Ísland - 10.05.1943, Blaðsíða 3

Ísland - 10.05.1943, Blaðsíða 3
ISIiAND nfrildi, scm ég avo síðast stóð í En hvað gerðu hinir pólitísku féiagar Guðmundar, sem í mörg ár höföu verið í minnililuta í bæjarstjórn og ásakað meiri- hlutann harðlega: vörðu bæjar- stjórnina á allan hátt sem sam- ábyrgðarmenn!! Aðeins einn bæjarstjórnarmað- ur, Kjartan Friðriksson, taldi að við hefðum fullan rétt til þess áð lýsa skoðun okkar í þessum efn- um. Svo var það einhvern veg- inn samþykkt með þðgninni, að endurskoðunin ætti aðeins að vera reikningsleg. Ég set þetta aðeins fram sem dæmi þess, hvernig 2 eða jafnvel 3—4 flokkar geta runnið saman í eina ,,klíku", ef eitthvað snertir þá sameiginlega. Þran misserum eftir þessa eft- irmiiuiilegu deilu var svo bærinn kominn í skuldaskilasjóð". Á þeim nálega þremur árum, sem liðin eru síðan bréf þetta var skrifað, hefur margt gerst í islenzkum stjórnmálum. Kosn- ingar hafa farið fram, styrkleika- hlutföll flokkanna hafa breyzt og klíkuskapurinn magnast. Það sem stðku skyggnir menn komu auga á þá, liggur nú flestum í augum uppi. En foringjarnir stinga höfð- inu í sandinn, eins og strútur- inn, og telja sér trú um að al- menningur faálist á allt þeirra ráðlag. Eftirtektarverðust eru ummæli bréfritarans um sajnábyrgðina, Þótt flokkarnir í bæjarstjórninni lægju í sífelldum illdeilum, snér- ust þeir öndverðdr nálega sem einn maður, þegar deiilt var á bæjarstjórnina sameiginlega, Ér þetta ekki sagan, sem nú er að endurtaka sig á þinginu? Flokkarnir eru ekki sáttir stund- inni lengur. Þeir koma sér ekki saman úm stjórnnarmyndun, Þeir láta landið vera fjárlaga- laust mánuðum saman. Þeir bera þyngri sakir hver á annan en nokkur utanþingsaðili leyfir sér. líanil fianðshapapins Mikill hiti var í þingkosn- ingunurp í Auktur-Húnavatns- aýslu i h'i/ist sern lieljS. ' i'áll Kolka læknir á Blönduósi er sjálfstæðismaður og fylgir Jóni á Akri manna fastast. Um kosningarnar haföi lækn- ir skrifað nokkrum kjósend- um og hvatt þá til aö styðja Jón. Segist hann meðal ann- ars hafa „hlífst við" að nota aðstöðu sína sem heimilis- læknir til þess að hafa áhrif á kjósendur. Víkur hann og í bréfinu all harkalega að fram- bjóðanda Framsóknarflokks- ins Hannesi Pálssyni. Segir hann meðal annars á þessa leið: „Eg get ekki neitað því, aö mér svíður það dálítið, að meðal þeirra sem styðja til valda og áhrifa þann; mann, sem lúalegast hefur komiö fram gagnvart mér allra manna fyrr og síðar, eru nokkrir sem lægju nú undir grænni torfu eða ættu böm sín liggjandi þar, ef mín hefði ekki notið við". Hannes Pálsson komst yfir eitt þessara bréfa læknisins En þegar þingið i heild sinni er gagnrýnt, segir samábyrgðin fljótt til sín. Þá rís allur hinn sundurleiti sðfnuður upp sem einn maður, æpandi í einum kór um virðingarleysi fyrir Alþingi, á- rásir á þingræði og lýðræði, og annað fleira álíka mannborlegt. Að frátaldri þessari sameigin- legu sektarkeimd, er erfitt að finna eininguna á löggjafarsam- komu Islendinga. og • var það birt í Tímanum ásamt svari' Hannesar. Satt að segja mun mörgum hafa fundist gæta of mikils kapps í bréfi læknisins, en svar Hannesar var á þá lund, að eftir lestur þess gleymdist flestum að læknirinn hefði látið of mælt, því Hannes leyfði sér að hártoga ummæli læknisins í þá átt að í þeim fælust hótanir til manna ura aö þeim kynni að verða stytt- ur aldur, ef þeir kysu öðru- vísi en læknirinn vildi. Var grein Hannesar einhver rudda- legasti samsetningur sem sést hefur á prenti. Þó að bréf læknisins sé að- finnsluvert og grein Hannes- ar óafsakanleg með öllu, hafa þessir tveir menn sameigin- lega sitt fram að bera sér til réttlætingar: Ritsmíðar þeirra urðu til í kosningahitanum, En nú gerist það, heilu misseri eftir kosningai*, að Framsóknarflokkm*inn tekur þetta mál upp að nýju. Hefur flokksstjómin kært Pál lækni Kolku fyrir heilbrigðisstjórn- ihni vegna kjósendabréfs hans. Eru teknar upp í kæru þessa aðdróttanir Hannesar Pálssonar, með þeirri einu breytingu að orðalagið er ekki eins ákveSið, án þess nokkuð sé dregið úr ásökunum. Segir að endingu svo i kærunni á Pál Kolka: „Hann setur stöðu sína sem áróðursmaður Sjálfstæðis- héraðslæknir. Og hann fer ekkj dult með tilfinningar sín- ar gagnvart þeún fjölmenna hluta sýslubúa, sem ludlast að þeirri landsmálastefnu, sem læknirinn vill útrýma með nokkuð óvenjulegum aðferð- um. Vegna samherja okkar í Húnaþingi og almenns örygg- is í heilbrigðismálum lands- ins, kærum við hér með Pál Kolka héraðslækni á Blöndu- ósi fyrir umrætt dreif ibréf. Við krefjumst, að hann verði svift- ur embætti því, sem hann ógnar svo freklega með að misnota. Við krefjumst að hann verði hvergi notaður sem ríkislaunaður læknir. Við væntum þess, að heilbrigðis- stjórnin telji þann mann ó- færan til þess að starfa í þjónustu ríkisins, sem komið hefur fram á þann hátt, sem Páll Kolka hefur gert. Við væntum þess, að heilbrigðis- stjórnin telji framkomu Páls Kolka í fullu ósamræmi við það öryggi og traust, sem verður að vera fyrir hendi í heilbrigðismálum þjóðarinn- Undirskrift formanns og rit- ara Framsóknarflokksins. Óalandi, óferjandi, óráðandi öllum bjargráðum. Þetta er útlegðardómurinn yfir lækn- inum á Blönduósi fyrir þaö ódæöi að leggjast gegu fram- bjóðanda Tímamanna í Aust- ur-Húnavatnssýslu. Þetta er mýktin í hinni „mildu hönd" Framsöknar, sex mánuðum eftir kosningar. Hvað halda menn að< gert yröi við póli- tíska andstæöinga, ef þessi flokkur kæmist í óskoraöa valdastöðu á íslandi? Er ekki eitthvað til í því, sem ein- hvern tíma var sagt í gamni; að nazistar væru „þýzka deild" Framsóknarflokksins? Hróarr. Sííi ögnsn af hverju Prófraunír. I dag eru liðin nákvæmlega 3 ár síðan Bretar hertóku landið. Rúmu ári síðar komu svo. Banda- ríkjamenn og tóku okkur undir vernd sína. í þingsetningarræðu sinni í haust er leio, minnti rik- isstjóri okkur á, að frelsi okkar gæti verið undir því komið, að við stæðumst þá .,prófraun", sem við værum settir í. Þeir tóku líka heldiir mark á því blessaðir pilt- arnir á þingbekkjunum. Eftir heldur kljena frammi&töðu undan- farin 2V2 ár. Keyrði nú fyrst alveg um þverbak. Aldrei hefur verið .,gatað" eins óskaplega í nokkrum busabekk á Islaridi. „Undir smásjá tveggja stórveldía" gafst Alþingi upp í 2 aðalskyldu- fðgunum, að mynda stjórn og semja fjárlög. Eftir þetta allt saman ganga svo þessir 52 herrar Ijónmontn- ir um allar götur, eins og þeir Væru ó'nnum karnir að frelsa ættjörðina frá morgni til kvölds. Atrvekní þíngsíns Að þeim dytti í hug að snáfa heim eftir þetta allt saman. Ekki að tala um! Eftir að utan- þingsstjórn hafði hlaupið undir bagga, sat þingið enn í 4 mán- uði og vakti yfir því að stjórn- inni tækist ekki að leysa vanda- málin. Þrátt fyrir alla þessa ár- vekni tókst ekki að eyðileggja viðleitni stjórnarinnar. Hinu verður ekki neitað að stjórnin hafði ekki eins óskorað traust þjóðarinnar, þegar þingi lauk og þegar hún tók við völdum, nema sé ráðherrann, sem sagði af sér. En þingið þóttist hafa bjargað virðingu sinni. Or því að þjóðin treystir okkur ekki þá skulum við Framh. á 4. síðu. kasta í Enskinn börnum þínum?" Bretar áttu þá í styrjöld eins og nú. En þeir voru þá ekki að berjast við voldugt herveldi, heldm- fámenna bændaþjóð í Suöur-Afríku. Guömundur á Sandi hefur ekki verið myrkur í máli, þó aö alhniklir bokkar hafi átt í hlut. Hann hefur t. d. sagt bæði Mússolíni og Stalin rækilega til syndanna. Búa- striðið mæltist illa fyrir, víð- asthvar utan Bretlands, og jafnvel ekki allskostar vel í Bretlandi sjálfu. Eftir aö Guð- mundur hefur spurt vin sinn allsnúöugt, hvort hann ætli að kasta bömunum sínum í Enskinn, magnar hann enn brýning-una. Hann kallar ár- ásarþjóðina „níðinginn sem Búa bítur, Búddalið til heljar sveltir, hundingjann, sem hausi veltir, hvar sem bráð á jörðu' lítur". Og dengir svo þessari drepandi særingu fram an í vin sinn: „Viltu heldur þrælnum þjóna þeim sem hefur gull i lendum. heldur én Kára klæöabrendum kónginum viö öskustóna". Það er eins og Guðmundui' hafi fengið eftirþanka af þessu orðalagi, því ég man ekki betur en hann hafi síðar breytt því og dregið úr. En þó öll nærgætni í garð vin- veittra þjóða sé lofsverð, og mér sé manna sízt í hug að halda uppi hnjóði um Breta, held ég að þetta hafi verið óþarfa nærgætni. Engum,, sem les ádeilu Guðmundar, dylst, að þar er mælt af ein- lægri tilfinningu heilagri vandlætingu, mjög skiljan- legri eins og mál lágu þá fyr- ir. Brátt komust á sættir milli :Englendinga og Búa og má nú heita gróiö um heilt. Guðmund ur á j afnaldra einní Suður-Afr- iku, Smuts að nafni. Hann er venjulega kallaöur Smuts hershöföingi og er nú forsæt- isráöheiTa í landi sínu. Hann vildi miðla málum áður en til styrjaldar kæmi við Breta. Engu að" síður barðist hann vasklega gegn þeim i Búa- stríðinu. Hann var kapteinn í liði Búa. Eitt kvöld tók hann fastan ungan brezkan lautin- ant, Winston Churchill að nafni. En Bretinn komst úr haldi og er nú líka forsætis- ráðherra. Það er hætt við að Smuts hafi á þeim árum einhvern- tíma tautað „Enskinum" ekk- ert síður en Guðmundur, ekki sízt þeim sem „stakk af" úr fangavistinni. En nú eru þeir Smuts og Churchill einlægir vinir og vopnabræður. Brezki lautinantinn hafði baxizt hraustlega gegn Búum og lík- lega ekki vandað þeim kveöj- m-nar þegar í návígi var kom- ið. En þegar hann var kom- inn aftur heim, bar hann þeim svo vel söguna, að ýmsum löndum fannst nóg um. Mér þykir ótrúlegt að Winston Churchill mundi erfa þaö neitt við Guðmund, þótt hon- um bærist til eyrna, það sem skáldið kvað í Búastríðinu. Hitt þætti mér trúlegra að hann segði: „Einarðlega mæl- ir þú, svo sem geröi faðir minn, og við frændur fleiri og muntu drengur góöur". En Guðmundur þurfti ekki að brýna ekkjuna, sem „elsk- aði ekki landið, en aðeins þennan blett", því „er grannarnir sig fluttu á hnöttinn hinum megih hún hristi bara kollinn og starði fram á veginn". Ég efast um að göfgi hvers- daglegrar iðju og hversdag- legra manna sé annarsstaðar betur lýst en í kvæði Guð- mundar á Sandi um ekkjuna við ána. Ég efast um aöí ann- arsstaðár sé betur skýrt, hvaö þaö er að vera trúr yfir litlu. Ég, held að hverri þjóð væri fullborgið, ef hver þegnanna ynni til þess vitnisburðar, sem Guömundur gefur ekkjunni. Og ég held heiminum væri þar meö fullborgið. Er í rauninni hægt að óska neinum betra hlutskiptis, en þess að elska starf sitt og um- hverfi? Sá sem það gerir unir giaður við sitt. Hann „hristir bara kollinn" yfir þeim sem leita langt yfir skammt,. „á hnöttinn hinum megin", elta regnbogann og láta mýrar- ljósin villa sér sín. Hann öf- undar engan, hatar engan, á- sælist ekkert af því hann hef- ur nóg. Heimurinn yrði kann- ske fábreytilegri og framfar- imar smástígari, ef allir hugs- uðu svona, menningin einhæf- ari, lífið hversdagslegra — en hversu óendanlega miklu hamingjusamara en nú er. Aldrei hefur það sannast áþreifanlegar en nú í þessu þjdðfélagi, að mikiiff vill meira. Aldrei leitað eins langt yfir skammt. Aldrei fleiri óskir verið uppfylltar og aldrei fleiri óuppfylltar. Því um leið og ein rætist fæöast tvær ný]- ar. Þessvegna er fólkið eirð- arlaust, öfgafullt og æst. Yið höfum haldið að efnaleg vél- gengni og hamingja væri eitt og hið sama. En hamingia fæst ekki, nema til hennar sé unnið. Sá sem áttar sig ekki á því kynnist ekki svefni hinna réttlátu, hversu hæga hvílu sem hann hefur búið sér. Ef hver maður elskaði „þennan blett", ynni umhverfi sínu og starfi, þyrfti ekki á frekari þegnskap að halda frekari ættjarðarást, þess- vegna eigum við að hugsa til ekkjunnar við ána sem „undi sér við heiðina og elfarstrauminn blaa en annarsvegar hraunið — í kofanum sínum lága". Við eigum að þakka Guð- mundi á Sandi fyrir þessa fögru mynd úr hversdagslifi íslenzkrar alþýöukonu fyrir einum mannsaldri. Ekkjan við ána öfundar engan; hverju sem skartað er, glæsi- legum híbýlum, auöi eða þæg- indum. En við sem búum við margfalt betri ytri skilyrði höfum ástæðu til að öfunda hana því hún á það sem okk- ur skortir flest — friðinn og hamingjuna, — það sem öllu skiptir. í gær talaði ég við frænda Guðmundar á Sandi, búsett- an hér í bænum. Hann sagði \ mér að Guðmundur mundi nú á batavegi og væri kominn heim til sín. Eg óska Guð- mundi á Sandi langra Uf- daga og góðrar heilsu og veit, að þið, lesendur góðir, tak- ið undir þá ósk. VÍKINCSPRENT H.F.

x

Ísland

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ísland
https://timarit.is/publication/748

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.