Íslendingur - 12.07.1929, Blaðsíða 1

\
Talsími 105. Ritstjóri: Gunnl. Tr. Jónsson. Strandgata 29.
XV. árgangur.
Síldin 09 Einar.
Oft ber svo við, að fyrir dóm-
stólunum eru afbrotamenn sýknaðir,
sakir þess, að sannanir hafa ekki
fengist nægilegar til að sakfella
þá, þó hinsvegar sektargrunurinn
sem á þeim hvílir, sje ríkur. —
Einar Olgeirsson var af útflutnings-
nefnd Síldareinkasölunnar sýknaður
af kærum útgerðarmanna, sakir
þess, að meirihluti hennar taldi
ekki sannað, að hann, vegna ann-
ara starfa, hefði vanrækt starfa sinn
við Einkasöluna. — Hann slapp
því frá frávikningu á sama hátt og
afbrotamennirnir, sem ekki verða
sakfeldir vegna ófullnægjandi sann-
ana, sleppa við tugthúsið.
Og nú er Einar farinn utan á
þann vettvang, sem hann á að vera
á. En áður en hann stje á skips-
fjöl sendi hann frá sjer kveðju ti!
útgerðarmanna og íslendings. Hafi
nokkur áður verið í vafa um hvaða
hug Einar beri til útgerðarmanna,
þá ætti sá vafi að vera nú á burtu.
í þessum kveðjuskrifum hans lýsir
sjer svo megn fjandskapur í þeirra
garð, að heita má að eitruðum örf-
um sje að þeim stefnt í hverri línu,
og þó fæstar þeirra hitti markið
er hugarþelið hið sama. Og hann
lýsir það ásetning sinn, að vera
ekki í rónni fyr en hann hafi geng-
ið milli bols og höfuðs á atvinnu-
rekstri þeirra. Er þetta.ekki drengi-
leg yfirlýsing hjá manni, senr út-
gerðin hefir hálaunaðan í brauði
sínu? En innræti sínu fær enginn
breytt. — Aftur er það óþarfa sjálfs-
álit hjá E. O, að halda að útgerð-
armenn leggi á hann hatur; frekar
hitt, að þeir hafi sumpart meðaum-
kun með honum og sumpart fyrir-
litningu, sakir framkomu hans; —
haturs þeirra er hann ekki verður.
Væmið er sjálfshól E. O. um
vináttu sína við sjómennina og af-
rek sín í þeirra þágu. Honum
ætti þó að geta skilist það, að sje
hann til einhvers nýtur ytra, skeð-
ur sjómönnum ekki síður gott af
því en útgerðarmönnum, og að þeir
tapa ekki síður en útgerðarmenn,
tapist markaður fyrir heimadvöl
hans. Þó má vera, og ekki ósenni-
legt, að Einar geti fært rök fyrir
því, að með því að þrjóskast við
að fara utan, hafi verið komist hjá
slysum í sölumálum og minni af-
glöp gerð en ef hann hefði verið á
sínum skikkaða vettvang, og að á
þann hátt hafi hahn orðið sjómönn-
um að liði, m. ö. o.: affarasælla að
liafa engan á verði eða vinnandi
ytra, heldur en að hafa hann þar.
Hann um það.
Með orðagjálfri og útúrsnúning-
um reynir E. O. að vinda sig út úr
þeim ásökunum, að markaðir hafi
gengið úr greipum íslendinga, með-
an hann hefir dvalið heima. Hann
ber ekki á móti því, að Norðmenn
Akureyri, 12. júlí 1929.
28. tölubl.
AKUREYRAR BIO
Laugardagskvöldið kl. 8x/a:
JAPÖNSK ÁST.
Kvikmjmd í '6 þáttum. —- Aöalhlutvericin leika: Sessue Híiy&-
kawa Og Huguette Duflos.'— Þessi mynd fjallar um efni
úr líli yfirstjettanna í París. — Inn í það efni lljettast örlög ungs
Japána, hann er þunglvndur, ltljóður listamaður, setn heíir mist
alt sitt í jarðskjálfta. Fórnfúsri, þögulli ;ist þessa unga Austur-
landamanns er lýst af snild í myndinni, og hlutv. er afarvel leikið.
Sunnudagskvöldið kl. S1/^:
W OLGA-W OLGA.
Hin stórfenglega 10 þátta kvikmynd um þjóðsagnár-hetjuna Stenka
Rasin, lcikin af allra fremstu leikcndum Rússlands. Hjer heíir
sjaldan sjest betri eða áhrifameiri mynd, nje með mcira listagildi.
Stenka Rasin er ölluni ógleymanlegur, sem sjá hann í myndinni.
hafi selt Svíum 20—30 þús. tunn-
ur af krydd- og sykursíld — fylt
sölusamband er ísl. áður höfðu —
en er svo óskammfeilinn að halda
því fram, að þar sem Einkaslan
hafi nú selt Svíum ámóta mikið af
samskonar síid sje enginn markað-
ur tapaður; en sá markaður var
einnig íslendinga áður. Auðvitað
má vel vera, að E. O. hafi aldrei
búist við að ná þessari sölu, sem
hinir sfyrirlitlegu síldarspekúlantar®
höfðu áður haft, meðan hið frjálsa
fyrirkomulag ríkti, en þá er það því
að kenna, að hann skortir þekkingu,
dugnað, vilja eða vit til að rækja
það staif, sem hann nú hefir með
höndum.
Þá stendur einnig óhrakin sú á-
giskun ísl., að Einkasalan væri bú-
in að fyrirgera öllum sölusambönd-
um við Finnland, og má það telj-
ast sjerkennilegt fyrir E. O. að
koma með svo ósvífnar blekkingar,
að staðhæfa, að Einkasalan hafi
trygt sölu til Finnlands, vitandi það,
að hafa sjálfur snúið markaðinum
úr höndum Einkasölunnar í hendur
Amelns bræðra í Stokkhólmi. Mætti
ef til vill spyrja E. O. hvaða fríð-
indi hafa þar kotnið á móti, eða er
það klaufaháttur einn, sem því
veldur ?
Um sölu til Þýskalands mintist
ísl. ekki á, en E. O. er grobbinn
yfir forsöiu þeirri er Einkasalan
hafi gert þangað og sem sje 4 sinn-
um meiri en í fyrra. — Ekki var
salan stór, sem gerð var til Þýska-
lands í fyrra, svo að ekki er af
miklu að státa, þó meiri sje, en svo
er nú frá sölu þessari gengið að
síldin er dæmd undir sjálfsmat
kaupenda og leiðir því tíminn einn
í Ijós, hve hagkvæmleg reynist;
kaupendurnir hafa sjálfdæmi og
geta hagað sjer eins og þeim sýn-
ist; heíir slíkt aldrei þótt hyggin
söluaðferð.
Það er því síður en svo að E.
O. hafi hreinsað sig af þeitn sök-
um er á hann voru bornar og frá-
vikningarkrafan var bygð á, og þótt
meirihluti útflutningsnefndar teldi
þær ekki nægilegar til burtreksturs,
voru það þær sem lágu til grund-
vallar fyrir frávikningarkröfunni, en
ekki hin pólitíska starfsemi tram-
kvæmdarstjórans. Hún var aukaat-
riði, þó það verði hinsvegar að telj-
ast óviðkunnanlegt af framkvæmd-
arstjóra Síldareinkasölunnar, að vinna
á alla lund að ófarnaði útgerðarinn-
ar, því þar skaðar hann hagsmuni
sjómannanna, sem hann þykist vera
að vinna gagn, engu síður en út-
gerðarmannanna. — E. O. er óvin-
urinn í herbúðunum, og hann er
launaður þar með 12 þús. kr. á ári.
Er það ekki nöpur kaldhæðni, sem
felst í þeirri ráðstöfun?
Erlingur Friðjónsson staglast
enn þá einu sinni á síldarsölunni
til Rússa og þeirri þakklætisskuld,
sem útgerðarmenn standi í við E.O
fyrir hana. Það eina jjakklæti, sem
E. O. á skilið í því sambandi, er,
að hann skrifaði nokkrar greinar
um sölu-Iíkur til Rússa, þar sem
viðskiftasarnbandi rpilli . þeirra og
Breta væii slitið. Þess vegna var
það að nokkrir útgerðarmenn tóku
sig saman og sendu hann út haust-
ið 1927 til Khafnar í söluerindum.
En áður en þangað kom, hafði
verslunarskrifstofa Rússa tilkynt ísl.
sendiherranum, að Rússar hefðu
ákveðið að kaupa síld hjeðan. Ein-
ar hafði því ekkert annað að gera
en að vera við samningsgerðina,
því að um alt annað fjekk hann
skipanir og upplýsingar að heiman,
er hann hagaði sjer eftir í öllu. En
svo varð það sendiherrann, sem að
síðustu varð að hafa veg og vanda
af samningnum- — Salan og samn-
ingurinn hefði því tekist engu að
síður þó E. O. hefði aldrei til Dan-
merkur farið. Annars eru öll plögg,
þessari sölu viðvíkjandi, hjá útgerð-
armanni hjer á staðnum, og er það
aðeins af góðvild við E.. O. að
hann hefir ekki viljað birta þau,
þegar E. F. og aðrir ámóta blaðr-
arar hafa verið að ausa yfir piltinn
lofdýrðarvellunni.
Síldareinkasalan
og Norðmenn.
Nýkomin norsk blöð skýra frá
því, að stjórn Síldareinkasölunnar
hafi boðið fulltrúum norskra síld-
veiðimanna á fund á Akureyri, til
þess m. a. að ræða um aðgang
Norðtnanna að bræðsluverksmiðjum
á íslandi og í íslenskri landhelgi.
Flytur þannig Björgvinar-blaðið
»Morgenavisen« þann 20. f. m.
svolátandi símskeyti frá Haugasundi:
Haugasundi, 19. júní.
»Eins og áður hefir verið skýrt frá, bauð
Síldareinkasala íslands norskum síldveiði-
mönnum við ísland að taka þátt ífundi á
Akureyri, þar sem ræða skyldi um tak-
niörkun á síldarframleiðslu og lágmarks-
verð. —
Norðmenn svöruðu boðinu á þá IeiÖ,
að þeir hefðu alls engan áhuga fyrir þátt-
töku í slíkum fundi, ef ekki yrði þar jafn-
framt rætt um miklu þýðingarmeira atriði,
sem sje um rjett Norðmanna til þess að
leggja bræðslusíld á land eða í íslenskri
landhelgi. Síldareinkasalan hefir nú á-
kveðið, að þetta atriði skuli einnig vera
rætt á fundinum.
Eftir þessa tilkynningu hafa norskir síld*
veiðimenn við ísland ákveðið að senda
fjóra fulltrúa á fundinn, tvo frá Hauga-
sundi og tvo frá Álasundi.«
Á þinginu í vor varð mikill styr
út af því, að þá fluttu norsk blöð
fregnir um það að 2 af fram-
kvæmdastjórum Einkasölunnarhefðu
HBBEBB nýja bíó HHBB
Laugardagskvöld kl. 8>/2 og
Drotning spílavítisins
Paramount mynd í 8 þúttum
Afar tilkomumikil og spennandi.
Aðalhlutverk: POLA NEGRI.
Sunnud. kl. 5. Niðursett verð!
ARNARHREIORIO
Kvikmynd í 8 þáttum. Aðalhlut-
verkin leiká þau hjónin
Milton Sills og Doris
Kenyon-Sills. >
Sunnudagskvöldið kl. 8V2:
Móðirin.
Sjónleikur í 7 þáttum eftir hinni
slórfrægu sögu MAXlM’s GORKI.
Aðalhlutverkin leika:
B. Baranovskaja og
N. Bacshajev.
Sagan gerist í Rússlandi á hinum
nýjustu byltingatímum, og segir frá
smið einum, konu háns og syni.
Lýsir myndin afburðavel sfórborga-
lífi Rússlands, verkföllum og bar-
áttu fátæklinganna fyrir bættum
kjörum. Og gegnum alla myndina
lýsir eins og geisli hin fórnfúsa
MÓÐURÁST.