað- ar i gullkióuur, bæði þegar stjórn jn 'tók við völdum og eins nú þeg ar hún á að sleppa þeim, hafa skuiditnai aukist hjá landsmönn um ura 7V« milljón króna, en skuldir ríkisjóðs um eina milljón. Eins og getur að skilji eru seðla kiónur ekki rjettur mælikvarði á fjáihaginn, þvi þær eru ekki ann- að eu pappirsávísun á hið rjetta rerðmæti, sem sje gullkrónurnar, baktrygging seðlanna. — Maigur bolsinn hafði meira að segja trú- að I þessu viðreisnargrobbi íhalds- iusog haldið að frá borgaralegu sjónarmiði skoðað, hefði íhalds- stjóruin faiið vel með völdin. Eo eftir þyí sem stvjórnin fer betur með völdin fyrir atvinnurekendur, því óhagkvæmara og verra er stjórnarfarið íyiir verkalýðinn, t. d. í álagningu óbeinna skatta, sparn- aði á alþyðumentun, lækkun verka launa við íytirtæki og ttofnanir rikisins. Allur slikur sparnaður 4 fje til alm.nninpaheilla og ósvífln skattaálög á almenning, er góð stjórn frá sjónarmiði yfirstjettanna. Þegar það svo kemur upp úr kafinu, ofan a alt afturhaldsbaukið, að fjármálastjórn ihaldsins hefir verið ir*rri og vitlausari en fyrir- rennaranna, væri torskilið hvaðan íhaldsþingmönnunum koma at- kvæði, ef frámunaleg vanþekking áhangenda þeirra hjálpaði þeim ekki inn í þingið. Hjer í Vest- mannaeyjum byggist fylgið meðal borgaranna á þekkingarleysi þeina á þingmálunum. Peir lesa flestir hverjir ekki blöð stjórnarandstæð- inganna, heldur Morgunblaðið, V.ötð, íslending etc. sem reyna í lengstu lög að halda þeim í trúnni, helst með því að skamma andstæðing- ana. Vakandi verkamönnum e>u það aftur á móti fullgild rök hvernig hag þeirra og lifsviðurværi hnign- ar stöðugt undir stjórn íhaldsins. Blekkingar íhaldsins vega tæplega upp á móti þeim veiulegu rökum. Útvegsmönnum ætti að vera það þegar ljóst, hve óholt auðvalds- skipulagið ei þeirra atvinnurekstii en þeir munu siður sannfærast um óhæfu þesB, fyr eti veruleikinn hefir k«nl þeim, og þeir hafa þreif- að á því eins og verkamaðurinn, að lotigur geta þeir ekki búist við batnandi kjörum undir þessu skipu lagi. Þeir munu þá að lokum sjá að ekkert, engin stjórnarskifti und ir airæði samkepninnn-, engar sma vægilegar umbætur, engar nýiar legátasendingar stoða við lausn stjórnmálaflækjunnar. Aðeins skuið ur á hnútum, áameign og^ rikis- rekstur stórftamleiðflu og verslun ar, undir stjórn og eftirliti rekst- ursráða verkamanna, er leiðin út úr ógöngunum. Rafstödin. Mönnum er ennþá í fersku minni, hvílíkt kapp nokkrir af forystumönnum íhaldsins hjer, lögðu á að „losa" bæinn við raf stöðina og selja hana á leigu ein stöku mönnum. Að þeirra viti er hveiskonar þjóðnýting hættuleg og auk þess aðal stefnuskrátatriði bolsjevíkka. Reikningar rafstöðvarinnar fyrir síðastliðið ár, árið 1926, eiu nú komnir út. Samkvæmt þeim hefir stöðin í hreinan tekjuafgang kr. 32528.89 eftir þetta eína ár. Auk þess er talið til gjalda aukning á stöð og leiðslum kr. 20925.88 Nokkuð af þessu mætti reikna til viðhalds,* en það ætti ekki að fara fram úr helming. í raun rjettri er því beinn hagnaður ca. 42 þús. krónur1). F^tæku bæjarfjelagi mun ar um minna. Að sjálfsögðu mundi bærinn geta þjóðnýtt fleiri framleiðslulæki sem nú eru á einstakra manna hOndum, t. d. aígreiðslu skipa, veislun með kol og nauðsynjavör- ur o. s. frv., en meðan ihaldið öitur í öndvegi, verður engu um þokað á þessu sviði. Eymd og ofnægtir* Eftirfarandi grein er tekinn upp úr bók Jakobs Walcber „Ford oder Marx" og sýnir ljóst orsakir þær sem leiðatil viðskiftakreppu. Geta meun af greininni 'i-akið orsakir vándrœðaástands þess sem ríkir nú á sviði fiskframleiðslunnar. Fullkomuun og þróun framleiðslu aflanna skeður eigi slysalaust. „Hið ríkjandi auðvaldaskipulag, hættir í framleiðslu og viðskiftum í borgaralegu þjóðfjelagi, hafa töfr að fram slík geysiöfl, að auðvald- inu mætti líkja við galdramann- inn sem særði fram undirheima- andann, sem óx galdiamanninum svo yfir höfuð, að hann fjekk eigi við andann ráðið". (Karl Marx). Auðmaðurinn sækir ávalt eftir auknum gróða. Líti hann gróða- möguleika í einhverri framleiðslu- grein, streymir auðmagn hans vir öðrum framleiðslugreinum, sem gefa minni arð, yfir í hinar sem betur borga sig. 1) B.afmagnsgjöldin áttu, samkvæmt tilboði Ormsbræðra, að vera kr. 1.00 kilowattstundin eða sama og bærina t.cldi kwst. k.1. Til þtss að skýra þetta nánar, skulum við af handahófi taka eina sjerstaka iðngrein sem dæmi. - - Gerum ráð fyrir afi í stígvjelagerð sje eftirspurnin að mun rneiii ©n framboðið. Afleiðingin verður aú, að verð stígvjela hækkar fram yf- ir sannvirði. Af þvf leiðir, að tig- éndur skóverksmiðjanna eða þeir, sem eiga hlutabrjef í skóverksmiðj- um, græða meir en endranær. Arðsúthlutunin eykst og hluta- brjefln ntiga i verði. Stígvjelafram loiðendurnir reyna með öllu mótí að hagnýta sjer þetta gróðafyrir- tæki sem best. Þeir stækka um sig, kaupa nýlar vjelar og fá verka mennina til þess að vinna eftir- vinnu. Haldist þetta góðari í iðn- greininni um lengri tíma, koma nýir menn til sögunnar. Nýar stígvjelaverksmiðjur eru bygðar og fromleiðsla stígvjela eybst án af- láts, uus heimsmarkaðurinn er oið inn ofhlaðinn a.f stigvjelum og framboðið' verður meira en eftir- spurnin. Þá kemur annnað hljóð í strokkinn. Markaðsverðið fellur uiður fyrir sannvirði vörunnar. í þessu tilfelli stoða ekkett hin góðu ráð Fords, að með því að selja ódýrt, sje altaf hægt að safna auði því þá er framleiðslan hætt að bera sig. Þá er kreppan óhjákvæmi leg. Fyrst stytta atvinnurekend- urnir vinnutímann í það sama og hann var áður. því næat stytta þeir vinnutímann ennþá meir eða lækka kaupið, og að lokum segja þeir upp fleiri og fleiri verkamönn uœ, til þess að reyna að tóra og biða þar tii timarnir batna aítur. Veikamennirnir verða nií atvinnu- lausir, vikum og mánuðum san> an. Víðast fá þeir atvinnuleysia« styrk, sem er meiri en það, að þeir deyji úr hungri, en altof lítill til þess að lifa af, og lenda þ»ir æ dýpra og dýpra í eymd þá sem iðjuleysið heflr í för með »j«r. Þá vantar nauðsyulegustu Eæringar- efni handa sjer, konu og börnum og klæðnaðinum geta þeir ekki haldið við. Að lokurn fer avo fyc- l:..,

x

Eyjablaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eyjablaðið
https://timarit.is/publication/646

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.