Morgunblaðið - 01.07.2010, Síða 1

FIMMTUDAGUR 1. JÚLÍ 2010
VIÐSKIPTABLAÐ
Hefur kreppan orðið til
að breyta viðhorfi
fólks til kaup-
félaga?
Sveitó er hið
besta mál
12
Allrahanda er orðið
umsvifamikið ferða-
þjónustufyr-
irtæki.
Gripu tækifærin
sem buðust
11
Evrópskir bankar eiga
margir erfitt með að
fjármagna sig á
markaði.
Bankar í vanda
4
Bjarni Ólafsson
bjarni@mbl.is
Ábyrgðir ríkissjóðs, þegar teknar eru með inn-
stæður á bankareikningum, nema alls um 2.900
milljörðum króna. Er hér horft framhjá þeim
fjárhæðum sem um er deilt í Icesave-málinu,
en ef þær bætast við nema ábyrgðir ríkisins
um 3.600 milljörðum. Í þessum tölum eru ekki
ábyrgðir vegna tryggingafræðilegs halla á op-
inberum lífeyrissjóðum, en þær hafa verið tald-
ar til skulda ríkissjóðs en ekki ábyrgða.
Ríkisábyrgðir að undanskildum inn-
stæðum og lífeyrisskuldbindingum nema sam-
kvæmt tölum Lánasýslunnar 1.336,5 millj-
örðum króna. Langstærstu þættirnir eru
annars vegar Landsvirkjun og hins vegar
Íbúðalánasjóður. Ábyrgðir vegna þessara
tveggja þátta nema samtals 1.255 milljörðum
króna.
Staða Landsvirkjunar er af þessum tveim-
ur stofnunum umtalsvert sterkari en lána-
sjóðsins. Hagnaður Landsvirkjunar á síðasta
ári nam 24,7 milljörðum króna á núvirði og eig-
infjárstaða fyrirtækisins er mjög sterk. Takist
fyrirtækinu að endurfjármagna skuldir sínar í
tæka tíð er engin ástæða til að ætla að skuldir
þess lendi á ríkissjóði.
Ástandið hjá Íbúðalánasjóði er hins vegar
annað og verra. Vissulega ætti tekjuflæði hans
að vera sæmilega tryggt og hann er með veð
fyrir stærstum hluta útlána sinna ef ekki öll-
um. Tap varð hins vegar á rekstri sjóðsins í
fyrra og nam það 3,2 milljörðum króna. Þegar
haft er í huga að eigið fé sjóðsins er ekki nema
rúmir tíu milljarðar er alls ekki útilokað að rík-
ið muni að minnsta kosti þurfa að hlaupa undir
bagga með sjóðnum ef taprekstur heldur
áfram.
Lágt eiginfjárhlutfall sjóðsins – 1,3 pró-
sent – undirstrikar líka það hve illa hann er
staddur til að bregðast við ófyrirséðum áföll-
um. Verði meiri vanskil á íbúðalánum frá
sjóðnum en nú er gert ráð fyrir gæti hann
þurft á aðstoð að halda.
Skuldir sveitarfélaganna samtals eru um
235 milljarðar króna og nam halli á rekstri
þeirra 16,8 milljörðum. Þegar fyrirtæki sveit-
arfélaganna eru skoðuð sést að þau voru í
heildina rekin með halla árið 2008, mismiklum
þó. Orkuveitur hafa í þessu sambandi ákveðna
sérstöðu einfaldlega vegna stærðar sinnar, en
orkuveitur sveitarfélaganna voru í heild reknar
með 76,3 milljarða króna halla árið 2008.
Skuldir orkuveitnanna voru í lok þess árs 222,3
milljarðar króna og eignir umfram skuldir
námu 48,2 milljörðum. Þetta þýðir að hafi
rekstrarniðurstaða orkuveitnanna verið sam-
bærileg árið 2009 og 2008 er eigið fé þeirra nei-
kvætt núna.
Morgunblaðið/Golli
Ábyrgð Stærstur hluti ríkisábyrgða í lok fyrsta ársfjórðungs var vegna Íbúðalánasjóðs, en Lánasýslunni telst svo til að þær nemi 880 milljörðum.
Gríðarháar ábyrgðir
 Ábyrgðir ríkissjóðs vegna fyrirtækja, stofnana og innstæðna í bönkum nema þúsundum milljarða
Ganga verður út frá því sem gefnu að fjöl-
miðlar segi fréttir í stað þess að skapa þær,
hvað svo sem ákveðnir áhyggjufullir blogg-
arar halda. Hins vegar geta komið upp tilvik,
þar sem blaðamaður er með frétt í hönd-
unum, sem getur hins vegar haft alvarleg
áhrif á samfélagið ef hún er sögð.
Sem betur fer er ástandið ekki oft slíkt að
blaðamenn standi frammi fyrir slíku vali.
Haustið 2008 kom hins vegar upp slík staða,
þegar fréttir tóku að berast af því að fólk
væri að taka innstæður sínar út úr bönkum.
Fjölmiðill hefur skyldum að gegna við les-
endur sína. Ef raunveruleg hætta er á að
banki geti farið á hausinn, er þá ekki rétt að
fjölmiðill vari lesendur við því svo þeir geti
bjargað sparifé sínu?
Hins vegar getur slíkur fréttaflutningur
breytt einstökum úttektum í bankaáhlaup og
leitt til þess að bankinn verði gjaldþrota.
Þessi tvö sjónarmið og hagsmunir eru í raun
ósamrýmanleg. Þegar raunverulegt banka-
áhlaup er hafið getur banki þurft að loka dyr-
um sínum á nokkrum klukkutímum og þá er
of seint að segja fréttina. Á móti kemur áður-
nefnt sjónarmið að ótímabær eða jafnvel óá-
byrgur fréttaflutningur af bankaáhlaupi get-
ur búið til slíkt áhlaup.
Ábyrgð blaðamanna á Íslandi er jafnvel enn
meiri en annars staðar af þeirri einföldu
ástæðu að hér eru bankar færri og mun
stærri, sem hlutfall af stærð hagkerfisins, en
annars staðar.
Ég ætla ekki að láta eins og einhver óskeik-
ul meginregla sé til um tilvik sem þessi, held-
ur verður hver og einn að marka sína skoðun
og stefnu hvað þetta varðar.
Skoðun
Fjölmiðlar
Bjarni Ólafsson
bjarni@mbl.is
Mörkin á milli
þess að segja og
skapa fréttir
Fáðu ráðgjöf hjá sérfræðingum VALITOR um hvaða lausnir henta þér best.
Við kappkostum að veita viðskiptavinum okkar framúrskarandi og skjóta þjónustu.
Hafðu samband í síma 525 2080 og kynntu þér málið
VISA og Mastercard færsluhirðing!
FYRIRTÆKJALAUSNIR VALITOR • Laugavegi 77 • 101 Reykjavík • fyrirt@valitor.is • www.valitor.is