Íslendingur - 09.07.1926, Qupperneq 1

kr
Talsími 105.
Ritstjóri: Gunnl. Tr. Jónsson.
XII. árgangur.
Akureyri, 9. júlí 1926.
Strandgata 29.
28. tölubl.
Kristján Jónsson
d ó m s t j ó r i.
Dómsljóri Hæstaréttar, Kristján Jónsson, varð bráðkvaddur
að heimili sínu í Reykjavík að kvöldi þess 2. þ. m. Hafði verið
við góða heilsu undanfarið, og kom því hið sviplega fráfall hans
öllum á óvart. Er hér merkur og mikilhæfur maður til moldar
genginn eftir langt og mikið æfistarf.
Kristján Jónsson var fæddur á Gautlöndum við Mývatn 4
marz 1852, og voru foreldrar hans Jón Sigurðsson alþingismað-
ur og kona hans, Sólveig Jónsdóttir prests frá Reykjahlíð. Krist-
ján varð stúdent 1870 með hárri I. einkunn og lögfræðisprófi
lauk hann við háskólann í Khöfn 1875, einnig með góðri I. eink.
Eftir það var hann um tíma skrifari hjá landfógetanum í Reykjavík,
en fékk veitingu fyrir Gullbringu- og Kjósarsýslu sumarið 1878.
Þar var hann sýslumaður í 8 ár, en varð 2. yfirdómari í Lands-
yfirréttinum 1886 og 1. yfirdómari 3 árum síðar. Jafnframt dóm-
araembættinu gengdi hann amtmannsembættinu sunnan og vest-
an frá 29. sept. 1891 til 1. júlí 1894, sem settur amtmaður. Dómstjóri
Landsyfirréttar varð hann 30. maí 1908 og hélt því embætti þar
til Yfirrétturinn var lagður niður, að rúmi ári undanskildu 1911 —
1912, er hann var ráðherra íslands. Er Yfirrétturinn var lagður
niður og Hæstiréttur settur á stofn 1919, varð Kristján dómstjóri
hans og hélt því embætti til dauðadags. Af öðrum störfum Kr.
J. má telja það, að hann var annar gæzlustjóri Landsbankans um
mörg ár, kennari í kirkjurétti við Prestaskólann í fleiri ár, forseti
Reykjavíkurdeildar Bókmentafélagsins um nokkur ár, formaður
fátækramála Reykjavíkur og bæjarfulltrúi í allmörg ár — og þing-
maður um 15 ára skeið.
Næst dómarastarfseminni verður það þingmenska Kristjáns
Jónssonar og stjórnmálaþátttaka hans, sem halda mun minningu -
lians á lofti. Hann sat á Alþingi frá 1893 til 1903 sem konung-
kjörinn og frá 1908 til 1913 sem þingmaður Borgfirðinga. Á fyrra
tímabili þingmensku hans stóðu mestu deilurnar um stjórnarskrár-
málið og fylgdi hann í þeim deilum »Valtýskunni« svokölluðu
og var helzti málsvari þeirrar stefnu í efri deild. Hann var um
hríð formaðar flokks síns og þótti hinn mikilhæfasti þingmaður í
hvívetna. Er sjálfstæðisbaráttan hófst, gekk hann í flokk Sjálf-
stæðismanna og var einn af þeirra fremstu mönnum, og í kosn-
ingunum 1908 var hann kosinn þingmaður Borgfirðinga. Var
það ætlun margra, að hann yrði þá ráðherra, en svo varð ekki
að því sinni; flokkurinn valdi annan. En er flokkurinn klofnaði
1911 varð Kristján ráðherra. En hann fékk aldrei verulega notið
sín í embættinu sökum aðstöðunnar í þinginu, og mun hafa orðið
þeirri stundu fegnastur, er hann gat skilað af sér ráðherraem-
bættinu og tekið við sínu gamla embætti — dómsmálastjóraem-
bættinu — aftur. — Sem Iagamaður og dómari naut Kr. J. óskifts
trausts og virðingar þjóðarinnar. Um stjórnmálamanninn hafa
dómarnir orðið misjafnir, eins og oft vill verða, en enginn mun
það af honum draga, að hann var drengskaparmaður í pólitík.
Kristján var kvæntur Önnu dóttir Þórarins próf. Böðvarssonar
frá Görðum, hinni ágætustu konu, en misti hana fyrir allmörgum
árum. Eignuðust þau mörg börn og komust flest til fullorðins
ára. Tveir synir, Böðvar adjunkt og Jón lagaprófessor, létust fyrir
nokkrum árum. Meðal barna þeirra, sem lifa, eru Þórarinn hafnar-
stjóri í Reykjavík og frú Sólveig kona Sig. Eggerz bankastjóra.
Með Kristjáni Jónssyni dómstjóra á ættjörðin á bak að sjá
einum sinna nýtustu og beztu sona. Mun hún því minnast hans
með hlýhug og virðingu og þakka honum vel ræktar sonarskyldur.
AKUREYRAR BIO
Laugardagskvöldkl. 9:
Fangi Öræfahöfðingjans.
6 þátta kvikmynd, undursamleg og spennandi. Leikin afj
nafnfrægum leikurum.
Ssunnudagskvöld kl. 9:
Við hirð Austurrfkiskeisara.
10 þátta kvikmynd afar tilkomumikil. í henni er dregin fram góð
lýsing af lífinu við austurrísku hirðina um og fyrir stríðsbyrjun
1914. — Aðalhlutverkið leikur: NORMAN KERRY.
I
Landskjörið.
Um 35 % kjósa.
því fram, að Sig. Eggerz muni hafa
orðið Magnúsi Kristjánssyni hlut-
skarpar. — en það er næsta ólík-
legt.
<§><§>
Eftir þeim fregnum sem íslend-
ingur hefir fengið af lanskjörinu, þá
hefir það verið freinur laklega sótt.
Álitið að milli 30°/o og 35°/o hafi
neytt kosningarréttar síns og þó
það sé nokkuð meiri þátttaka en
var við landskjörið 1922, þá má hún
naumast verri vera. Yfirleitt var
þátttakan miklu betri í kaupstöðum
og kauptúnum heldur en til sveita,
í kaupstöðunum mun þátttakan
hvergi hafa verið undir 50%, t. d.
greiddu um 700 kjósendur atkvæði
hér á Akureyri af rúmum 1100, sem
eru á kjörskrá, og í Reykjavík greiddu
um 3800 atkvæði af tæpum 7000,
sem eru þar á kjörskrá. Frézt hefir
úr sveitum, þar sem aðeins^ 17%
kjósenda greiddu atkvæði. í stöku
hreppum, t. d. í Suður-Þingeyjar-
sýslu sumstaðar, var tiltölulega góð
þátttaka.
Hér í sýslunni mun þátttakan
hafa verið einna verst í Glæsibæjar-
hreppi, Svarfaðardal og Ólafsfirði.
mun hún hafa verið um og rétt yfir
20°/o.
Klagað hefir verið yfir kosningu
í einum hreppi sýslunnar — Hrafna-
gilshreppi. Var kosningunni slitið
þar áður hinn lögskipaði ákvæðis-
tími var úti. Var með þeim hætti
tveimur kjósendum bægt frá að
neyta kosningaréttar síns, er komu
á staðinn næstum klukkutíma áður
en hinn lögskipaði tími var úti.
Kosningin má lögum samkvæmt eigi
standa sketnur yfir en 5 tíma, en
kjörstjórn Hrafnagilshrepps lét sér
nægja fjóra. Áður hafði ákvæðis-
tíminn raunar verið 3 tímar, en því
ákvæði var breytt á næst síðasta
þingi og 5-tíma ákvæðið sett í stað-
inn. En þessi breyting var kjör-
stjórn Hrafnagilshrepps ókunn, að
því er hún segir, og færir sér það
til afsökunnar. — Hvað yfirkjör-
stjórnin í Reykjavík gerir í málinu,
er ennþá ókunnugt.
Margir spádómar hafa komið
fram um hverjir kosnir séu, en ílestir
eru á þá leið að það séu: Jón
Þorláksson, Jón Baldvinsson og
Magnús Kristjánsson. Sumir halda
Vérkfallið.
Þess var getið í síðasta blaði, að
kaupdeilur stæðu yfir hér í bænutn
milli fiskverkunarstúlkna og vinnuveit-
enda þeirra. Úr þessum deilum hefir
ekki ræst ennþá. Stúlkurnar sjálfar
munu þó yfirleitt ekki ófúsar að taka
upp vinnuna með þeim kjörum sem
vinnuveitendurnir bjóða nú, en þora
það ekki fyrir »leiðtogum« sfnum, af
báðum kynjum, sem hafa hótað þeim
hörðu ef þær dirfðust að gera slfkt.
Hafa margar þeirra því tekið það ráð,
áð fara í kaupavinnu upp í sveit til
þess að losna úr vandræðunum.
En samningsnefnd stúlknanna hefir
Iftinn vilja sýnt á því að slaka til á
kröfunutn. Hefir hún haldið fast við
þá kröfu að sama tímakaup væri gold-
ið og í fytra, 65 aurar til 15. júlí og
80 autar úr því, en tjáð sig ekki ótil-
leiðanlega að lækka fiskþvottstaxtann
um 5 aura, svo að hann yrði 60 aurar
fyrir hver 50 kg. til 15. júlí og 75
aurar úi því. Vinnuveitendur hafa
hækkað fiskþvottstaxta sinn frá því sem
þeir buðu fyrst um 5 aura, vilja nú
greiða 55 aura og eftir 15. þ. m. 65
aura fyrir þvott á hvetjum 50 kg., en
enga breytingu hafa þeir viljað gera
á tímakaupinu, frá því sem þeir buðu
í fyrstu, sem var 60 og 70 aurar.
Á sunnudagsmorguninn boðaði Hall-
grfmur Jónsson bæjarfulltrúi vinnuveit-
endur til fundar við sig til þess að
ræða um samkomulag. En hann reynd-
ist þá hafa ekkert umboð frá stúlkun-
um til samninga eða til að fara með
mál þeirra og hafði því sá fundurinn
litin árangur. En konurnar lýstu undr-
un sinni yfir þessu tiltæki Hallgríms.
Nú fóru vinnuveitendur að líta í
kringum sig eftir stúlkum, sem viljugar
væru til að vinna upp á kjör þeirra.
Margar fýsti í vinnuna en þorðu ekki.
Þeim hafði verið hótuð barsmíð og
ill meðferð og á það vildu þær ekki
hætta. Samt fundust nokkrar svo hug-
aðar að þær buðust til að vinna. Gátu
2 fiskverkunarstöðvar tekið til starfa á
þriðjudaginn, en fremur fáliðaðar þó.