Hamar - 22.12.1956, Qupperneq 10

10
HAMAR
22. desember 1956
♦---------------------------------------------------------♦
HAMAR
ÚTGEFANDI: Sjálfstæðisflokkurinn í Hafnarfirði.
RITSTJÓRI OG ÁBYRGÐARMAÐUR: Árni Grétar Finnsson.
(Sími 9228).
AFGREIÐSLA í Sjálfstaeðishúsinu, Strandgötu 29.
HAMAR kemur út hálfsmánaðarlega.
PrentaS i Prentsmiðju Hafnarfjarðar h.f.
Englandsferð með Garðari
(Framháld af bls. 9)
sögu landsins. Hann bauð okk-
úr fylgd sína, sem við þáðum
með ánægju. Sýndi hann okkur
garðinn, og hafði hann mikið
gaman að tala íslenzku.
Að kvöldi þessa dags fórum
við á Palads. Við höfðum verzl-
að talsvert og vorum með heil-
mikið af pökkum. Af þeim ástæð-
um keyptum við miða uppi á
lofti, því þar var auðveldara að
hafa dótið með sér. Þegar við
komum þarna upp, var öll skips-
höfnin af Garðari mætt á einum
og sama stað og allir með heil
ósköp af pökkum, var heldur
brosað að þessu og skemmtu
menn sér hið bezta.
Er við komum á járnbrautar-
stöðina gerði ég karlana alveg
orðlausa, með því að neita að
fara með lestinni. Þeir spurðu
hverju þetta sætti, og sagðist ég
mundi segja þeim það er við
kæmum yfir. Svo fórum við öll
með rútubíl, og gekk það eins
og í sögu. Sá er háttur hafður á
er skip eru í þurrkví, að land-
göngubrúin er tekin af á kvöldin,
er það gjört til öryggis gegn því
að óviðkomandi séu ekki að
þvælast um borð. Nú er við kom-
um að skipinu leyst mér ekki á
blikuna. Þarna var aðeins mjór
planki lagður yfir að skipinu. Ég
var nú alveg dauðhrædd við
þetta, svo blessaðir karlarnir
urðu alveg í vandræðum, hvað
til bragðs skyldi taka. Haraldur
sagðist skyldi fara á undan og
vera tilbúinn að taka á móti mér,
Gunnar loftskeytamaður bauðst
til að vera á miðjum plankanum
og styðja mig og Júlíus Sigur-
jónsson ætlaði að halda í beltið
á kápunni og sporna þannig við
að ég félli. En allt kom fyrir ekki.
Að síðustu fór ég bara yfir plank-
ann á mínum fjórum, sem sagt
skreið, og allt gekk það ágætlega
nema nylonsokkarnir voru búnir.
Gott var að koma um borð
þetta kvöld. Kjartan Eyjólfsson
var á vakt og haft heitt á katlin-
um. Allir fóru því í eldhúsið að
fá sér kaffi hjá Kjarra. Þarna var
setið við kertaljós og sagðar
draugasögur.
Nú var farið að tala um, af
hverju ég hefði ekki viljað fara
með lestinni. Ég sagði þeim á-
stæðuna og hún var sú, að á leið-
inni milli South-Shields og New
Castly er brú ein mikil yfir Tine,
sem farið er yfir með lestinni.
En svo eru aðrar brýr, heldur
neðar, fyrir bifreiðar og gang-
andi fólk. Við höfðum oft farið
þarna um, og allt gengið að ósk-
um, en þetta umrædda skipti
fékk ég það á tilfinninguna, að
járnbrautarbrúin yrði sprengd
upp þá og þegar. Þetta var á-
stæðan. Þeir brostu bara að þess-
umhugarorðum mínum.
En svo vildi til, að nokkru eft-
ir að við vorum komin heim til
Islands aftur, var það meðal
annars í erlendum fréttum dag-
blaðanna að einmitt þessi um-
talaða brú yfir Tine hefði verið
sprengd af írskum skæruliðum.
Nú var dvölin á Englandi á
enda, og héldum við heim á leið
í mjög góðu veðri, og hélst sama
blíðan yfir allan Norðursjóinn.
Flestum sjómönnum þykja góðar
pönnukökur. Ég stakk þá upp á
því við Guðbjart yfirmatsvein
hvort við ættmn ekki að baka
pönnukökur. Jú, alveg sjálfsagt.
Guðbjartur bjó til heljarinnar
mikið deig og bökuðum við til
skiptis, þar til kominn var stór
stafli af pönnukökum, en deigið
ekki hálfnað. Þá segir Guðbjart-
ur. Við látum meira hveiti og ger-
um þykkar lummur. jú, við bök-
uðum annan eins stafla af lumm-
um, og alltaf var nóg af deigi,
svo við ákváðum að breyta enn,
og settum meira hveiti og rúsín-
ur og þá urðu þetta klattar. Svo
var haldin veizla með Cakao,
pönnukökum, lummum og klött-
um.
Góða veðrið hélzt allt upp i
mitt hafið. Þá breytti snögglega
eina nóttina. Frost og hríðarveð-
ur tók við. Það versnaði alltaf í
sjóinn eftir því sem norðar dróg,
og við nálguðumst landið okkar.
Nú var komið gífurlegt hvass-
viðri, og Garðar farinn að láta
illa. Ég var skorðuð í kojunni
með björgunarbeltum og tepp-
um og horfði á myndir og annað
á veggjum herbergisins stampast
til og frá.
I þessu óveðri stóð Haraldur
alltaf uppi. Þetta kvöld kom
hann niður augnablik, og leit
eitthvað í kortið. Sagði hann mér
þá að hann ætlaði að reyna að
freista þess að komast vestur úr
Eyjum. Sagðist svo búast við að
slóva eitthvað fram eftir nóttu.
Ég svaf rólega í þessum skorð-
um mínum, vaknaði kl. 6 um
morguninn og sá á mælinum að
skipið fór slóv-ferð. Svona var
slóvað í 12 klukkustundir. Næsta
dag þegar Gunnar loftskeyta-
maður kom með pressuna var
það meðal annars frétta að b.v.
Hannes ráðherra hefði strandað
þessa nótt. Upp úr hádegi rof-
aði til og var þá sett á fulla ferð;
og haldið þannig áfram allt þang-
að til komið var að Reykjanesi,
þá var hægt á aftur því mjög
Bókaskrá
Gunnars Hall
IVýJar bækur írá Setberg
Allir þeir, sem eitthvað hafa
fengist við bókasöfnun og glugg-
að í bókfræði, hafa fundið sárt
til þess, að hafa ekki aðgengi-
lega handbók sér við hönd ,sem
geymdi skrá yfir hinn, að mörgu
leyti torfengna feng, sem margar
bækur eru orðnar hér á landi.
Fiskeskráin var lengi vel það
eina, er fróðleiksfúst fólk á þessu
sviði,'gat stuðst við, en hún er
einnig orðin í fárra höndum og
enda hvergi nærri fullnægjandi,
ekki hvað síst á því sviði, sem
alþýða þessa lands hefur verið
hvað mest áfjáð í, í bókasöfnun
sinni, þar sem eru þjóðsögur,
æviskrár og rímur.
Það var þess vegna mörgum
gleðiefni, er fréttist, að hinn mikli
bjargvættur torfenginna bóka,
Gunnar Hall bókasafnari, hefði í
undirbúningi að skrá sitt stóra
og dýrmæta safn og gefa síðan
bókaskrá sína út í bókaformi,
þannig að aðgengilegt væri fyrir
fróðleiksfúsa og safnendur.
Nú er bókaskráin komin út.
Hið vandaðasta rit, bókfræðilegt
verk, sem þjóðin fær seint þakk-
að.
Bókaskráin er í 10 fl. og er
þannig skiptast: Blöð og tímarit
— leikrit — riddara- og fornald-
arsögur j— rímur — þjóðsögur
og æfintýri — ævisögur og minn-
ingarrit — erfiljóð og minningar-
guðsþjónustur — grafskriftir.
Hér hefur stuttlega verið get-
ið um efni þessa verkt, og skal
höfundi að lokum þakkað starf
sitt í þjónustu bókfræði og
mennta. P.
Bókaútgáfan Setberg hefur nú
eins og oft áður fyrir jólin sent
frá sér margt ágætra bóka. Með-
al þeirra bóka, sem Setberg gef-
ur út að þessu sinni eru: annað
bindi af skáldverkinu „Katrín
Lafranzdóttir" eftir nóbelsverð-
launaskáldkonuna Sigrid Und-
set, bókin „Áfangastaðir um all-
an heim“, þar sem ellefu þjóð-
kunnir Islendingar rita um minn-
isstæð ferðalög innanlands og ut-
an, bókin „Við sem byggðum
þessa borg“ endurminningar níu
Reykvíkinga skráðar af Vilhjálmi
S. Vilhjálmssyni, þá er smásagna
kverið „Islenzkir pennar“, sem
hefur að geyma smásögur eftir
25 íslenzka rithöfunda, ný lækna-
skáldsaga er þarna eftir Slaught-
er, sem nefnist „Læknir á flótta“,
þá er ný bók „Svaðilför á Sigur-
fara“ eftir Dod Orsborne, sem
skrifað hefur meðal annars
„Skipstjórinn á Girl Pat“, og
emnig hefur forlagið gefið út
bók um fegrun snyrtingu og lík-
amsrækt kvenna. Svo sem sjá má
af þessari upptalningu, þá er hér
um all fjölbreyttan bókakost að
ræða. Blaðinu hefur borist tvær
af hinum nýju bókum Setbergs,
þær „Áfangastaðir um allan
heim“ og „Svaðilför á Sigurfara".
Eru báðar þessar bækur hinar
skemmtilegustu aflestrar.
Svaðilför á Sigurfara.
Bókin Svaðilför á Sigurfara er
skrifuð af ævintýramanninum
Dod Orsbornes. Dod Orsbornes
er íslenzkum lesendum þegar að
góðu kunnur. Bækur hans „Skip-
Goðtemiilaríihiisið í Hafnar-
firði 70 ára
Þann 17. desember árið 1886 var Góðtemplarahúsið hér í
Hafnarfirði vígt. Á það því 70 ára aldursafmæli nú um þess-
ar mundir.
Það var stúkan Morgunstjarn-
an nr. 11, sem byggði húsið. Var
Góðtemplarahúsið þá aðeins
einn stór salur. Árið 1888, er
stúkan Daníelsher var stofnuð,
þá gaf Morgunstjarnan henni
helming hússins, og hafa þessar
tvær stúkur síðan átt húsið sam-
an. Salurinn, sem byggður var
1886 var 18 álnir á lengd en 14
álnir á breydd. Rúmaði hann
þegar flest var um 300 manns.
En íbúar í Hafnarfirði voru á
þeim tíma eitthvað um 420, eft-
ir því sem næst verður komizt.
Sýnir það ef til vill betur en allt
slæmt var í röstinni, og að öllu
farið með gætni. Ég man það
enn í dag að mér fannst skipið
fara lang bezt í sjó þegar Bjarni
Þórðarson og Jóhann heitinn
Guðmundsson voru við stýrið.
Bráðum erum við fyrir opn-
um Hafnarfjörð. Nú blasir hann
við okkur ljósum prýddur. Mér
hefur oft fundist þegar maður
kemur til Hafnarfjarðar sjóveg-
inn, þá er eins og hann breiði
annað, hversu hér var um stórt
hús að ræða í þá daga. Árið 1907
er svo byggt sunnan við húsið
leiksvið og íbúð húsvarðar, og
árið 1929 er byggt við norður
endann, rúmgóð forstofa, fata-
hengi og salerni á neðri hæð og
eldhús og veitingarstofa uppi. I
þeirri mynd, er húsið núna.
Góðtemplarahúsið var um
margra ára bil miðstöð alls menn
ingar og félagslífs hér í Hafnar-
firði. Auk þess, sem stúkurnar
liöfðu þar alla sína félagsstarfs-
semi, þá fóru þar einnig fram
fundir og samkomur annarra
faðminn á móti manni, og mað-
ur finnur sig vel komin heim.
Langt er nú liðið síðan þessi
ferð var farin og margt hefur
breytzt. Geymi ég góðar minn-
ingar um traust og gott skip, og
ánægjulega samfylgd dugandi
sjómanna.
Ég óska gömlu ferðafélögun-
um og öllum Hafnfirðingum
gleðilegra jóla og góðs og far-
sæls komandi árs.
stjórinn á Girl Pat“ og „Hættan
heillar“ hafa báðar komið út í
íslenzkri þýðingu og hlotið prýð-
is viðtökur, enda eru þær spenn-
andi og skemmtilegar.
„Bókin „Svaðilför á Sigurfara“
er hvergi eftirbátur hinna
tveggja fýrri bóka Dod Orsborn-
es, hvað spennandi og skemmti-
legar frásagnir snertir. í þessari
nýju bók sinni segir höfundur frá
ferð á skútunni Sigurfara til Af-
ríku árið 1954. Haldið er sem leið
liggur til Port Etienne, Dakar og
síðan upp Gambíu-fljótið. Og
það er margt sem fyrir ber. Les-
andinn kynnist töframönnum,
göldrum og leynifélögum. Sagt
er frá heiðingjabrúðkaupi, ógn-
aröld í Monróvía og frásögn er
af mannætum í frumskógum Li-
beríu. Bókin býr því yfir mörg-
um spennandi og um leið fróð-
legum frásögnum, sem halda
huga lesandans föstum við efn-
ið alla bókina í gegn. Mikið f jör
og frásagnargleði einkenna bók-
ina, enda standa manni margar
lýsingar hennar Ijóslifandi fyrir
hugskotssjónum. Bókina prýða
12 myndir, og er frágangur henn-
ar í alla staði hinn vandaðasti.
Áfangastaðir um allan heim.
Bókin „Áfangastaðir um allan
heim“ er rituð af ellefu þjóðkunn-
um Islendingum. Lýsa þeir í bók
þessari minnisstæðum ferðalög-
um innanlands og utan. Þeir sem
frásagnir eiga í þessari bók eru:
Árni Ola ritstjóri, Ferðalag aftur
í fortíðina; Helgi P. Briem sendi-
ráðherra, í borgarastyrjöldinni
á Spái; Gísli Halldórsson verk-
fræðingur, Frá Berlín til Hafnar
(Framhald á bls. 13)
félaga. Bæjarstjórn Hafnarfjarð-
ar hélt þar sinn fyrsta fund 1908
og síðan var húsið fundarstaður
hennar í næstu 20 ár
Þingmálafundir fóru þar jafn-
an fram, og guðsþjónustur voru
þar einnig haldnar. Hafa og
nokkur börn verið skýrð þar.
Veturinn 1907—8 var kennara-
skólinn þar til húsa, en það var
síðasta árið, sem hann var hér í
Hafnarfirði. Sjálfar hafa stúkurn
ar haldið um 8000 fundi í húsinu
frá því fyrsta og fram á þennan
dag. Og enn í dag mun salur
Góðtemplarahúsins vera stærsti
samkomusalurinn hér í Hafnar-
firði, þegar kvikmyndahúsunum
er sleppt.
Núverandi formaður húss-
stjórnar er Kristinn Magnússon,
en æðsti templar í Daníelshern-
um er Olafur Jónsson, en Guð-
jón Magnússon í Morgunstjörn-
unni. Frá því árið 1887, hefur
starfað hér barnastúka og hefur
hún haldið sína fundi í húsinu.
Eru núverandi gæzlumenn henn
ar Sigríður Sæland og Jón Jó-
hanriesson.
Stúkurnar minntust sameigin-
lega þessa merka afmælis með
hátíðarfundi s. 1. mánudag kl.
8.30, og var hann fjölsóttur.